Кальци + холекальциферол + цайр + зэс + манган + бор (Calcium + cholecalciferol + zinc + copper + manganese + boron)

Эдгээр хамгаалалтын шугамууд бие, биенийхээ хамгаалалтыг дэмжиж бэхжүүлдэг

Арьс нь бичил биетний эсрэг өвөрмөц чанар байхгүй арьсны эсүүдийг өөр хооронд нь холбодог коллагены (уургийн утаслаг) тусламжтай гадаад орчны аливаа нөлөөлөлд уян хатан байж эмгэг төрүүлэгч бичил биетнийг бие рүү нэвтрэх замд физик хаалт болж өгдөг

Ургийн хөгжлийн үед бий болж ажиллаж эхэлдэг учир ингэж нэрлэдэг.

Тухайн эмгэгтөрүүлэгчид зориулсан өвөрмөц хариу урвалыг бий болгохын тулд биемахбодын хамгаалалтыг өөрчилдөг

Зарим эсийн удмын мэдээлэлд тухайн эсийг тодорхой хугацааны дараа үхүүлэхээр программчилсан байдаг. Энэхүү программчлалын дагуу эс өөрийгөө хөнөөх үйл явц

Цусны үүсгэвэр эс байрладаг. Уг үүсгэвэр эсээс дархлаа чадамжтай эсүүд үүсч ялгаран хөгждөг

Ясны химт хэсэгт боловсорч гүйцсэн Т лимфоцит энд ирж боловсорч эерэг болон сөрөг шилэн сонголтонд орж цааш ялгаран хөгждөг

цусны цагаан эсүүд

нейтрофил, моноцит

лимфоцит

эозонофил, базофил

базофил, нейтрофил, эозинофил

моноцит|макрофаг, лимфоцит

нейтрофил, эозинофил, базофил

моноцит, лимфоцит

Насанд хүрсэн хүний захын цусны нийт лейкоцитийн 57-80%-г нейтрофил эзэлдэг. Нейтрофил чөмгөнд боловсроод захын цусанд орж ойролцоогоор 6 цаг орчим эргэлдээд үүний дараа нийт нейтрофилийн хагас нь захын цусанд чөлөөт хэлбэрээр эргэлдэж үлддэг бол үлдсэн нь эс хоорондын зайд буюу судасны гадна хананд бэхлэгдэн байрлаж 3-5 хоног амьдардаг. Ганцхан удаа залгилт хийнэ. Цитоплазмд нь мурамидаза, лактоферрин гэх мэт фермент агуулсан мөхлөгт лизоцим; миелопероксидаз, хүчиллэг гидролаза гэх мэт бактерийг хайлуулах үйлчилгээ бүхий уургуудыг агуулдаг харьцангуй том хэмжээтэй азурофиль мөхлөгүүд агуулагддаг. Нейтрофилийн эдэд байгаа, цусаар эргэлдэж буй хэмжээ нь биемахбодын байдлаас шалтгаалж өөрчлөгддөг.

Моноцит эсээс үүсэлтэй маш олон төрлийн эс мононуклеар залгиур эсийн тогтолцоог бүтээдэг. Бие гүйцсэн моноцит эдэд байршиж олон эгнээний макрофаг болж ялгаран хөгжиж биемахбодыг хамгаалах өвөрмөц, өвөрмөц бус урвалд оролцдог. Макрофаг эмгэгтөрүүлэгч бичил биетнийг залгиж устгахаас гадна, апоптозод орсон, хөгширсөн, үхсэн эсүүдийг залгиж биемахбодиос зайлуулдаг. Боловсорсон макрофаг эс нь чөмөгний эдэд маш их хэмжээгээр байрлах бөгөөд энд цусны үүдэл эстэй харилцан үйлчлэлцэж ялгаран хөгжих чадваргүй эсүүдийг залгин устгах, эритроцит бөөмөөсөө салах үйл явцад оролцдог. Нүүн шилжих хөдөлгөөнийг нь гадаргуу дээр нь байрлах адгезив (холбогч) молекул, цитокин, өсөлтийн хүчил зүйл, хемокин-хемокины рецептор зохицуулдаг.

