Дэд гарчиг
Шок нь амь насанд аюултай цусны эргэлтийн хүнд хэлбэрийн дутагдал бөгөөд эд, эсийн гипокси, микроциркуляцийн (хэсэг газрын бичил эргэлт) алдагдалд хүргэдэг. Шок нь олон янзын шалтгаантай бөгөөд дараах байдлаар ангилдаг. Үүнд: Гиповолемийн шок , кардиогений шок , бөглөрөлт шок , хувиарлалтын шок, үүнд септик, анафилакси, неврогений шок багтана.
Шокын үед эмнэлзүйн хувьд артерийн даралт унах (гипотензи), зүрхний цохилтын тоо өөрчлөгдөх (ихэвчлэн тахикарди; невроген шокын үед брадикарди) бөгөөд шалтгаанаасаа хамаарч өвөрмөц шинжүүд илэрдэг. Шокыг оношлоход эмнэлзүйн үнэлгээ голлодог боловч зарим үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүд хэмжих нь шокын төрлүүдийг хооронд нь ялгахад тусалдаг.
Шокын эмчилгээний гол зорилго нь цусны эргэлтийг дэмжих болон үндсэн шалтгааныг арилгах явдал юм. Хэрэв шокыг цаг алдалгүй оношлож, зохих эмчилгээ хийхгүй бол олон тохиолдолд амь насанд аюултай үр дагаварт хүргэж болзошгүй. Ялангуяа септик, кардиогений шокын үед нас баралтын эрсдэл өндөр байдаг.
- Шок (цусны эргэлтийн шок): Амь насанд аюултай, цусны эргэлтийн гүнзгий хямрал бүхий эмгэг нөхцөл байдал. Үүний улмаас эс, эд хүчилтөрөгчийн дутагдалд орж, улмаар эрхтэний дутагдал, бодисын солилцооны хүнд хэлбэрийн хямрал, цаашлаад эргэх боломжгүй эрхтэний гэмтэл үүсдэг.
- Шок индекс = пульсийн тоо/систолын даралт
- Хэвийн хүрээ: 0.4–0.7
- > 1 (шокын индекс эерэг): цусны эргэлтийн шокыг илтгэнэ.
Шокын төрөл, хураангуй | ||||
|---|---|---|---|---|
Төрөл | Шокын шалтгаан | Ялган оношлох эмнэлзүйн шинжүүд | Гемодинамикийн параметрүүдийн өөрчлөлт | Эмчилгээний сонголт |
Гиповолемийн шок |
|
|
|
|
Кардиогений шок |
|
|
|
|
Бөглөрөлт шок |
|
|
|
|
Шокын төрөл, хураангуй | |||||
|---|---|---|---|---|---|
Төрөл | Шокын шалтгаан | Ялган оношлох эмнэлзүйн шинжүүд | Гемодинамикийн параметрүүдийн өөрчлөлт | Эмчилгээний сонголт | |
Хувиарлалтын шок | Септик шок (түгээмэл) |
|
|
|
|
Анафилаксийн шок |
|
|
|
| |
Нейрогенийн шок |
|
|
|
| |
Шокын үед гемодинамикт илрэх өөрчлөлтүүд | ||||
|---|---|---|---|---|
Шок | Зүрхний минутын эзлэхүүн (CO) | Өмнөх ачаалал (ж.нь., PCWP) | Дараах ачаалал (ж.нь., SVR) | Шингэний хариу урвал үзүүлэх магадлал |
Гиповолемийн |
|
|
|
|
Кардиогений |
|
|
|
|
Бөглөрөлт |
|
|
|
|
Хувиарлалтын шок |
|
|
|
|
Эмгэг жам
Эмнэлзүйн шинж тэмдэг
Яаралтай тусламжийн менежмент
Оношилгоо
ЭХО
Мониторинг
Менежмент
Вазопрессор ба инотроп
→ Гиповолемийн шок
→ Кардиогений шок
→ Бөглөрөлтийн шок
→ Хувиарлалтын шок
Септикийн шок
Анафилаксийн шок
Неврогений шок
Refractory shock
Эх сурвалж
Гишүүн болж бүх агуулгыг уншаарай.
Гишүүнчлэлийн эрхтэй бол нэвтэрч үзнэ үү.
Эс (Cell)
Эс бол амьд биеийн бүтэц үйл ажиллагааны үндсэн нэгж. Бүх амьд биеийг эсийн бүтцээс нь хамааруулж эукариот эсвэл прокариот хэмээн ангилдаг.
Зүрх судасны эрхтэн тогтолцооны анатоми (Cardiovascularsystem)
Зүрх судасны эрхтэн тогтолцоо нь цусны судас болон түүнд агуулагдаж байдаг цус, агшилт болон сулралтынхаа тусламжтайгаар цусыг хураах болон түгээх үйлдэл хийдэг булчинлаг эрхтэн болох зүрх гэсэн 3 том эрхтнээс бүтдэг онцлогтой.
