Зүрх зогсох, зүрх-уушгины сэхээн амьдруулалт (Cardiac arrest and cardiopulmonary resuscitation)
Зүрх судасны өвчний хэлбэрүүд, Эрчимт эмчилгээ, мэдээгүйжүүлэг
Тойм
Зүрх зогсох гэдэг нь зүрхний хэм алдагдах, цусны эргэлт зогсох, амьсгал тасалдах, судасны пульс тэмтрэгдэхгүй болох, ухаан алдах шинжээр илэрдэг амь насанд аюултай нөхцөл байдал юм. Насанд хүрэгчдийн дундах зүрх зогсолтын зонхилох шалтгаан нь ихэвчлэн зүрхний гаралтай эмгэгүүд 
байдаг хэдий ч заримдаа зүрхний бус шалтгаантай тохиолдол байж болно. Харин хүүхэд, нярайн зүрх зогсох шалтгаан олон янз байдаг хэдий ч, ихэнх тохиолдолд гипокси зэрэг амьсгалын замын эмгэгтэй холбоотой байдаг.
Зүрх-уушгины сэхээн амьдруулалт нь зүрхний үйл ажиллагаа эргэн сэргэх хүртэл зохиомол амьсгал болон цээжний шахалт хийх замаар цусны эргэлт, хүчилтөрөгчийн хангамжийг түр хугацаанд хадгалах зорилго бүхий амь нас аврах ажилбар юм.
Зүрх зогссоны дараа тухайн хүний амьд үлдэх боломжийг нэмэгдүүлэхэд нөлөөлдөг хамгийн чухал хүчин зүйл бол чанартай цээжний шахалтыг нэн даруй эхлүүлэх явдал юм.
Зүрх-уушгины сэхээн амьдруулалтыг хэрэгжүүлэхэд эмнэлзүйд дараах хоёр төрлийн алгоритмыг ашигладаг. Үүнд:
- Амилуулах суурь тусламж (Basic Life Support, BLS): Энгийн иргэд, аврагчид болон эрүүл мэндийн байгууллагын ажилчид үзүүлэх боломжтой анхан шатны арга хэмжээ.
Амилуулах суурь тусламжид дараах үйлдлүүд орно:- Ослын орчин нөхцөлийг үнэлэх
- Тухайн хүний ухаан санааны байдлыг шалгах
- Тусламж дуудах
- Цээжний шахалт хийх
- Зохиомол амьсгал өгөх
- Хэрэв боломжтой бол автомат гадны дефибриллятор ашиглах.
- Амилуулах лавшруулсан тусламж (Advanced Cardiac Life Support, ACLS): Зөвхөн эмнэлгийн мэргэжилтнүүд хэрэглэх эрхтэй ахисан түвшний тусламж. Амилуулах лавшруулсан тусламжид дараах арга хэмжээнүүд орно:
- Сэхээн амьдруулах арга хэмжээ
- Амьсгалын замын менежмент
- Зүрх зогсолтын шалтгааныг тодорхойлох ба арилгах жишээлбэл, Hs ба Ts гэх мэт.
- Сэхээн амьдруулах арга хэмжээ
Хүүхэд, нярайн амилуулах суурь болон лавшруулсан тусламж нь насанд хүрэгчдийнхээс зарим талаар ялгаатай байдгийг анхаарах шаардлагатай.
Цусны эргэлт сэргэсний дараа мэдрэлийн болон бие махбодын үйл ажиллагааг хадгалах, сайжруулах зорилгоор сэхээн амьдруулалтын дараах иж бүрэн дараах тусламж үзүүлэх нь нэн чухал. Үүнд:
- Мэдрэлийн эрхтэн тогтолцоог хамгаалах
- Гемодинамикийн тогтвортой байдлыг хангах
- Эрчимт эмчилгээний тасагт шилжүүлэн хяналт тавих
- Эд эрхтний үйл ажиллагааны алдагдлыг илрүүлж эмчлэх
- Зүрх зогсолтод хүргэсэн үндсэн шалтгаан болон хүндрэлүүдийг эмчлэх зэрэг арга хэмжээнүүд багтана.
Гэсэн хэдий ч эмнэлзүй дахь нөхцөл байдал нь улс орон бүрийн эрүүл мэндийн тогтолцоо, зохицуулалт, нөөц бололцоо, стандарт протоколууд-аас хамааран ялгаатай байж болзошгүйг анхаарна уу. Тиймээс энэхүү контентийг сургалтын зорилгоор ойлгож ашиглахыг зөвлөмж болгож байна. Мөн та эмнэлзүйд ашиглах бол өөрийн харьяа бүс нутгийн эрх бүхий байгууллага, яаралтай тусламжийн албаны заавар, протокол, мэргэжлийн байгууллагын удирдамжтай уялдуулан ашиглахыг зөвлөж байна.
Амьд гарах гинжин хэлхээ
Зүрх зогссоноос хойш авах анхны арга хэмжээ нь дараах гурван гол хүчин зүйлээс хамаарна. Үүнд:
- Тусламж үзүүлэгч ж.нь., тусламж үзүүлэх боломжтой хүмүүсийн тоо, яаралтай тусламжийн сургалтад суусан эсэх)
- Тухайн хүний онцлог хүчин зүйлс ж.нь., нас, жирэмсэн эсэх.
- Тохиолдлын байрлал: эмнэлэгт эсвэл эмнэлгээс гадуур буюу эмнэлгийн бус нөхцөлд.
Эдгээр хүчин зүйлс нь тухайн нөхцөлд хэрэгжүүлэх амилуулах арга хэмжээг тодорхойлоход чухал үүрэгтэй.
- Зүрх зогссоныг таньж, яаралтай тусламжийн хариу арга хэмжээг эхлүүлэх.
- Амилуулах суурь тусламжийг эхлүүл. Үүнд., зүрх-уушгины сэхээн амьдруулалт, ялангуяа цээжний шахалтыг нэн тэргүүнд эхлүүл.
- Дефибрилляци хийх замаар хэм алдагдлыг засах
- Амилуулах суурь тусламжийг амилуулах лавшруулсан тусламж -д шилжүүлж үргэлжлүүлэх
- Сэхээн амьдруулалтын дараах тусламжийг эхлүүлэх
- Нөхөн сэргээх үйл явцын туршид цогц дэмжлэг үзүүлэх
|
Амилуулах тусламжийн алгоритмын тойм (Overview of life support algorithms) |
|
|
Авах арга хэмжээ |
|
|
Амилуулах суурь тусламжийн алгоритм |
|
|
Амилуулах лавшруулсан тусламжийн алгоритм |
|
|
Тусгай бүлэг хүн ам |
|
|
Амилуулах тусламжийн дараах эмчилгээ |
|
Гол агуулгыг цааш уншихад гишүүнчлэлийн эрх авах шаардлагатай. Хэрэв та гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү !