Шархлаат колит гэдэг нь шулуун гэдэс, мухар гэдэс, бүдүүн гэдэсний салст бүрхүүлийн архаг үрэвсэлээр илэрдэг гэдэсний үрэвсэлт өвчин юм. Цустай суулгах, хэвлийгээр өвдөх, гэнэт хүндээр бие засах мэдрэмж төрөх зэрэг нийтлэг шинж тэмдгүүд илэрдэг. Лабораторийн шинжилгээнд үрэвслийн маркерууд болон өтгөний калпротектин ихэссэн байдаг.

Өвчний оношилгоонд шаардлагатай биш ч гэсэн байх нь шархлаат колит өвчнийг илтгэнэ. Оношийг баталгаажуулахын тулд дурангийн шинжилгээ хийх шаардлагатай бөгөөд шинжилгээгээр салст бүрхүүлийн эрози эсвэл шархлаа зэрэг өөрчлөлтүүд илэрдэг. 5-Аминосалицилийн хүчил нь хөнгөн, дунд зэргийн өвчнийг эмчлэх үндсэн арга юм.

Хүнд зэргийн өвчнийг намжмал байдалд оруулахын тулд ихэвчлэн кортикостероидууд эсвэл бусад дархлаа дарангуйлагч эмүүдийг хэрэглэх шаардлагатай байдаг. Дистал колитийн үед эмүүдийг шулуун гэдсээр хэрэглэж болно, харин үрэвсэлийн үед нь амаар уух шаардлагатай байдаг. Хүндрэлтэй шархлаат колит эсвэл дисплази бүхий өвчтөнүүдэд проктоколэктоми хийх заалттай байдаг. Шархлаат колитиай өвчтөнүүд бүдүүн гэдэсний хорт хавдраар өвчлөх эрсдэл өндөр байдаг тул дурангийн шинжилгээгээр тогтмол хянах шаардлагатай.

Анатомийн байршил тодорхойлох хэллэг: биеийн гол шугам буюу их биетэй ойр гэсэн утгатай (эсрэг утга нь дистал - их биеэс хол).

Тархалт
- Монгол улсад шархлаат колитын 70.8% нь архаг явцтай, 66.7% нь идэвхижилтэй, 18.1% нь өндөр идэвхижилтэй, 34.7% нь эсийн гажигшилтай нь тогтоогдсон.
- Монгол улсад шархлаат колитаар зонхилон 26-55 насны хүмүүс хүйс ялгаваргүй өвчилж байгаа бөгөөд шинээр үүссэн шархлаат колит шулуун гэдсэнд 40.5%, мухар гэдсэнд 27%, хөндлөн гэдсэнд 18.9%, тахир гэдсэнд 13.5% тусс тус оношлогдсон байна.
- АНУ-д ойролцоогоор 600,000 насанд хүрэгчид шархлаат колитээр өвчилсөн байдаг.
- Үндэс угсааны хувьд
- - Хар арьстан, испани, ази хүмүүстэй харьцуулахад цагаан арьстнуудад түгээмэл тохиолддог
  - Ашкенази еврей гаралтай хүмүүсийн дунд хамгийн өндөр тархалттай байдаг
Оргил тохиолдол
- 15 - 35 нас
- Мөн 55-аас дээш насны хүмүүст түгээмэл ажиглагдаж болно.
- Хүйс: ♂ = ♀

жишээлбэл, улаан эсийн тунах хурд, C урвалжит уураг

перинуклеар нейтрофилийн цитоплазмын эсрэг эсрэгбие

жишээ нь, месаламин

жишээ нь бургуйгаар

Идэвхтэй болон далд сүрьеэгийн эмчилгээнд дангаар нь хэрэглэхгүй. Зөвхөн батлагдсан хосолсон горимын дагуу хоолтой хамт хэрэглэнэ.
хэт мэдрэг бол хэрэглэхгүй. Анафилакси, амьсгал давчдах, даралт буурах эсвэл хүнд арьсны урвал илэрвэл нэн даруй зогсооно.
CYP3A4 болон CYP2C8/9 ферментийг идэвхжүүлж олон эмийн үйлдлийг бууруулдаг тул хавсарсан бүх эмийг шалгана.
Дааврын хамгаалах аргын үр нөлөөг бууруулж болох тул эмчилгээний хугацаанд дааврын бус нэмэлт арга хэрэглэнэ.

