Рапитус (Rapitus)

Гялтангийн хөндийд (Cavitas pleuralis) агаар хуримтлагдах эмгэгийг пневмоторакс хэмээн нэрлэх ба хуримтлагдсан хийнээс үүдэн гялтангийн хөндийн дотоод сөрөг даралт алдагдаж үүссэн талынхаа уушгийг шалчийлгах (lat.: collabi), хүнд тохиолдолд тухайн талын уушиг бүхэлдээ шалчийн уушгинд хийн солилцоо  алдагдсанаар өвчтөнд амьсгалын дутагдал (respiratory failure) үүсэх, улмаар амь нас нь эрсдэж болзошгүй аюултай өвчин юм. Өвчин үүсэх шалтгааныг юун түрүүнд гэмтлийн (traumatic pneumothorax) буюу уушгинд нэвтэрсэн гэмтэл байна уу гэдгийг тодруулан, хэрэв гэмтлийн бус шалтгаант пневмоторакс байгаа тохиолдолд өөр өвчний (жишээлбэл Birt-Hogg-Dube syndrome, thoracic endometriosis, lymphangioleiomyomatosis)  суурин дээр үүссэн буюу хоёрдогч пневмоторакс (Secondary spontaneous pneumothorax SSP) эсхүл анхдагч идиопатик гэнэт үүссэн пневмоторакс (primary spontaneous pneumothorax PSP) хэмээн тус тус нэрлэн шалтгаанаар нь ангилдаг. Үүнээс гадна  өвчин үүсэх хурд болон хүндийн зэргээр нь ердийн пневмоторакс болон хурц пневмоторакс (пневмотораксын амь насанд аюултай хэлбэр) хэмээх хоёр үндсэн хэлбэр байдгийг ойлгох шаардлагатай ба ингэснээр өвчтөндөө яаралтай тусламж үзүүлэх (анхны тусламж, яаралтай цээжний гуурс тавих) эсхүл төлөвлөгөөт эмчилгээ (консерватив буюу мэс заслын бус эмчилгээ эсхүл мэс ажилбар) хийх эсэхээ шийдэх боломжтой болно.

Пневмотораксын үед уушгийг цээжний ханатай эргэн нийлүүлж уушиг эргэн тэлэгдэх нөхцлийг бүрдүүлэх нь эмчилгээний нэн тэргүүний зорилго болдог. Үүний тулд цээжний гуурс (Chest tube) тавих болон тодорхой нөхцлүүдийг харгалзан мэс ажилбар хийх боломжтой. Хурц пневмотораксын үед өвчтний амь насыг аврахад чиглэн эмчилгээ хийх тул яаралтай цээжний гуурс тавиж гялтангийн хөндийд үүссэн хавхлагын механизмын эсрэг арга хэмжээ авах шаардлагатай.