Ачааллаж байна…
Disorders of cranial nerves
Энэ нь тархи ба тархины баганаас гарах III-XII гавлын мэдрэлийн эмгэгийн бүлэг юм.
Тодорхойлолт
Гурвалсан мэдрэл нь нүдний, дээд эрүүний ба доод эрүүний гэсэн гурван салаатай холимог мэдрэл бөгөөд нүүр, амны ба хамрын хөндийн салст бүрхүүлийг мэдрэхүйн мэдрэлээр, зажлах булчин, хэнгэргийн хальс чангалагч булчин, зөөлөн тагнай чангалагч булчин, эрүү-хэлэн ясны булчин ба хоёр гэдэст булчингийн өвөр гэдсийг хөдөлгөөний мэдрэлээр хангана. Гурвалсан мэдрэлийн бөөмийн цогцолбор тархины баганыг бүхэлд нь дамжин үргэлжилдэг тул миелингүйдэл, ишеми, цус харвалт, халдварт ба халдварт бус үрэвсэл ба хавдар зэрэг гурвалсан мэдрэл хамрагдсаны шинж тэмдэг үүсгэх олон эмгэг процесст өртөмтгий. Тархины баганаас гадна мэдрэхүйн мэдрэлийн ёзоор судасны гогцоонд дарагдах нь гурвалсан мэдрэлийн невралгид хүргэнэ. Шинж тэмдэг ба шинж нь гэмтлийн байршлаас хамаарна. Ерөнхийдөө гурвалсан мэдрэлийн эмгэг нь нүүрний нэг талын мэдрэхүй алдагдах, ам ангайхад эрүү саажсан тал руу хазайх ба эвэрлэгийн рефлекс алдагдахтай холбоотой.
The trigeminal nerve is a mixed nerve with three divisions, ophthalmic, maxillary and mandibular divisions, that provides sensory innervation to the face and mucous membrane of the oral and nasal cavities and motor innervations to the muscle of mastication, tensor tympani, tensor veli palatine, mylohyoid and anterior belly of the digastric muscle. The trigeminal nuclear complex extends throughout the brainstem, hence it is susceptible to many pathologic processes including demyelination, ischemia, haemorrhage, infectious and non-infectious inflammation and neoplasm leading to symptoms of trigeminal nerve involvement. Compression of the sensory nerve root outside the brain stem by a vascular loop leads to trigeminal neuralgia. Symptoms and signs depend on the site of the lesion. In general, a trigeminal nerve disorder is associated with hemisensory facial loss, deviation of the jaw to paralysed side on opening of the mouth, and loss of the corneal reflex.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Гурвалсан мэдрэлийн невралги нь гурвалсан мэдрэлийн нэг буюу хэд хэдэн салаагаар хязгаарлагдсан ам-нүүрний невропатийн өвдөлтийн илрэл юм. Өвдөлт нь дахилттай, гэнэт эхэлж гэнэт дуусдаг, хор хөнөөлгүй өдөөлтөөр сэдээгддэг бөгөөд ихэвчлэн цахилгаанд цохиулахтай зүйрлэгддэг, эсвэл буудах буюу хатгах мэт гэж тодорхойлогдоно. Зарим өвчтөнд эдгээр өвдөлттэй пароксизмын хооронд тасралтгүй өвдөлт илэрнэ.
Trigeminal neuralgia is a manifestation of orofacial neuropathic pain restricted to one or more divisions of the trigeminal nerve. The pain is recurrent, abrupt in onset and termination, triggered by innocuous stimuli and typically compared to an electric shock or described as shooting or stabbing. Some patients experience continuous pain between these painful paroxysms.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Гурвалсан мэдрэлийн невралги нь гурвалсан мэдрэлийн ёзоор судсанд дарагдах (сонгодог гурвалсан мэдрэлийн невралги), бага тархи-гүүрний өнцгийн хавдар буюу тархмал хатуурлаас (хоёрдогч гурвалсан мэдрэлийн невралги) үүдэлтэй байж болно. Гэсэн хэдий ч зарим өвчтөнд шалтгаан тодорхойгүй хэвээр үлдэж болно (идиопат гурвалсан мэдрэлийн невралги). Гурвалсан мэдрэлийн невралги нь ихэвчлэн цахилгаанд цохиулах, буудах, хатгах буюу хурц өвдөлт гэж тодорхойлогддог, дахилттай, богино хугацааны өвдөлтийн пароксизмаар илэрнэ. Эдгээр өвдөлтийн пароксизмын үргэлжлэх хугацаа 2 минут хүртэл, ховор тохиолдолд түүнээс урт байна. Ихэнхдээ өвдөлтийн дайрал хэдхэн секунд үргэлжилнэ. Өвчтөнүүдийн дийлэнх олонхид өвдөлт нэг талд байна. Невралги нь тархмал хатуурлаас үүдэлтэй үеэс бусад тохиолдолд хоёр талын гурвалсан мэдрэлийн невралги маш ховор. Өвдөлт нь гурвалсан мэдрэлийн салаануудын тархалтаар хязгаарлагдсан байх ёстой. Түгээмэл байршил нь дээд эрүүний (V2) буюу доод эрүүний салааны (V3), эсвэл V2 ба V3 аль алиных нь мэдрүүлэх хэсэг юм. Нүдний салаагаар (V1) хязгаарлагдсан өвдөлт буюу гурван салааг бүгдийг нь нэгэн зэрэг хамарсан өвдөлт харьцангуй ховор. Өртсөн хэсэгт хор хөнөөлгүй өдөөлт буюу хөдөлгөөн өвдөлтийн пароксизмыг сэдээж болно. Өвдөлтийн эрчим онцлог байдлаар хүчтэй байна. Өртсөн хэсэгт дунд зэргийн эрчимтэй тасралтгүй өвдөлт илэрч болно. ≥ 3 сарын турш удаан үргэлжлэх буюу дахих нь гурвалсан мэдрэлийн архаг невралгийг тодорхойлно (6 Цаг хугацааны шинжийг үзнэ үү).
Нэмэлт мэдээллийг захын гаралтай невропатийн архаг өвдөлтөөс үзнэ үү.
Бусад оношийн код хамаарч болно, жишээ нь гурвалсан мэдрэлд нөлөөлж буй хавдар үндсэн шалтгаан болсон үед гурвалсан мэдрэлийн невралгийг хорт хавдрын невропатийн архаг өвдөлт гэж ангилна.
Оношлогооны шалгуур: Гурвалсан мэдрэлийн невралгийг оношлохын тулд өвдөлтийн пароксизм ≥ 3 сарын турш илэрсэн, доорх A, B ба D шалгуурыг хангасан байх ёстой. Сонгодог буюу хоёрдогч гурвалсан мэдрэлийн невралгийг оношлоход C шалгуур шаардлагатай. A. Өвдөлт нь дараах бүх шинжээр илэрнэ: A.1 Гурвалсан мэдрэлийн нэг буюу хэд хэдэн салааны хэсэгт нэг талын нүүрний буюу амны өвдөлт A.2 Секундын хэсгээс 2 минут хүртэл үргэлжлэх, давтагдах пароксизмт дайрал A.3 Хүчтэй эрчим A.4 Цахилгаанд цохиулах мэт, буудах, хатгах буюу хурц шинжтэй B. Өвдөлт нь хор хөнөөлгүй өдөөлтөөр, ихэвчлэн гурвалсан мэдрэлийн өртсөн хэсэгт, үргэлж нүүрний ижил талд сэдээгдэнэ C. Гурвалсан мэдрэлийн ёзоорын гэмтлийг баталгаажуулсан оношилгооны шинжилгээ D. Архаг өвдөлтийн өөр оношоор илүү сайн тайлбарлагдахгүй.
Тайлбар Эмнэлзүйн хувьд идиопат буюу сонгодог гурвалсан мэдрэлийн невралги нь хор хөнөөлгүй өдөөлт буюу нүүрний хөдөлгөөнөөр өвдөлтийн пароксизм сэдээгдэхээс өөр мэдрэхүйн шинжгүй байдаг. Гэсэн хэдий ч мэдрэхүйн тоон шинжилгээгээр (QST) мэдрэхүйн алдагдал илэрч болно.
Бусад нэмэлт шинжилгээнд жишээ нь гурвалсан мэдрэлийн рефлекс буюу гурвалсан мэдрэлийн өдөөгдсөн потенциалын мэдрэл-физиологийн бичлэг хамаарна. Сонгодог буюу хоёрдогч гурвалсан мэдрэлийн невралгитай өвчтөнд соронзон резонансын дүрслэл буюу мэс заслын үзлэг нь гурвалсан мэдрэлийн гэмтлийг баталгаажуулж, өвдөлтийн эх үүсвэрийг заах оношилгооны чухал нотолгоо өгч болно.