Суулгалт (Diarrhea)
Өдөрт гурав ба түүнээс дээш удаа хэлбэржээгүй, шингэн төлөвтэй өтгөн гарахыг суулгалт гэнэ.
Цээжний өвдөлт (Chest pain)
Цээжний хөндийд агуулагдах дотор эрхтнүүд, цээжний ханын бүтцэд гарсан эмгэг өөрчлөлт болон цээжний хөндийгөөр дамжих мэдрэл цочирох буюу цээжний хөндийгөөс гаднах эмгэг өөрчлөлтийн үед цээжинд үүсэх өвдөлтийг цээжний өвдөлт гэж үздэг. Иймд энэ нь маш олон төрлийн өвчний үед тохиолдох харьцангуй нийтлэг шинж тэмдэг юм.
Цээжний хөндийн анатоми (Anatomy of the Thorax)
Цээжний хөндий нь биеийн төв хэсэгт байрлах ба доторх эрхтнүүдийг хамгаалахаас гадна амьсгал, хөдөлгөөний үйл ажиллагаанд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ нь араг ясны тогтолцооны нэг бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд цээжний хэнхэрцэг (thorax) хэмээх анатомийн бүтэц нь өвчүү (sternum), хавирга (costae), цээжний нугалмууд (vertebrae thoracicae)-аас бүрдэнэ. Цээж нь огтлогдсон конус хэлбэртэй бөгөөд дотор нь уушги (pulmones), зүрх …
Хурц пневмоторакс
Хурц пневмоторакс: Пневмотораксын амь насанд аюултай хэлбэр, Eng.: tension pneumothorax, өөр өөр эх сурвалжууд дээр хурцадмал эсхүл хүчдэлийн пневмоторакс хэмээн орчуулагдсан байдаг. Амьсгал авах үед гэмтсэн уушгинаас гялтангийн хөндийд агаар хуримтлагдан, ингэхдээ гэмтсэн уушгинд хавхлагат механизм үүсч гялтангийн хөндийд орж буй агаар нь амьсгал гаргах үед гялтангийн хөндийгөөс эргэн гадагшлах боломжгүй учир тасралтгүй агаар хуримтлагдан богино хугацаанд амьсгалын дутагдалд хүргэн улмаар эмчилгээ яаралтай хийгдээгүй тохиолдолд өвчтөн нас барна.
ГВТ
Гүн венийн тромбоз – Deep vein thrombosis
SIRS
Systemic inflammatory response syndrome – Системийн үрэвслийн хариу урвалын хам шинж
Уушгины үрэвсэл (Пневмони/Pneumonia)
Уушгины паренхим болон завсрын эдийг хамарсан халдварын гаралтай цочмог үрэвсэлт өвчнийг уушгины үрэвсэл гэнэ.
Антибиотикууд (Antibiotics)
Антибиотикийг бактерийн болон зарим паразит халдварын эсрэг хэрэглэдэг эмийн бэлдмэл. Антибиотик нь бактерицид эсвэл бактериостатик нөлөө үзүүлдэг.
Хэт мэдрэгшил, харшилт өвчнүүд (Hypersensitivity reactions, allergic diseases)
Хүрээлэн буй орчны хор хөнөөлгүй өдөөлтийн эсрэг (ж.нь., хүнс, цэцгийн тоос, амьтны үс ноос) өрнөж буй дархлааны хэвийн бус хариу урвал юм.
Эм
Эпинефрин (Epinephrine)
Зүрхний судасны өвчин › Адренерг ба допаминерг эм
Эм
Атропин (Atropine)
Ходоод гэдэсний үйл ажиллагааны эмгэгийн эм › Белладоннагийн алкалоид, гуравдагч амин · Нүдний эм › Нүдэнд хэрэглэх антихолинерг эм
жишээлбэл, их хэмжээний цус болон шингэний алдагдлын дараа
жишээлбэл, зүрхний цочмог дутагдлын үед
жишээлбэл, зүрх чихэгдэх
distributive шок: судасны өргөсөл, судсан доторх эзэлхүүний харьцангуй дутагдал, шингэний дахин тархалтаас үүдэлтэй
жишээлбэл, PCWP, зүрхний минутын эзэлхүүн, системийн судасны эсэргүүцэл SVR
үүнд цус алдалтын шок орно
хоол боловсруулах зам, арьс, бөөр эсвэл гуравдагч хөндийд алдагдах
заримдаа үүнийг хоосон зүрх гэж нэрлэдэг
заримдаа үүнийг дүүрэн зүрх гэж нэрлэдэг
ж.нь., зүрх чихэгдэх
ж.нь., тох хэмжээтэй уушгины эмболи
тархины бүрхүүл үрэвслийн шинж
ж.нь., буглаанд урсгуур тавих, мэс засал хийх
ж.нь., харшилдаг хүнсээ идэх, зөгийд хатгуулах, эмийн хариу урвал
ж.нь., нугасны гэмтэл, тархины цус харвалт, гэмтлийн шалтгаант тархины гэмтэл
жишээ нь, нугасны гэмтлийн үед булчингийн сул саажилт