Архаг гастрит (Chronic gastritis)
Саша Бүдханд

Саша Бүдханд

Сүүлийн шинэчлэл:
i

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Архаг гастрит нь аажим явцтай ходоодны салст бүрхүүлийн үрэвсэл, шалтгаанаас нь хамаарч А-хэлбэр, B-хэлбэр, С-хэлбэр гэж 3 хуваана. Оношийг гистологын шинжилгээний үндсэн дээр тодорхойлдог. Гол эмнэл зүйн шинж тэмдэг нь жишээ нь: аюулхай орчим өвдөх, цанхайх, ходоод гэдэсний бижийн шинж илрэх боловч ихэнх тохиолдолд шинж тэмдэг бүдэг байдаг. Хамгийн элбэг тохиолддог архаг ходоодны үрэвсэл нь Helicobacter pylori(HP) үүсгэгдсэн В-хэлбэр юм. Ходоодны дурангаар биопси авах нь сонгомол оношлогооны аргуудын нэг. Зарим тохиолдолд цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээнд макроцитэр Анеми А-хэлбэрийн үед, ходоодны үрэвслийн шалтгаант архаг цус алдалтын үед микроцитик цус багадалт илрэх нь бий. Эмчилгээний хувьд шалтгааны эсрэг Антибиотик эмчилгээ, Ходоодны хүчил ялгаралтыг дарангуйлах(В,С-хэлбэрийн үед), Витамин В-12 нөхөх(А-хэлбэрийн үед) хийгддэг. Оношлогдож эмчилээгүй удаан явсан тохиолдолд ходоодны шарх, хорт хавдар болон MALT-Lymphom болох зэрэг хүндрэлүүд тохиолдож болно.

  • А-Хэлбэр: Нийт архаг гастриттай өвчтөнүүдийн 5% орчим
  • B-Хэлбэр: Нийт архаг гастриттай өвчтөнүүдийн 60% орчим
    • Тархалт нь наслалтаас хамаарч өсдөг 
  • C-Хэлбэр: Нийт архаг гастриттай өвчтөнүүдийн 30% орчим

Архаг гастритын ABC – ангилал

  • А-Хэлбэр (Аутоиммунгастрит): Шалтгаан нь тодорхойгүй 
  • B-Хэлбэр (Бактерийн гастрит): Helicobacter pylori-н халдвар
  • C-Хэлбэр (Химийн гастрит): Стеройд бус үрэвслийн эсрэг эмийн хэрэглээ (NSAIDs), архаг цөсний сөргөө буюу рефлюкс (ходоод хэсэгчлэн тайрагдсаны дараах), Архи, тамхины хэрэглээ г.м.

Сиднейн ангилал

Энэхүү ангилал нь байрлал, уян дурангийн шинжилгээ, шалтгаан мөн гистологын шинжилгээ зэрэгт тулгуурласан өргөн хүрээний цогц ангилал юм.

  • Байрлал
    • Пангастрит
    • Корпусгастрит
    • Антрумгастрит
  • Уян дуранд
    • Эритоматоз/шүүрэлт гастрит
    • Өнгөц эрози гастрит
    • Ургацагт гастрит
    • Хатангиршилт гастрит
    • Цусархаг гастрит
    • Сөргөөт гастрит
    • Том нугалаат гастрит
  • Шалтгаан
    • Аутоиммун 
    • Нянгийн гаралтай 
    • Нянгийн бус 
  • Гистологи
    • Үрэвслийн идэвхжил: идэвхжилгүй, бага, дунд, өндөр идэвхжилтэй
    • Үрэвслийн зэрэг: хөнгөн, дунд, хүнд
    • Хатингаршил: хатангиршилгүй, голомтот, тархмал
    • Гэдэсний метаплази: өнгөц үрэвсэл, шалбархайт үрэвсэл, тунгалгийн фолликул
  • А-Хэлбэр
    • Аутоиммун шалтгаант ходоодны орох хэсэг болон булчирхайн ханын эсийн үхжил
      • Ходоодны салстын хатингаршил → Ходоодны хүчил багасах → Ходоодны хавдрын өндөр эрсдэл
      • Ходоодны хүчил багасах → Гастрин ялгарал ихсэх → Дотоод шүүрлийн эсийн гиперплази → Хорт хавдрын өндөр эрсдэл
      • Intrinsic factor-н  дутагдал → Витамин В12 дутагдал → Витамин В12 дутлын цус багадалт
    • Полиэндокрин аутоиммун синдромын үед А хэлбэрийн гастрит тохиолдож болно.
  • B-Хэлбэр
    • Helicobacter Pylori халдвар авах → Mucin ялгаруулалт алдагдах → Давсны хүчлийн ялгарал ихсэх → Ходоодны гарах хэсэг үрэвсэх → Үрэвсэл тэлж бусад хэсгийг хамрах → Ходоодны булчирхайн эсүүдийн хатингаршил → Ходоодны шүүрэл багасах ба метаплази → Ходоодны хавдрын өндөр эрсдэл
  • C-Хэлбэр
    • Ходоодны салстыг гэмтээх гадны хорт нөлөөллүүдийн харилцан үйлчлэл  ба нарын гэдэсний сөргөө → Ходоодны салст хавагнах → Шархлаанаас үүдэлтэй ходоодны салстын нөхөн төлжих процесс идэвхэжнэ → Салстын хатингаршилаас үүдэлтэй пепсин, давсны хүчлийн ялгарал буурах → Метаплази, Дисплази

