Гавал тархины гэмтэл (traumatic brain injury)
Гавал тархины гэмтэл (ГТГ) нь гавлын гэмтэл, үүнтэй хавсран тархины бүтцийн гэмтэл эсхүл/болон тархины түр хугацааны үйл ажиллагааны алдагдлыг илэрхийлдэг. ГТГ-г Глазговийн комын үнэлгээгээр хүнд, хүндэвтэр, хөнгөн зэрэгт ангилахаас гадна бэртэлийн зэргээс шалтгаалан толгой өвдөх бөөлжис цутгах, бөөлжих, анхаарал тогтохгүй (vigilance) болох зэрэг шинж тэмдгүүдээс амь насанд аюултай комын үеийн ухаан санааны алдагдал үүсч болно. Өвчтөнийг ажиглах нь клиникт хүндрэлээс эрт үед сэргийлэх боломжийг бүрдүүлдэг бөгөөд анамнез, мэдрэлийн үзлэг болон яаралтай -ийн дүрслэл хийх нь оношилгооны алтан стандартанд тооцогддог.
Эмчилгээний хувьд зарим тохиолдолд эмчилгээ шаардлагатай болдог. Жишээ нь инртакраниал цус алдалт, гавал ясны хугарал.
Инртакраниал гэмтэл хэр ноцтой байгаагаас шалтгаалан мэдрэлийн талаас бүрэн сэргэсэн (complete response) явц, аль эсвэл хүнд хэлбэрийн байнгын оюун санааны бэрхшээлтэй (permanent disability) болох аюултай.
- Гавал тархины гэмтэл: Гавлын гэмтэл, хавсран тархины бүтцийн гэмтэл эсхүл/болон тархины түр хугацааны үйл ажиллагааны алдагдал үүссэн байх.
- Зарим тохиолдолд хуйхны гэмтэл, хавдах эсвэл гавал яс, инрта- болон экстракраниал судсууд эсхүл Dura mater гэмтсэн байх
- Dura mater гэмтсэн эсэхээс шалтгаалан:
- Хаалттай ГТГ: Dura mater гэмтээгүй тархины хаалттай гэмтэл
- Нээлттэй ГТГ:
- Тархины/интракраниал орон зайнууд гадаад орчинтой холбогдсон,
- Хуйх, гавлын яс болон Dura mater гэмтсэн
-ээр хүндийн зэргийг ангилах:
- I° хөнгөн: “13-15”
- II° хүндэвтэр: “9-12”
- III° хүнд: “≤8”
Глазговын комын үнэлгээ | |||
|---|---|---|---|
Оноо | Хөдөлгөөний хариу үйлдэл | ||
- S02.0Гавлын хүнхэрийн хугаралFracture of vault of skull
- S02.1Гавлын суурийн хугаралFracture of base of skull
- S02.2Хамрын ясны хугаралFracture of nasal bones
- S02.3Нүдний ухархайн ёроолын хугаралFracture of orbital floor
- S02.4Шанаа ба зажуурын хугаралFracture of malar and maxillary bones
- S02.5Шүдний хугаралFracture of tooth
- S02.6Эрүүний хугаралFracture of mandible
Тархвар зүй
Шалтгаан
Эмгэг жам
Эмнэл зүй/ Оношилгоо
Хүндрэл
Ялган оношилгоо
Эмчилгээ
Эх сурвалж
Гишүүн болж бүх агуулгыг уншаарай.
Гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү.
КТГ
Компьютер томографи – Computed tomography
Яаралтай мэс засал
Шууд буюу хэдэн минутын дотор эхлэх шаардлагатай хагалгаа (emergency surgery); дэлгэрэнгүй шинжилгээ шаардахгүйгээр эхэлдэг. Хагалгааг хийгдэх хугацаагаар нь яаралтай, хойшлуулашгүй, эрт сонгомол, сонгомол гэж 4 ангилдаг.
Глазговын комын үнэлгээ
Глазговын комын үнэлгээ – Glasgow Coma Scale
энгийн хэллэгээр тархи толгой доргих
Глазговын комын үнэлгээ – Glasgow Coma Scale
Глазговын комын үнэлгээ – Glasgow Coma Scale