Дэд гарчиг
Вирусийн эсрэг эмүүд (Antiviral drugs)
Энэ бүлгийн эмүүдэд вирусийн халдварыг эмчлэх зорилгоор хэрэглэдэг эмүүд ордог. Ихэнх вирусийн халдвар харьцангуй эрүүл хүмүүст дархлааны хариу урвалын үр дүнд аяндаа эдгэрдэг. Вирусийн эсрэг эмүүдийн гол зорилго нь эмнэлзүйд илрэх шинж тэмдгийг багасгах, зовуурийг хөнгөвчлөх, халдварын үргэлжлэх хугацааг богиносгоход чиглэдэг.
Энэ бүлгийн эмүүд вирусийн бүтцэд бус репликацийн циклд нөлөөлдөг. Мөн хэрэглэх хүрээ хязгаарлагдмал буюу цөөн хэдэн вирусийн халдварын үед эмчилгээний зорилгоор ашиглахыг зөвшөөрдөг. Өнөөдөр дэлхий дээр хэрэглэж буй нийт вирусийн эсрэг эмүүдийн дийлэнхийг ХДХВ, херпес вирус, гепатит В, С мөн томуугийн А, В хүрээний вирусийн халдварт хэрэглэж байна. Учир нь вирус бол эсийн доторх туйлбартай шимэгч тул хэрэглэж буй эмүүд нь эзэн эсэд нөлөөлөхгүйгээр вируст нөлөөлөх боломжгүй юм.
Вирусийн эсрэг эмүүд нь бичил биетний эсрэг үйлдэлтэй бусад эм шиг тухайн эмгэг төрүүлэгчийн бүтэц эсвэл үйл ажиллагаанд нь бус эзэн эсийн репликацийн циклийг дарангуйлдаг. Ингэснээр вирусийн ачааллыг бууруулж эзэн биеийн төрөлхийн мөн өвөрмөц дархлааны хариу урвалын нөлөөг сайжруулах замаар буюу вирусийг саармагжуулж бие махбодоос зайлуулах боломжийг олгож халдварыг эмчилдэг.
Вирус бол облигат эмгэг төрүүлэгч, тэрбээр өөрийн нэгж хэсгийг хуулбарлахын тулд эзэн эсийн репликацийн машиныг ашигладаг. Ихэнх вирусийн эсрэг эм вирусийн репликацийн циклд чухал „түлхүүр“ энзимүүдийг дарангуйлдаг.
Вирусийн репликацийн цикл, вирусийн эсрэг эмүүдийн хураангуй | ||
|---|---|---|
Вирусийн репликацийн цикл | Бай | Вирусийн эсрэг эм |
Эзэн эсэд нэвтрэх |
|
|
|
| |
Вирион тайлрах |
|
|
Вирусийн геномийн репликаци |
|
|
|
| |
|
| |
Уургийн нийлэгжилт, вирус эвлэх явц,бүтцэд нөлөөлөх |
|
|
|
| |
Вирус эзэн эсээс чөлөөлөгдөх |
|
|
Вирусийн репликацийн цикл
Гепатит В & С-ийн эсрэг хэрэглэх эмүүд
Гепатит В вирусийн эсрэг эмүүд
Гепатит С вирусийн эсрэг эмүүд
Гепатит С-ийн эмчилгээний үндэс
Гепатит С-ийн эмчилгээ
Архаг гепатит В-ийн эмчилгээ
Херпес вирусийн эсрэг эмүүд
Томуугийн вирусийн эсрэг үйлчлэх вирусийн эсрэг эмнүүд
Ретровирусийн эсрэг эмчилгээ
Эх сурвалж
Гишүүн болж бүх агуулгыг уншаарай.
Гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү.
Хэсэг газрын үрэвслийн хариу урвал (Local inflammatory responses)
Үрэвсэл гэдэг нь эдийн гэмтэл үүсгэх чадвартай халдварт эмгэг төрүүлэгч, механик гэмтэл, химийн болон физикийн цочроогч хүчин зүйлүүдийн эсрэг цусны судасны оролцоотойгоор өрнөх дархлааны хамгаалах хариу урвал юм.
Хүний Дархлал Хомсдолын Вирус (Human Immunodeficiency Virus)
Хүний дархлал хомсдолын вирус (ХДХВ)-ийн халдвар нь маш нарийн төвөгтэй иж бүрдэл эмгэгүүдийг нөхцөлдүүлэн эцэст нь дархлааны архаг хомсдолд хүргэдэг.
Эс (Cell)
Эс бол амьд биеийн бүтэц үйл ажиллагааны үндсэн нэгж. Бүх амьд биеийг эсийн бүтцээс нь хамааруулж эукариот эсвэл прокариот хэмээн ангилдаг.
Өвөрмөц дархлаа (Adaptive immune system)
Бие махбодид нэвтэрсэн эмгэг төрүүлэгчид тохирсон өвөрмөц хариу урвал явуулж эмгэг төрүүлэгчийг бие махбодиос зайлуулах, халдвар авсан эсүүдийн апоптозыг өдөөх үйлийг хариуцдаг.
Генийн экспресс ба транскрипци (Gene expression and transcription)
Генийн экспресс нь ДНХ-д хадгалагдсан генетикийн мэдээлэл РНХ руу дамжиж, улмаар уураг болон хэрэгжих үйл явц юм. Энэ нь амьд эсийн үйл ажиллагааг тодорхойлдог үндсэн молекулын механизмд тооцогдоно. Энэхүү үйл явц хоёр үндсэн шаттайгаар өрнөдөг. Транскрипц: ДНХ-ийн мэдээлэл мессенжер РНХ (мРНХ)-д хувирна. Үүссэн мРНХ нь тухайн уургийн бүтцийг “загвар” хэлбэрээр хадгална. Трансляци: мРНХ-ийн кодлогдсон мэдээллийг …
Нуклеотидууд, ДНХ ба РНХ (Nucleotides, DNA, and RNA)
Амьд биетийн удамшлын мэдээлэл нь нуклейн хүчил хэлбэрээр хадгалагддаг. Нуклейн хүчилд ДНХ (дезоксирибонуклейн хүчил) болон РНХ (рибонуклейн хүчил) хамаарна.
Пурин, пиримидинүүд (Purines and pyrimidines)
ДНХ болон РНХ нь пурин (аденин, гуанин) ба пиримидин (цитозин, тимин, урацил) зэрэг азотот сууриудаас бүрдэх нуклеотидуудаар бүтээгддэг бөгөөд эдгээр суурь нь удамшлын мэдээллийг хадгалах үндсэн нэгж болдог.
ж.нь., энфувиртид
ж.нь.,ламивудин
ж.нь., невирапин, эфавиренз
ж.нь., долутегравир, элвитегравир, ралтегравир
ж.нь., ацикловир, ганцикловир
ж.нь., цидофовир, фоскарнет
ж.нь., рибавирин
ж.нь., атазанавир, дарунавир, ХДХВ-д зориулсан индинавир, гепатит С-д зориулсан боцепревир
ж.нь., осельтамивир, занамивир