Үхэл (Death)

Үхэл бол амьдралын төгсгөл. Гэвч үхэлд хүргэсэн шалтгаан, үйл явц үргэлж тодорхой байдаггүй. Анагаах ухаанд тархины (багана тархи, тархины бусад хэсгийн бүтэц, үйл ажиллагаа эргэшгүйгээр зогсох), зүрх-уушгины (амьсгал, зүрх судасны үйл ажиллагаа эргэшгүйгээр бүрэн зогсох) үхлийг ялган оношлох шаардлага гардаг. Үхлийг зарлах нь хүний их эмчийн үүрэг байдаг тул эмч хүн эмнэлзүйн үхэл, биологийн үхлийн үед илэрдэг шинж тэмдгүүдийг ялган оношлох чадвартай, мэддэг байх хэрэгтэй. Үхэлд хүргэсэн шалтгаан, үйл явц тодорхойгүй байгаа үед цогцост гардаг эргэх боломжгүй шинж тэмдгүүдийг мэдснээр үхлийн хэлбэр, тухайн хүн нас барснаас хойш хэдэн цаг өнгөрч буйг тогтоох боломжтой. Нас барсан хүний биед rigor mortis, livor mortis, Tardieu spots зэрэг шинжүүд илэрнэ. 

Хэн нэгнийг нас барсан тухай мэдээг ойр дотны хүмүүст нь дуулгах үйл явц сэтгэлзүйн хувьд хэцүү, амаргүй мөртлөө маш чухал үйл явдал тул хүний их эмч мэргэжил эзэмшсэн хүн бүрийн зайлшгүй эзэмших ёстой ур чадваруудын нэгт энэхүү мэдээг дуулгах ур чадвар, арга барил зүй ёсоор орно. Мөн нэмэлтээр нас барсан тухай тэмдэглэл бичих, нас барсны гэрчилгээ бичих зэрэг тусгай баримт бичгийг мөн боловсруулах ёстой. Тухайн үхлийн шалтгаан тодорхойгүй, гадны нөлөөтэй эсвэл хүчирхийллийн шинж тэмдэг байгаа бол тухайн хүний нас барсан шалтгаан, цаг хугацаа, хэлбэрийг тогтоох зорилгоор мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулах шаардлага тулгарч болно. Эмнэлзүйд нас барагчийн цогцост хийх эмгэг судлалын шинжилгээ нь эрүүл мэндийн оношилгоо, судалгааны зорилгоор хийдэг бол шүүх эмнэлгийн зорилгоор нас барагчийн цогцост хийж буй эмгэг судлалын шинжилгээ тухайн хүний үхлийн шалтгаан, хэлбэрийг тодорхойлох, оношийн алдаа гарсан эсэхийг тогтоох зорилгоор хийдэг. 

• Амьдралын төгсгөлийн шатанд байгаа үйлчлүүлэгчид үзүүлэх тусламж үйлчилгээтэй холбоотойгоор ёсзүйн хэд, хэдэн чухал асуудал хөндөгдөж болно. 
• Амьдралын төгсгөлийн шатанд байгаа хүн (амьдралынх бүх үед)-д тусламж үйлчилгээ үзүүлж буй эмч анагаах ухааны ёсзүйн үндсэн зарчмуудыг баримталж үйлчлүүлэгчийнхээ эрх ашиг, сонирхлыг нэн тэргүүнд тавьж түүний төлөө ажиллана.
• Амьдралын төгсгөлийн шатанд байгаа хүнд үзүүлэх тусламж үйлчилгээний хууль эрх зүй, ёсзүйн асуудлуудын талаар мэдлэгтэй байх нь эмч үйлчлүүлэгчийн хүсэл, шаардлагыг хүндэтгэн үзэхийн зэрэгцээ үр дүнтэй, нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны тусламж үйлчилгээ үзүүлэх гол түлхүүр болно.