Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдар (Colorectal cancer)
Ерханат Хуанбай

Ерханат Хуанбай

Сүүлийн шинэчлэл:
i

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Бүдүүн-шулуун гэдэсний хорт хавдар нь хамгийн түгээмэл оношлогддог хорт хавдруудаас эрэгтэйчүүдийн дунд гуравдугаарт, эмэгтэйчүүдийн дунд хоёрдугаарт ордог.

Гэр бүлийн өвчний түүх, удамшлын хам шинжүүд, хоолны дэглэм, гэдэсний үрэвсэлт өвчнүүд зэрэг нь эрсдэлт хүчин зүйлс болдог. Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын ихэнх хувь нь аденокарцинома юм. Эмнэлзүйн шинж тэмдгүүд нь ихэвчлэн өвөрмөц бус байдаг бөгөөд гэдэсний үйл ажиллагаа өөрчлөгдөх, хоол боловсруулах замын цус алдалт, биеийн жин буурах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрдэг.

Эдгээр шинж тэмдгүүд болон 50-аас дээш насны эрэгтэйчүүд ба цэвэршилтийн дараах насны эмэгтэйчүүдэд төмөр дутагдлын цус багадалт илрэх нь бүдүүн шулуун гэдэсний хавдрыг тодорхойлох шинжүүд юм. Хавдрыг щууд харж болохуйц багажийн шинжилгээ ба өтгөний шинжилгээгээр скрининг хийж эхэлснээс хойш шинж тэмдэггүй өвчтөнүүдэд эрт үеийн хорт хавдрыг оношлоход хялбар болсон.

Гистопатологийн шинжилгээ ба бүрэн колоноскопи шинжилгээгээр оношийг баталгаажуулдаг. Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын үе шатыг тодорхойлох нь өвчний цар хүрээг үнэлэх, зохих эмчилгээг хийхэд зайлшгүй шаардлагатай байдаг. Боломжтой бол бүдүүн гэдэсний хорт хавдар, үсэрхийллийг эмчлэх төгс мэс заслын эмчилгээг хийхийг зөвлөдөг.

Хорт хавдрын тайралтын төрөл, хэмжээ нь хавдрын үе шатнаас хамаарна. Түүнчлэн хорт хавдрын ≥ II үе шатанд бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын үед хими эмчилгээ, шулуун гэдэсний хорт хавдрын үед хими эмчилгээ эсвэл туяа эмчилгээ хийх шаардлагатай байдаг.

Дахилт ба үсэрхийллийг тодорхойлох, эмчлэхийн тулд бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын эмчилгээний дараа ажиглах нь зайлшгүй шаардлагатай юм. Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдрын өвчлөл өндөр байгаа тул 45-50 наснаас эхлэн бүх хүмүүсийг хорт хавдрын эрт илрүүлэг шинжилгээнд хамруулахыг зөвлөдөг.

  • Өвчний шинэ тохиолдол
    • Арьсны хорт хавдрыг эс тооцвол бүдүүн гэдэсний хорт хавдар нь АНУ-д хамгийн түгээмэл хорт хавдруудын дөрөвдүгээрт ордог
    • АНУ-д хорт хавдрын шинэ тохиолдлуудын ~8% -ийг эзэлдэг
    • Өвчний оргил үе: 65-74 нас
  • Тархалт: ~0.4%
  • Нас баралт: АНУ-д хорт хавдраас үүдэлтэй нас баралтын гуравдугаарт ордог
  • Монгол улсад ??: 2019 оны байдлаар зонхилон тохиолдох арван хорт хавдрын 3.9%-ийг эзэлж, 7-р байранд орж, нийт 251 шинэ тохиолдол бүртгэгдсэн байна.

Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдар үүсэх эмгэг жам 

  • Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын хромосомын тогтворгүй байдлын зам: Аденома-карциномын дарааллын үед онкоген (жишээ нь, KRAS) болон хавдар дарангуйлагч генүүд дэх мутациуд аажмаар хуримтлагдаж, аденома нь хорт хавдар болж удаанаар хувирдаг.
    • APC генийн мутаци → KRAS генийн мутаци → TP53 ба DCC генийн мутаци
    • Бүдүүн шулуун гэдэсний хавдрын ихэнх тохиолдол нь энэ замаар үүсдэг.

Зураг 1. Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын хромосомын тогтворгүй байдлын зам 

  • Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын микросателлитийн тогтворгүй байдлын зам: Тохироогүй нуклеотидүүдийг засдаг генүүдийн метилжилт эсвэл мутациас үүдэлтэй үүсдэг.
  • Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын гиперметилжих фенотипийн зам
    • CpG арлын метилатор фенотип: CpG арлуудын гиперметилжилт → MMR генийн үйл ажиллагаа алдагдах
    • BRAF мутацитай холбоотой байдаг
    • Бүдүүн шулуун гэдэсний хавдрын 20 хүртэлх хувь нь энэ замаар дамжиж хорт хавдрын өөрчлөлтөд орсон шүдтэй полипоос үүсдэг.
  • COX-2 хэт их ялгарал
    • Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдартай холбоотой байдаг
    • Аспирин ба бусад стеройд бус үрэвслийн эсрэг эмүүдийг удаан хугацаагаар хэрэглэх нь хамгаалах нөлөөтэй байж болно

