Цочмог лейкеми нь цусны үүдэл эсийн лимфойд болон миелойд эгнээний эсүүдийн аль нэгнээс үүсдэг хорт хавдар юм. Цочмог лимфобластын лейкеми (ЦЛЛ) нь хүүхдүүдэд тохиолдох хамгийн түгээмэл хорт хавдар. Цочмог миелобластын лейкеми (ЦМЛ) нь насанд хүрэгчдэд ихэвчлэн оношлогддог. Эдгээрийг нөхцөлдүүлэгч тодорхой шалтгаан байхгүй ч химийн болон туяа эмчилгээ, эсвэл Дауны хамшинж гэх мэт удамшлын өвчнүүд эрсдэлт хүчин зүйлс нь болдог.

Цочмог лейкемигээс шалтгаалж улаан эсийн тоо багасаж цус багадалтад хүргэж, ялтас эсийн тоо буурч цус бүлэгнэлтийн эмгэг, цагаан эсийн тоо буурснаар дархлаа дарангуйлагдах ба үүнийг панцитопени гэнэ. Лейкемийн эсүүд ясны чөмгөнөөс гадна бусад эрхтэнд үсэрхийлж элэг дэлүү томрох, бөөрний үйл ажиллагааны алдагдал, лейкемийн менингит болон ховор тохиолдолд арьс болон төмсөгийг гэмтээдэг.

Оношилгоонд эхлээд цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ болон захын цусны түрхэц хийх ба эдгээрээс цагаан эсийн тоо, бласт эс байгаа эсэхийг тогтооно. Оношийг батлахдаа ясны чөмгөний хатгалт хийж биопсигоор батлана. Нэмэлтээр дэд хэлбэр болон өвөрмөц мутацийг тодруулахын тулд иммунофенотип болон генетикийн шинжилгээ хийгдэнэ. Эмчилгээний хувьд бүрэн засралд хүргэх, засралыг батжуулах болон барих гэсэн 3 шаттай хими эмчилгээ хийдэг. Тавилан муутай эсвэл хими эмчилгээ тохироогүй тохиолдолд үүдэл эс шилжүүлэн суулгах гэх мэт нэмэлт эмчилгээ хийгдэнэ.