Дэд гарчиг
Ателектаз (Atelectasis)
Ателектаз гэдэг нь янз бүрийн агааржуулалтын эмгэг, тухайлбал, гуурсан хоолойн гэмтэл, хавдар гэх мэт бөглөрөлтөөс үүдэлтэй уушгины эзлэхүүний алдагдал юм. Үүнийг бөглөрөлт, бөглөрөлгүй, мэс заслын дараах, диск хэлбэрийн гэж ангилдаг. Эмнэлзүйн шинж тэмдгүүд нь ателектазын хүнд хөнгөний зэрэг, цар хүрээнээс хамаардаг бөгөөд шинж тэмдэггүйгээс амьсгалын дутагдалд ч хүргэж болно.
Бодит үзлэгээр тогшиход дүлий чимээтэй, шалчийлт үүссэн хэсэгт амьсгал суларсан байдаг. Рентген зурагт уушгины ателектатик хэсгийн зураглал тодорсон байх ба уушгины эзлэхүүн багассан тул хүрээлэн буй эд дарагдсан байж болно. Энэ нөлөө нь өрцийг дээшлүүлж, голтын эрхтнүүд эмгэг тал руу шилжихэд хүргэдэг.
Эмчилгээ нь үндсэн шалтгаанаас хамаарна. Ателектазын хүндрэлүүд нь уушгины хатгалгаа эсвэл өвчний цар хүрээнээс хамааран амьсгалын дутагдалд ч оруулдаг.
- Бөглөрөлтөт хэлбэрийн ателектаз : амьсгалын замын бөглөрөл → агааржуулалтгүй цулцан → стенозын дараах орон зай дахь хийн дахин шингээлт → уушги шалчийх
- Бөглөрөлгүй ателектаз
- : уушгинд дарагдал үүсгэж буй гадны гэмтэл → цулцангийн агаар хүчээр шахагдаж гадагшлах
- : сурфактантын дутагдал эсвэл үйл ажиллагааны алдагдал → цулцангийн гадаргууд үзүүлэх даралт нэмэгдэх → тогтворгүй байдал, шалчийлт
- Цикатризаци (агшилтын) ателектаз: уушгины агшилтад хүргэдэг паренхимийн сорвижилт
- : париетал болон висцерал хальс хоорондох сөрөг даралт алдагдах
- : Дэлбэнгийн бүх цулцан хавдрын эсээр солигдох → эзлэхүүний алдагдал → уушги шалчийх
- Хагалгааны дараах ателектаз: мэс заслын дараах хамгийн түгээмэл хүндрэлүүдийн нэг ; ихэвчлэн мэс засал хийснээс хойш 72 цагийн дотор тохиолдоно
- Дискэн ателектаз: уушгины шалчийсан эд гялтан хальс руу нугалагдах
- Дунд дэлбэнгийн хам шинж: дотоод эсвэл гадаад шалтгаант бөглөрөл, эсвэл бөглөрлийн шалтгаан тодорхойгүй → баруун уушгины дунд дэлбэн ба/эсвэл зүүн уушгины дээд дэлбэнгийн дахилтат буюу тогтмол ателектаз
Бөглөрөлтөт хэлбэрийн ателектаз 2. Бөглөрөлгүй ателектаз
Агааржуулалтгүй бүрэн бөглөрөл
Эмнэлзүй
Оношилгоо
Ялган оношилгоо
Эмчилгээ
Хүндрэл
Мэс заслын дараах ателектазаас урьдчилан сэргийлэх
Эх сурвалж
Гишүүн болж бүх агуулгыг уншаарай.
Гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү.
Ерөнхий хавдар судлал (General oncology)
Хавдар судлал (онкологи) нь хавдрын үүсэл, оношилгоо, эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэлтийг судалдаг анагаах ухааны салбар юм.