Боловсорч гүйцсэн моноцит эд рүү нүүдэллэж элэгний эд рүү нүүдэллэж элэгний судасны синусоидод байршвал Купферийн эс, эндотелийн завсраар нүүдэллэж эпителийн дор байрлавал Лангергансын эс гэх мэтээр аль эрхтэнд байршиж буйгаар нь тухайн макрофагийг тус бүрт нь нэрлэх бөгөөд макрофагийг биемахбодын хаана байрлаж "хэн болохыг нь" тодорхойлоход макрофагийн гадаргуу дээр илэрдэг F4/80 маркер, сэртэн эс болон остеокласт эсийн гадаргуу дээр илэрдэг CD68 маркер оролцдог байх магадлал өндөр мөн бүтэц нь эргэн хэлбэршихэд оролцдог байж болно хэмээн таамаглаж байгаа.

Захын цусны нийт эсийн 1 орчим хувийг эзэлнэ. Ясны чөмөгнөөс үүдэлтэй гранулоцит (арганинаар баялаг суурилаг мөхлөг агуулдаг) эс. Биемахбодид үндсэн 2 эффектор үүрэг гүйцэтгэдэг: 1. Өндөр идэвхитэй хор, чөлөөт радикал ялгаруулж шимэгчийг устгах, харшлын урвалыг өдөөж эдийн гэмтэл үүсгэх 2. Цитокин, простогландин, лейкотрин зэрэг үрэвслийн медиаторын нийлэгшлийг идэвхжүүлж үрэвслийн урвалыг дэмжих. Эозинофил эсийн идэвхжил, мөхлөг ялгаруулалтыг гурван газар хянаж, зохицуулдаг. Биемахбод халдварт өртөөгүй (дархлааны талаас ямар нэгэн өдөөлт  байхгүй) үед эозинофил эсийн үүсэл нэмэгдэхгүй байхаар эхний зохицуулга хийгддэг бол хоёрдахь зохицуулга нь эозинофил эсийг цусны урсгалд эргэлдэх хугацааг хянадаг, гуравдахь зохицуулгаар түүний мөхлөг задралыг хянадаг. Эозинофил эс нь үрэвслийн үед судас нэвчдэсийн үе шатыг зохицуулах, базофил, шигүү мөхлөгт эсээс биологийн идэвхит бодис (гистамин гэх мэт)-уудын ялгаралтыг хянах илүүдэл хэмжээгээр ялгарсан үед саармагжуулах; эдийн макрофаг-эозинофил IgE гурав харилцан үйлчлэж шимэгч хорхойн эсрэг хамгаалах механизмыг хангана.

Лейкоцит эсийн 0.5%-г эзэлдэг гранулоцит эс. IL-3-ийн нөлөөгөөр үүсэл, идэвхжил нь зохицуулагддаг мөхлөгтөө хүчиллэг цэврүү, хондротин сульфат, уураг задлагч протеаз, үрэвслийн медиатор болох гистамин (хэвийн үед хүний цусны гистамины гол нөөцийг агуулдаг)-ыг агуулдаг хэдхэн өдөр амьдардаг эс. Антигентэй холбогдсон IgE-тэй FcεRI рецептороороо холбогдсоноор идэвхжиж мөхлөгөө чөлөөлдөг. Энэхүү FcεRI хамааралт идэвхжлийн нөлөөгөөр уг эсээс IL-4, 13 нийлэгшин гардаг. Нийлэгшсэн интерлейкинүүд нь шигүү мөхлөгт эс, Th2 эсийг идэвхжүүлж, IgE-ийн үүсэлтийг дэмждэг.

CD34+ цусны үүдэл эсээс үүсдэг ба ялгаран хөгжил нь судаслаг эдүүдээс тогтдог серозон хөндийт эрхтэнүүдэд явагддаг ба бие гүйцсэн шигүү мөхлөгт эс цусны урсгалд байхгүй харин цусны судасны орчмын холбогч эд, амьсгал мөн хоол боловсруулах замын эрхтэнүүдийн хучуур эдүүдэд байршдаг. Мөхлөгт нь хондротин сульфат, протеогликан, протеаз фермент гэх мэт агуулагддаг. Базофил эсээс ялгаатай нь шигүү мөхлөгт эсийн мөхлөгт гепарин агуулагддаг. Идэвхжил нь базофил эстэй адил буюу антигентэй холбогдсон IgE-тэй FcεRI рецептороороо холбогдсоноор идэвхжиж мөхлөгөө чөлөөлдөг. Уг эс нь липид медиаторуудыг үүсгэдэг гол эс болохоос гадна TNF-α-ийн нөлөөгөөр олон тооны цитокин, хемокиныг нийлэгшүүлэх замаар дархлааны зохицуулгад оролцдог.