Дархлалын Олдмол Хомсдол/ДОХ/ (AIDS)

ХДХВ-ийн ачаалал нэмэгдэх тусам дархлааны үйл ажиллагаа унадаг. ХДХВ-ийн халдвар авсан хүмүүс оппортунист халдвар авах эрсдэл нэмэгдэж, зарим төрлийн хавдарт өртөмтгий болдог. Энэ нөхцөл байдал нь ихэвчлэн CD4 эсийн тоо 200 эс/мкл-с бага буюу Дархлалын Олдмол Хомсдолын үед тохиолддог. Үүнийг ДОХ-г тодорхойлох нөхцөл байдал хэмээн нэрлэдэг. ХДХВ-ийн халдварыг эрт үед нь илрүүлж ретровирусын эсрэг эмчилгээг эрт эхэлсэн үед дээрх эмгэгүүд үүсэх эрсдэл багасдаг.

• ДОХ-г тодорхойлох нөхцөл байдал гэдэг нь ХДХВ-ийн халдвар ДОХ-ын шатанд шилжиж тухайн хүний амь насанд аюул учруулж болохуйц эмгэг өвчнүүдийн цогц үүсэхийг хэлнэ.
• CD4 эсийн тоо буурах тусам дархлааны хариу урвал байхгүй болж олон төрлийн эмгэг нөхцөл байдал үүснэ. Тухайлбал:
  • Хорт хавдар үүсэх ж.нь., Ходжкины бус лимфомууд
  • Оппортунист ба оппортунист бус бактер, мөөгний халдвар богино хугацаанд олон эрхтэн тогтолцоог хамарна
  • Далд халдварууд дахин идэвхжих
• Хүний дархлал хомсдолын вирусийн халдвартай хүнд дархлалын олдмол хомсдол -г тодорхойлох нөхцөл үүссэн эсвэл CD4 эсийн тоо < 200 эс/μL байх.

Томруулах

ДОХ-г тодорхойлох нөхцөл
CD4 эсийн тоо (эс/μL)	Нөхцөл
Тогтвортой	Умайн хүзүүний нэвчдэст хавдар Капошийн сарком Лимфома: Буркиттийн иммунобластик Микобактерийн халдвар: Mycobacterium tuberculosis Mycobacterium kansasii Микобактерйн бусад зүйл Дахих хандлага бүхий бактерийн гаралтай уушгины хатгалгаа Даамжрах явцтай олон голомтот лейкоэнцефалопати Дахилтат эсвэл олон эрхтэн тогтолцоог хамарсан бактерийн халдвар ХДХВ-ийн тамирдлын хам шинж   ХДХВ-тэй холбоотой тэнэгрэл
< 250	Түгмэл эсвэл уушгины бус кокцидиоидомикоз
< 200	Дахилтат салмонеллт үжил Пневмоцистэт хатгалгаа > 1 сар үргэлжилж буй цистоизоспороз
< 150	Түгмэл эсвэл уушгины бус хистоплазмоз
< 100	Тархины токсоплазмоз Уушгины бус криптококкоз Криптоспоридоз Улаан хоолойн кандидоз эсвэл уушгины кандидоз Херпес симплекс вирусийн шалтгаант дараах эмгэгүүд: >1 сар үргэлжилж буй архаг үрэвсэл Бронхит Уушгины хатгалгаа Эзофагит Төв мэдрэлийн эрхтэн тогтолцооны анхдагч лимфома
< 50	Түгмэл эсвэл уушгины бус Mycobacterium avium complex Цитомегаловируст халдварын улмаас үүссэн дараах эмгэгүүд: Нүдний торлог бүрхэвч Бүдүүн гэдэс Элэг, дэлүү эсвэл лимфийн зангилаанаас бусад бүх эрхтэн тогтолцоо

Менежмент 

• Ретровирусийн эсрэг эмчилгээг оновчтой болгох энэ маш үр дүнтэй арга хэмжээ. 
• ДОХ-г тодорхойлох нөхцлийн эмгэгүүдийг эмчлэх . 
• Цаашид үүсч болох оппортунист халдваруудаас урьдчилан сэргийлэх. 
  • ХДХВ-тэй хүнийг оппортунист халдвараас урьдчилан сэргийлэх анхдагч урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ хэсгийг харна уу.
  • Эмгэг төрүүлэгчтэй хавьтахаас сэргийлэх.