Бөөрний үйл ажиллагаа (DANI)

Бөөрний дутагдалтай хүнд фармакокинетикийг судлаагүй бөгөөд тун тохируулах тодорхой зөвлөмж байхгүй.
Тунгийн ойролцоогоор 17 хувь бөөрөөр ялгардаг тул бөөрний үйл ажиллагаа буурсан үед эмнэлзүйн байдлыг эмчилгээний явцад хянана.

Элэгний үйл ажиллагаа (DALI)

Рифапентин хэрэглэж буй бүх хүнд элэгний гэмтлийн шинжийг эмчилгээний явцад хянана.
Элэгний өвчин эсвэл элэгний шинжилгээ өөрчлөлттэй бол эмчилгээний өмнө трансаминазыг үнэлж, эмчилгээний явцад 2–4 долоо хоног тутам хянана.
Элэгний гэмтлийн нотолгоо илэрвэл рифапентиныг зогсооно.

Ахмад настанд хэрэглэх нь

65 ба түүнээс дээш насны хүний эмнэлзүйн мэдээлэл хязгаарлагдмал боловч фармакокинетикийн мэдэгдэхүйц ялгаа ажиглагдаагүй.
Элэг, бөөрний үйл ажиллагаа болон эмийн харилцан үйлчлэлийг харгалзан эмчилгээний явцад хянана.

Жирэмсэн болон хөхүүл үе

Жирэмсэн үед: Ургийн хор нөлөөний эрсдэл байж болох ч эмчлээгүй сүрьеэ эх, урагт ноцтой эрсдэлтэй. Жирэмсний сүүлийн долоо хоногт хэрэглэвэл эх, нярайн протромбины хугацааг хянана.
Хөхүүл үед: Хөхний сүүнд ялгардаг эсэх тодорхойгүй. Хөхүүл хүүхдэд цочромтгой болох, шарлах, хоолонд дургүй болох, бөөлжих, шээс бараантах эсвэл өтгөн цайрах зэрэг элэгний гэмтлийн шинжийг хянана.

Үр тогтсон өндгөн эс эхийн хэвлийд хүүхэд болон боловсорч бойжих дунджаар 267 хоног үргэлжлэх хугацааг жирэмслэлт хэмээн тодорхойлдог.

Бүдүүн гэдэсний шархлаат үрэвсэл (Ulcerative colitis)

Шалтгаан

Ангилал

Эмгэг жам

Эмнэлзүй

Оношилгоо

Эмгэг судлал

Ялган оношилгоо

Эмчилгээ

Хүндрэл

Тусгай бүлгийн өвчтөнүүд

Тавилан

Түлхүүр ойлголтууд

Эх сурвалж

Рифапентин (Rifapentine)

Бөөрний үйл ажиллагаа (DANI)

Элэгний үйл ажиллагаа (DALI)

Ахмад настанд хэрэглэх нь

Жирэмсэн болон хөхүүл үе

Монгол Улсад бүртгэлтэй эмүүд (Licemed)

Тойм

Шалтгаан

Ангилал

Эмгэг жам

Эмнэлзүй

Оношилгоо

Эмгэг судлал

Ялган оношилгоо

Эмчилгээ

Хүндрэл

Тусгай бүлгийн өвчтөнүүд

Тавилан

Түлхүүр ойлголтууд

Эх сурвалж

Тархвар зүй

Өвчний код (ICD-10)

Чухал анхааруулга

Тунгийн тохируулга

Бөөрний үйл ажиллагаа (DANI)

Элэгний үйл ажиллагаа (DALI)

Тусгай бүлгийн хэрэглээ

Ахмад настанд хэрэглэх нь

Жирэмсэн болон хөхүүл үе

Монгол Улсад бүртгэлтэй эмүүд (Licemed)