Ерөнхий илрэх шинж тэмдэг

  • Хүн бүрд харилцан адилгүй шинж тэмдэг илэрнэ
    • Хэвлийн дээд хэсгээр өвдөх
    • Дотор муухайрах
    • Ходоодны биж хам шинж
      • Хэвлийгээр цардайх, хэхрүүлнэ
      • Хоолны дуршилгүй хүчтэй өлсөх мэдрэмж
      • Хооллох үед хурдан цадна
      • Өлөн үед болон хоолны дараа аюулхайд өвдөх

Архаг гастрит А хэлбэр

  • Хүнд хэлбэрийн Витамин-В12 дутагдал: Гематологи, мэдрэлийн болон хоол боловсруулах замын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй триас
  • Асуумжид аутоиммун өвчний өгүүлэмжтэй. Жишээ нь: Хашимотогийн тироидит

Архаг гастрит B хэлбэр

  • Ихэнхдээ удаан хугацаанд зовиур илрэхгүй үргэлжилдэг
  • Ходоодны шархнаас цус алдах болон гэдэсний биж илрэх нь элбэг
    • Асуумжид ходоодны шархлаанаас үүдэлтэй хүндрэлүүд
    • Цус багадалт болон цус алдалтын шинж тэмдгүүд (Цустай бөөлжих, Баас хар гарах)

Архаг гастрит С хэлбэр

  • Зовиурууд янз бүрийн эрчимтэй
  • Үрэвслийн эсрэг эмийн тогтмол хэрэглээ
    • NSAID
    • Глюкокортоид мөн SSRI
  • Архи, тамхины хэрэглээ өндөр хүмүүс
  • Ходоод гэдэсний шархлаанаас үүдэлтэй цус багадалт болон цус алдалтын шинж тэмдгүүд (hematemesis, melena)
  • Сийвэнд гастрины агууламж
  • Ходоодны шүүрлийн шинжилгээ – хоногийн рН метр тодорхойлно.

Уян дурангийн шинжилгээ

  • Ходоодны аль хэсгээс мөн хэдэн удаагийн биопси авах оношийн шалгуурт чухал ач холбогдолтой
    • H.Pylori илрүүлэх зорилгоор: 2 x Antrum хэсгээс, 2 x Corpus хэсгээс, Уреазын сорилын үед нэмэлтээр 1 х Antrum, Corpus
    • Витамин В12 дутлын үед болон Архаг гистрит А сэжиглэж буй тохиолдолд: Ходоодны ёроол хэсгээс 2 удаа, 2 х Corpus
    • Шалтгаан тодорхойгүй аюулхайд өвдөх, Ходоодны уян дуранд оптикд өөрчлөлтгүй үед: Оношийг тодруулах зорилгоор: Duodenum гүн хэсгээс 2 удаа, 2 x Antrum, 2 x Corpus, 2 x Fundus

Архаг гастритын оношийг уян дурангийн шинжилгээ болон гистологын хариу дээр үндэслэж тавина !!!

H.Pylori тодорхойлох шинжилгээ

  • Ходоодны уян дурангийн үед (Инвазит):
    • Биопси: 2 x Antrum хэсгээс, 2 x Corpus хэсгээс, Уреазын сорилын үед нэмэлтээр 1 х Antrum, Corpus
    • Гистологи: Микроскопид харж шууд батлах
    • Уреазын сорил: H.Pylori-н уреазаас аммониак илрүүлэх замаар шууд бус оношлох арга
    • Тэсвэржилт тодорхойлох: Антибиотик тэсвэржилттэй холбоотойгоор нэмэлтээр хийнэ.
    • H.Pylori – Хариу алдаатай гарахад нөлөөлөх хүчин зүйлс
      • PPI эмчилгээ: Шинжилгээнээс өмнө дор хаяж 14 хоног PPI зогсоох
      • Ходоод гэдэсний дээд замын цус алдалт: Шинжилгээ авахад төвөг учруулдаг
      • Цөсний сөөргөө
      • Ходоод хэсэгчлэн тайрагдсан
  • Инвазив бус арга:
    • Өтгөнд H.Pylori антиген илрүүлэх: ELISA тест 
    • C-Амьсгалын тест: Мочевин амьсгалах → H.Pylori-с үүдэлтэй задрал → COАмьсгал гаргалт дээр хэмжих  
    • Ийлдсэнд H.Pylori-н эсрэг IgG эсрэг бие: Эмчилгээг хянах зорилгоор ашигладаг. Анхлан оношлох үед тохиромжгүй
  • Ходоодны рентген шинжилгээгээр ходоодны хэлбэрийн өөрчлөлтүүдийг (ходоод суналт, “дэгээ маягийн ходоод” гэх мэт ) илрүүлнэ.
  • Хэвлийн хэт авианы шинжилгээгээр хоол боловсруулах замын эрхтний дагалдах эмгэгийг оношилно
  • Эмгэг бүтэц зүйн шинжилгээ
  • Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ
    • Архаг цус алдалтын үед цус багадалтын шинжүүд
    • А-хэлбэрийн үед:
      • Ходоодны паритал эсийн эсрэг аутоэсрэгбие (Нийт тохиолдлын 90%)  мөн Intrinsic-Factor
  • А-Хэлбэр
    • Ходоодны их бие, ёроолыг хамарсан хатангиршилт үрэвсэл
    • Архаг үрэвслийн нэвчдэс
    • Гэдэсний метаплази
    • Гол эс болон булчирхайн ханын эсийн алдагдал
  • B-Хэлбэр
    • Ходоодны нугалуур хэсгийн үрэвсэл, аажимдаа ходоодыг бүхэлд нь хамарсан хатангиршилт үрэвсэл
    • H.Pylori илрэх
    • Архаг болон хурц үрэвслийн нэвчдэс
    • Гэдэсний метаплази
  • С-Хэлбэр
    • Ходоодны нугалуур хэсгийн үрэвсэл
    • Ходоодны салст бүрхүүлийн хөөсөн, улайсан
    • Үрэвслийн нэвчдэс байхгүй
    • Foveolae Гиперплази

А-Хэлбэр 

  • Витамин В12 нөхөх эмчилгээ.
    • Анх оношлогдох үед өндөр тунгаар Витамин В12 эмчилгээ 
    • H.Pylori эерэг гарвал эрадикац эмчилгээ
    • Тогтмол ходоодны уян дурангийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг 

