Нүдний анатоми, гистологи (Eye anatomy and histology)

Давхаргууд

• Фиброзон давхарга (Tunica fibrosa bulbi)
• • Эвэрлэг (Cornea)
  • Хатуу бүрхүүл (Sclera)
• Судаслаг давхарга (Tunica vasculosa bulbi)
• • Жинхэнэ судсан бүрхүүл (Choroidea)
  • Хүүхэн хараа (Pupilla)
  • Сормослог бие (Corpus ciliare)
• Мэдрэлийн давхарга (Tunica interna bulbi)
• • Гэрэл үл мэдрэх хэсэг (Pars caeca retinae)
  • Гэрэл мэдрэх хэсэг (Pars optica retinae)

1. Фиброзон давхарга (Гадна бүрхүүл, Tunica fibrosa bulbi)

• Нүдний алимын хамгийн гадна талын фиброзон эдэн бүрхүүл нь тунгалаг чанартай ба эвэрлэг болон склер буюу хатуу бүрхүүл гэсэн хоёр бүтцээс тогтоно.
• Энэхүү хоёр бүтэц нь хамтдаа хамгаалалтын бүрхүүл болж өгөх бөгөөд нүдний алимын хэлбэрийг хадгалахад тусалдаг.
• Гадаад орчны гэрэл эвэрлэгээр нэвтрэн орох ба эвэрлэг нь нүдний бүтцүүдээс гэрлийг хамгийн их хугалдаг орчин болж өгдөг.
• Харин склерээс нүдний гадна булчингууд бэхлэгдэнэ.

Эвэрлэгийн давхарга (урдаас хойд руу нь нэрлэв)

• Эвэрлэгийн эпитель (Epithelium corneae): олон давхар, хавтгай, кератинждэггүй эпитель
• Боумений мембран (Lamina limitans anterior): коллаген ширхэг, эст бүтэц үгүй
• Жинхэнэ эд (Substantia propria): коллаген ширхэг, фибробласт, протеогликан, ус
• Давхар давхарга: нимгэн, коллаген ширхэг
• Десцементийн мембран (Lamina limitans posterior): эвэрлэгийн эндотелийн суурин мембран
• Эндотель (Endothelium corneae): нэг давхар хавтгай хучуур эс

Хатуу бүрхүүл буюу склер нь дөрвөн давхаргаас тогтоно (гаднаас дотогш чиглэв)

• Эписклер (Lamina episcleralis): нягт, фиброзон эдийн нимгэн давхарга
• Строма (Lamina propria): өөр өөр чиглэлтэй коллаген, фибробласт, эластик ширхэг, протеогликан
• Фуска ялтас (Lamina fusca): пигментжсэн эс болон коллаген ширхгүүд
• Эндотель (Endothelium): нэг давхар эндотель эсүүд

2. Судаслаг давхарга (Дунд бүрхүүл, Tunica vasculosa bulbi)

• Өөртөө пигмент агуулсан нүдний судсан давхарга
• • Хүүхэн хараа (Iris, Pupilla)
  • Сормослог бие (Corpus ciliare)
  • Жинхэнэ судас бүрхүүл (Choroidea) гэсэн хэсгүүдээс тогтоно.

Солонгон бүрхүүлийн давхарга

Солонгон бүрхүүлийн урд хэсэгт хамгийн ихээр нягтран орших меланоцит эс нь нүдний өнгийг анхдагчаар тодорхойлж байдаг. Харин солонгон бүрхүүлийн строма хэсэгт хамгийн бага тоогоор байрлана.

• Урд хэсгийн давхарга: фибробластын сүлжээ бөгөөд меланоцит эсийн давхаргатай хамт байрлана.
• Строма: M. sphincter pupillae, коллагенжсэн матрикс доторх фибробласт болон меланоцит юм.
• Хойд хэсгийн давхарга: ташуу, пигментжсэн эпитель

3. Мэдрэлийн давхарга (Дотор бүрхүүл, Tunica interna bulbi): Торлог (Retina)

• Макро анатомийн талаас авч үзвэл торлогийн хамгийн чухал бүтэц нь харааны мэдрэл (discus n.optici) болон шар толбо (macula/lutea) юм.
• Микро анатомийн түвшинд авч үзвэл гэрлийн дохиог хүлээж аваад тархи руу мэдрэлийн дохио болгон дамжуулдаг мэдрэлийн эсүүдээс тогтдог.