Шулуун гэдэсний хорт хавдрын эрсдэлт хүчин зүйлс

  • Нас: ахимаг нас
  • Удамшлын хам шинжүүд
    • Гэр бүлийн өвчний түүх: Бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдартай хүмүүсийн ойролцоогоор 25% нь гэр бүлийн өвчний түүхтэй байдаг.
    • Гэр бүлийн аденоматоз полипоз: 40 нас гэхэд хүмүүсийн 100%-д нь бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдар үүсдэг
    • Удамшлын полипозгүй бүдүүн гэдэсний хорт хавдар: тохиолдуудын 80% нь бүдүүн шулуун гэдэсний хорт хавдарт шилждэг.
  • Холбоотой эмгэгүүд
    • Бүдүүн гэдэсний аденома ба шүдтэй полип
    • Гэдэсний үрэвсэлт өвчин: архаг үрэвсэл → гиперплази → полипоид бус дисплази → хавдар
      • Шархлаат колит
      • Кроны өвчин
    • S. gallolyticus-ийн улмаас үүссэн эндокардит ба бактериеми 
    • 2-р хэлбэрийн чихрийн шижин өвчин
  • Амьдралын хэв маяг
    • Тамхи татах
    • Согтууруулах ундаа хэрэглэх
  • Хоолны дэглэм
    • Таргалалт
    • Боловсруулсан мах
    • Өөх тос ихтэй, эслэг багатай
  • Бусад: хүүхэд насанд хэвлийн хэсэг цацрагт өртсөн өгүүлэмж

Хамгаалах хүчин зүйлс

  • Аспирин болон бусад стеройд бус үрэвслийн эсрэг эмүүдийг удаан хугацаагаар хэрэглэх
  • Хөдөлгөөн идэвхтэй байх
  • Эслэг, хүнсний ногоогоор баялаг, мах багатай хоолны дэглэм

Гол агуулгыг (ангилал, оношилгоо, эмчилгээ, тавилан г.м) цааш уншихын тулд та гишүүнчлэлийн эрх авах шаардлагатай. Тохирох эрх авснаар та манай контент, бусад нэмэлт үйлчилгээнүүдийг ашиглах боломжтой болно.
Хэрэв та хүчинтэй гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү !

Сурталчилгаа

Ойролцоо сэдвүүд:

Мухар олгойн цочмог үрэвсэл (Appendicitis)
Хэвлийн цочмог өвдөлт (Acute abdomen)
Ходоодны хорт хавдар (Gastric cancer)
Цөсний хүүдийн цочмог үрэвсэл (Acute cholecystitis)
Цөс чулуужих өвчин (Cholelithiasis)
Цочмог холангит (Acute cholangitis)
Цөсний ерөнхий сувгийн чулуу (Choledocholithiasis)
Анхдагч хатууралт холангит (Primary sclerosing cholangitis)
Анхдагч цөсөн холангит (Primary biliary cholangitis)
Цөсний замын хорт хавдар (Biliary cancer)
A1
Шинэ нийтлэл, контентын мэдээлэл тогтмол авахыг хүсвэл өөрийн мэдээллийг доор оруулаад илгээхийг дарна уу !
Сошиалаар нэвтрэх
Сошиалаар нэвтрэх

Хамтран ажиллах

Цааш унших

Энэхүү платформ нь энгийн иргэдэд зориулагдаагүй зөвхөн анагаах ухааны салбарын мэргэжилтнүүдэд зориулагдсан болно. Дур мэдэн өөрийгөө эмчлэхийг хориглоно ! Дур мэдэн хийсэн үйлдлээс гарах үр дагаврыг бид хариуцахгүй.

Бид күүки буюу үйлдлийг бүртгэх технологи ашиглан тодорхой төрлийн мэдээллийг хадгалах ба энэ нь үйлчилгээг сайжруулах, түүнд дүн шинжилгээ хийх зорилготой юм. Таны мэдээлэл бусдад дамжуулагдахгүй.

Бид үнэ цэнтэй мэдээллийг та бүхэндээ үнэгүй хүргээд даруй 3 жилийн нүүрийг үзжээ. Энэхүү хугацаанд биднээс оюуны болон санхүүгийн зардал ихээр шаардагдаж байлаа.

Өдөрт дунджаар 400-500 орчим эмч, эрүүл мэндийг салбарын мэргэжилтнүүд манай платформоор үйлчлүүлж байна. Эрүүл мэндийн салбарт бидний мэргэжлийн өндөр түвшний мэдлэг мэдээллийг тогтмол хүргэж, улам өргөжин тэлэх үйлсэд таны тусламж, хандив бидэнд хэрэгтэй байна.

Таны өгч буй хандив бидний цаашдын үйл ажиллагаанд үнэ цэнтэй ба ирээдүйнхээ төлөө хөрөнгө оруулж буй танд маш их баярлалаа !