Гэсэн хэдий ч шалтгаант холбоог таамаглахаас өмнө өвдөлтийн эмнэлзүйн ба оношилгооны бүх талыг харгалзах шаардлагатай. Сонгодог гурвалсан мэдрэлийн невралгийг оношлохын тулд гурвалсан мэдрэлийн хэлбэр бүтцийн өөрчлөлттэй (ихэвчлэн хатингар буюу шилжиж байрласан) мэдрэл-судасны дарагдлыг тогтоох шаардлагатай. Цусны судас гурвалсан мэдрэлд зөвхөн хүрэлцэж байх нь хангалтгүй. Хэрэв эмнэлзүйн үзлэг буюу оношилгооны шинжилгээ хийгдэж, үр дүн нь сөрөг байвал невропатийн өвдөлт байх магадлал бага (эсвэл харьцангуй бага). Архаг өвдөлтийн өөр онош хэрэглэх талаар авч үзнэ үү.
Trigeminal neuralgia may result from vascular compression of the trigeminal nerve root (classical trigeminal neuralgia), a tumor at the cerebellopontine angle or multiple sclerosis (secondary trigeminal neuralgia). However, the cause may remain unclear in some patients (idiopathic trigeminal neuralgia). Trigeminal neuralgia is characterized by recurrent brief pain paroxysms typically described as an electric shock, shooting, stabbing or sharp pain. The duration of these pain paroxysms is up to 2 minutes rarely longer. Most often pain attacks last only a few seconds. The pain is unilateral in the vast majority of patents. Bilateral trigeminal neuralgia is very rare except when the neuralgia is caused by multiple sclerosis. The pain must be limited to the distribution of the trigeminal nerve branches. Common locations are the innervation territories of the maxillary (V2) or the mandibular branch (V3) or both V2 and V3. Pain restricted to the ophthalmic branch (V1) or pain concomitantly involving all three branches is less frequent. Innocuous stimuli or movements within the affected territories can trigger pain paroxysms. The pain intensity is characteristically severe. Continuous pain of moderate intensity may be present in the affected area. Persistence or recurrence over ≥ 3 months defines chronic trigeminal neuralgia (see 6 Temporal Properties).
For additional information see Chronic peripheral neuropathic pain.
Other diagnostic codes may apply, e.g., trigeminal neuralgia should be classified as Chronic neuropathic cancer pain when a tumor affecting the trigeminal nerve is the underlying cause.
Diagnostic Criteria: For the diagnosis of trigeminal neuralgia, pain paroxysms must have occurred for ≥ 3 months and fulfill criteria A, B and D below. Criterion C is required for the diagnosis of classical or secondary trigeminal neuralgia. A. The pain is characterized by all of the following: A.1 Unilateral facial or oral pain within the territory of one or more divisions of the trigeminal nerve A.2 Recurring paroxysmal attacks lasting from a fraction of a second to 2 minutes A.3 Severe intensity A.4 Electric shock-like, shooting, stabbing or sharp in quality B. The pain is precipitated by innocuous stimuli, typically within the affected trigeminal territory and always on the ipsilateral side of the face C. Diagnostic test confirming a lesion of the trigeminal nerve root D. Not better accounted for by another diagnosis of chronic pain.
Comments Clinically, idiopathic or classical trigeminal neuralgias are not associated with sensory signs other than the precipitation of pain paroxysms by innocuous stimuli or facial movements. However, sensory deficits may be revealed upon quantitative sensory testing (QST).
Other supplementary tests include, e.g., neurophysiologic recording of trigeminal reflexes or trigeminal evoked potentials. In patients with classical or secondary trigeminal neuralgia, magnetic resonance imaging or surgical examination may provide important diagnostic evidence confirming a lesion of the trigeminal nerve and indicating the source of pain.
ICD-10-тай харгалзах код
However, all clinical and diagnostic aspects of the pain need to be considered before assuming causality. The diagnosis of classical trigeminal neuralgia requires the demonstration of neurovascular compression with morphological changes (typically atrophy or displacement) of the trigeminal nerve. Mere contact of a blood vessel with a trigeminal nerve is not sufficient. If clinical examination or diagnostic testing are performed, and the results are negative, neuropathic pain is unlikely (or less likely). Consider using another chronic pain diagnosis.