Уушги (Lung)
Уушги нь цээжний хөндийд байрлах, гадна талаасаа гялтан хальсаар бүрхэгдсэн хос эрхтэн юм. Уушгины дотор гадаргуугийн дунд хэсгээс ялимгүй дээд талд уушгины үүд байрлах бөгөөд уг хэсгээр гуурсан хоолой, артерийн судас, мэдрэлийн ширхэгүүд орж тунгалгийн болон венийн судас гардаг.
Рентген (X-ray)
Plain film x-ray – Рентген зураг нь эмнэл зүйн практикт хамгийн өргөн хэрэглэгддэг дүрс оношилгооны арга юм. Анх эрдэмтэн Вильгельм Конрад Рентген олж нээсэн бөгөөд 1895 оны 11-р сарын 8-нд эхнэрийнхээ гарын зургийг авснаар дүрс оношилгоонд хэрэглэж эхэлжээ. Рентген туяа нь хэт ягаан туяа, гамма цацрагийн хоорондох долгионы уртаар ангилагддаг цахилгаан соронзон долгион бөгөөд эмнэлгийн оношилгоонд тогтмол хэрэглэгдэж байна.
Уушгины үрэвсэл (Пневмони/Pneumonia)
Уушгины паренхим болон завсрын эдийг хамарсан халдварын гаралтай цочмог үрэвсэлт өвчнийг уушгины үрэвсэл гэнэ.
Эс (Cell)
Эс бол амьд биеийн бүтэц үйл ажиллагааны үндсэн нэгж. Бүх амьд биеийг эсийн бүтцээс нь хамааруулж эукариот эсвэл прокариот хэмээн ангилдаг.
Хамгийн түгээмэл
Ж.нь: гадны биет, салст бүрхэвч, хорт хавдар
Дарагдлын ателектаз
- Уушгийг шахаж, орон зай эзэлдэг гэмтлийн улмаас үүссэн бөглөрөлгүй ателектазын нэг хэлбэр. Шалтгаан нь уушгины гаднах (жишээлбэл, гялтангийн хавдар, цээжний хананы массын гэмтэл, гепатоспленомегали, их хэмжээний асцит, хэвлийн доторх том хавдар, мэс заслын эмчилгээ) эсвэл уушгины доторх (уушгины хорт хавдар гэх мэт) байж болно.
Ж.нь: гялтангийн шүүдэсжилт
Наалдамхай ателектаз
- Гадаргуугийн идэвхт бодисын дутагдал эсвэл үйл ажиллагааны алдагдлын улмаас үүсдэг бөглөрөлгүй ателектазын хэлбэр. Шалтгаан нь амьсгалын замын цочмог эмгэгийн хамшинж, нярайн амьсгалын замын хямралын хам шинж юм.
Ж.нь: насанд хүрэгчдэд амьсгалын замын цочмог хам шинж (ARDS), дутуу нярайд амьсгалын замын хямралын хам шинж
Сүрьеэ, саркоидоз, фиброз зэрэг уушгины архаг гэмтлийн үйл явцын улмаас, жишээлбэл, туяа эмчилгээний шалтгаант
Сулралын ателектаз
- Париетал болон висцерал гялтангийн хоорондох сөрөг даралт алдагдахаас үүдэлтэй бөглөрөлгүй ателектазын нэг хэлбэр. Шалтгаан нь пневмоторакс, гялтангийн шингэн юм.
Ж.нь: пневмоторакс, гялтангийн шүүдэсжилт
Орлуулах ателектаз
- Уушгины дэлбэн дэх бүх цулцангууд нь неопластик эдээр (жишээлбэл, гуурсан хоолойн гуурсан хоолойн хорт хавдар) солигдож, уушгины үр дүнтэй эзлэхүүн алдагдаж, улмаар уушги шалчийлтад хүргэдэг бөглөрөлгүй ателектазын нэг хэлбэр.
Ж.нь: гуурсан хоолойн хорт хавдар
Ялангуяа цээж, хэвлийн мэс заслын дараа
Ж.нь: асбестоз
Ж.нь: хүүхдийн астма, Шегрен синдромтой холбоотой