ICD-10

• Төрөхийн гэмтэл (P10-P15)
• Эх барихын гэмтэл (O70-O71)
• Хугархай гаж бороолох (M84.0)
• Хугархай үл бороолох [хуурамч үетэх] (M84.1)
• Эмгэг хугарал (M84.4)
• Ясны сийрэгжилттэй эмгэг хугарал (M80.-)
• Ачааллын шалтгаант хугарал (M84.3)

Энэхүү бүлгийн S тэмдэглэгээт кодыг биеийн тодорхой нэг хэсгийн гэмтлийг кодлоход, харин T тэмдэглэгээт кодыг биеийн хэд хэдэн хэсэг буюу зарим тодорхойгүй хэсгийн гэмтэл, хордлого ба гадны шалтгаант бусад зарим үр дагаврыг кодлоход ашиглана.

Биеийн олон хэсгийг хамарсан гэмтлийн нэршилд “-тай”, “хавсарсан” гэсэн бол дурдсан биеийн хэсгүүд бүгд бэртсэн, харин “ба” гэсэн бол дурдсан биеийн хэсгүүдийн аль нэг нь буюу бүгд бэртсэн гэсэн үг.

Гэмтлийг олон кодоор кодлох зарчмыг аль болох өргөн ашиглах нь зүйтэй. Харин гэмтэл тус бүрийг нарийвчлан тодорхойлоогүй буюу статистик боловсруулалтын зорилгоор нэгдсэн код ашиглах шаардлагатай үед хавсарсан гэмтлийн кодыг хэрэглэнэ; бусад тохиолдолд гэмтлийн бүрэлдэхүүн хэсэг тус бүрийг тусд нь кодлох нь зүйтэй. Түүнчлэн 2 дугаар ботид заасан өвчлөл, нас баралтын кодлолтын дүрмийг баримтална.

S, T00-T14 ба T90-T98 хэсгийн гурван тэмдэглэгээт кодыг дараах байдлаар ангилна:

Өнгөц гэмтэл, үүнд:

• зулгархай
• цэврүү (халууны үйлчлэлийн бус)
• няцрал, үүнд хөхрөлт, цус хуралт ба хематом хамаарна
• өнгөц гадны биет (өргөс)-ээр үүссэн, том ил шархгүй гэмтэл
• шавьжид хазуулах (хоргүй).

Ил шарх, үүнд:

• амьтанд хазуулсан
• зүсүүлсэн
• уруулсан
• хатгуулсан: ӨЗГ, (нэвтэрсэн) гадны биеттэй.

Хугарал, үүнд:

• хугарал: битүү: бяцарсан, дарагдсан, овойсон, цуурсан, бүрэн бус, шаантаг, шугаман, энгийн, булуу зөрсөн, мушгиа хэлбэрийн – эдгэрэлт нь удааширсан буюу удаашраагүй
• мултралтай
• зөрөөтэй.

Хугарал: задгай: нийлмэл, халдварласан, галт зэвсгийн, цэгэн шархтай, гадны биеттэй – эдгэрэлт нь удааширсан буюу удаашраагүй.

Орхих нь:

• хугарал:
• • эмгэг (M84.4)
  • • ясны сийрэгжилттэй (M80.-)
  • ачааллын шалтгаант (M84.3)
• хугархай гаж бороолох (M84.0)
• хугархай үл бороолох [хуурамч үетэх] (M84.1).

Үений мултрал, суналт, чинэрэлт, үүнд:

• тасрах
• задрах
• сунах
• чинэрэх
• гэмтлийн шалтгаант: мөгөөрсний, үений (уутны), холбоосны хемартроз, урагдал, дутуу мултрал, язралт.

Мэдрэл ба нугасны гэмтэл, үүнд:

• нугасны бүрэн буюу бүрэн бус гэмтэл
• мэдрэл ба нугасны тасралтгүй байдал хадгалагдсан гэмтэл
• гэмтлийн шалтгаант: мэдрэл тасрах, хематомиели, саажилт (түр зуурын), ижсаа, дөрвөлсаа.

Цусны судасны гэмтэл, үүнд:

• тасрах
• зүсэх
• урагдах
• гэмтлийн шалтгаант: цусны судасны аневризм буюу цорго (артери-венийн), артерийн хематом, задрал.

Булчин, шандас ба шөрмөсний гэмтэл, үүнд:

• булчин, шандас ба шөрмөс тасрах, зүсэгдэх, урагдах, чинэрэх, гэмтлийн шалтгаанаар задрах.

Бяцралт

Гэмтлийн шалтгаант тайралт

Дотор эрхтэний гэмтэл, үүнд:

• дэлбэрэлтийн долгионоос үүссэн гэмтэл
• цус хуралт
• доргилтоос үүссэн гэмтэл
• бяцрал
• зүсэлт
• гэмтлийн шалтгаант: дотор эрхтэний хематом, хатгалт, задрал, язралт.

Бусад ба тодорхойгүй гэмтэл