B-Хэлбэр

  • H.Pylori устгах хосолсон эмчилгээ: PPI + 2 Антибиотик (+ Висмут) 7 хоног (10 хоног) эмүүдийг уух  , эмчилгээний дараа үргэлжлүүлэн PPI стандарт тунгаар
    • Заалт (Зайлшгүй шаардлагтай):
      • Ходоод, дээд гэдэсний шархлаа өвчин
      • MALT-Lymphom Өвчний 1-р үед эмчилгээ харьцангуй үр дүнтэй (80%)
    • Заалт:
      • B-хэлбэр гастритын шинж тэмдэг, зовиур нэмэгдэх
      • H.Pylori эерэг гарч байсан ба бусад өвчний заалтаар  NSAIDs удаан хугацаанд уух шаардлага гарсан бол
  • Эхний эмийн хослол
    • Францын гурвал эмчилгээ: PPI + Кларитрофицин + Амоксициллин
    • Италийн гурвал эмчилгээ: PPI + Кларитрофицин + Метронидазол
    • Висмут дөрвөл эмчилгээ: PPI + Тетрациклин + Метронидазол + Висмут
  • Эмчилгээний үр дүнг 4-6 Долоо хонгийн дараа тооцно
    • Биопси (инвазив): Хэрэв ходоодны уян дуран хийх заалт байгаа тохиолдолд
    • Инвазив бус аргууд: Өтгөнд H.Pylori илрүүлэх, C-Амьсгалын тест
  • Ашигтай бактерийн өсгөвөрөөр H.Pylori эсрэг эмчилгээг дэмжих
    • Lactobacillus Reuteri (® Пайлопасс 450 мг)

C-Хэлбэр

  • Хорт зуршил бууруулах (NSAIDs, Архи, тамхины хэрэглээ)
  • PPI-Эмчилгээ: Хангалттай тунгаар богино хугацаанд үргэлжлүүлэх
    • Шархлаатай бол 1-2 долоо хоног 
    • Тунг аажим бууруулна. 
  • Сукралфат: Вентер 
  • Прокинетика: Домперидон 
  • А-Хэлбэр 
    • Витамин В12 дутал
    • Ходоодны хорт хавдар
    • Ходоодны шархлаа үүсэхгүй
  • B-Хэлбэр
    • Архаг явцтай давшингуй үрэвсэл
    • Ходоод, дээд гэдэсний шархлаа өвчин → Ходоод гэдэсний дээд хэсгээс цус алдах
    • А-хэлбэрийн гастрит болох эрсдэл 5%
    • Ходоод гэдэсний замын метаплази
    • Ходоодны хорт хавдар
    • MALT-Lymphom
    • Архаг чонон хөрвөс
  • C-Хэлбэр
    • Ходоод, дээд гэдэсний шархлаа өвчин → Ходоод гэдэсний дээд хэсгээс цус алдах
  • Herold et al.: Innere Medizin. Eigenverlag 2018
  • Stolte et al.: Pathologie. Springer
  • Хоол боловсруулах эрхтэний эмгэг 2003
  • Зонхилон тохиолдох өвчин эмгэгийн оношилгоо, эмчилгээний удирдамж 2006
A1

Ойролцоо сэдвүүд:

Гематологийн үндэс ба цус бүлэгнэлт (Hematology & Haemostasis)
Улаан хоолойн хорт хавдар (Esophageal cancer)
Гэдэс цочролын хам шинж (Irritable bowel syndrome)
Цөсний замын хорт хавдар (Biliary cancer)
Анхдагч цөсөн холангит (Primary biliary cholangitis)
Анхдагч хатууралт холангит (Primary sclerosing cholangitis)
Donation1
Шинэ нийтлэл, контентын мэдээлэл тогтмол авахыг хүсвэл өөрийн мэдээллийг доор оруулаад илгээхийг дарна уу !

Хамтран ажиллах

Цааш унших

Энэхүү платформ нь энгийн иргэдэд зориулагдаагүй зөвхөн анагаах ухааны салбарын мэргэжилтнүүдэд зориулагдсан болно. Дур мэдэн өөрийгөө эмчлэхийг хориглоно !

Бид үнэ цэнтэй мэдээллийг та бүхэндээ үнэгүй хүргээд даруй 3 жилийн нүүрийг үзжээ. Энэхүү хугацаанд биднээс оюуны болон санхүүгийн зардал ихээр шаардагдаж байлаа.

Өдөрт дунджаар 400-500 орчим эмч, эрүүл мэндийг салбарын мэргэжилтнүүд манай платформоор үйлчлүүлж байна. Эрүүл мэндийн салбарт бидний мэргэжлийн өндөр түвшний мэдлэг мэдээллийг тогтмол хүргэж, улам өргөжин тэлэх үйлсэд таны тусламж, хандив бидэнд хэрэгтэй байна.

Таны өгч буй хандив бидний цаашдын үйл ажиллагаанд үнэ цэнтэй ба ирээдүйнхээ төлөө хөрөнгө оруулж буй танд маш их баярлалаа !