Ачааллаж байна…
Disorders of the hair follicle
Энэ бүлэгт үсний иш ба үсний уутанцрын нэгжийн эмгэг, жишээ нь хирсутизм, халзрал, батга ба идээт хидраденит хамаарна.
Өөр хэсэгт ангилсан
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Ягаан батга гэдэг нэр томьёо нь голчлон нүүрний арьсанд үүсдэг боловч нүдийг ч хамарч болох өөрчлөлтийн хүрээг хамардаг. Ягаан батгатай ихэнх өвчтөнд нүүрний эритем ба судасны тогтворгүй байдал илэрдэг бөгөөд эдгээр нь үрэвсэлт гүвдрүү ба идээт цэврүү, зузааралтын өөрчлөлт ба нүд хамрагдахтай янз бүрээр хавсардаг. Ягаан батганы шалтгаан нь үл мэдэгдэнэ. Энэ эмгэгийг бүрдүүлдэг олон янзын шинжийг ганц шалтгаан хүчин зүйл үүсгэдэг гэдэг нь эргэлзээтэй.
The term rosacea encompasses a spectrum of changes that occur mainly in facial skin but may also involve the eyes. Most patients with rosacea have facial erythema and vascular instability which are variably associated with inflammatory papules and pustules, hypertrophic changes and ocular involvement. The cause of rosacea is unknown. It is doubtful that any single aetiological factor is responsible for the diverse features that comprise this disorder.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Сүүлийн үеийн шинжлэх ухааны судалгааны үр дүнгээс үзэхэд ягаан батга нь генетикийн ба эпигенетикийн хүчин зүйлсийн хослолтой холбоотой байж болно. Генетикийн урьдал нөхцөл нь төрөлхийн дархлаа, мэдрэл-судасны зохицуулалт ба арьсны хамгаалах саадын үйл ажиллагаатай холбоотой генийн хувилбаруудтай холбоотой болох нь тогтоогдсон. Түүнчлэн ДНХ-ийн метилжилт, гистоны өөрчлөлт ба микроРНХ зэрэг эпигенетикийн механизм нь үрэвслийн замуудыг зохицуулж, эмнэлзүйн илрэл ба эмчилгээний хариу урвалын хувь хүний ялгаанд нөлөөлж болно.
Хэд хэдэн судалгаа мөн арьсны микробиомын дисбиоз нь ягаан батга үүсэхэд нөлөөлөх хүчин зүйл болохыг заадаг. Ялангуяа Demodex folliculorum хачгийн нягтшил ихсэх ба Cutibacterium acnes бактери, Staphylococcus epidermidis бактерийн харьцаа өөрчлөгдөх нь генетикийн хувьд өртөмтгий хүмүүст дархлааны сэдээгч болж болно.
Мэдрэлийн гаралтай үрэвслийг мөн ягаан батганы эмгэг жамын гол механизм гэж таамагласан. P бодис ба кальцитонин гентэй холбоотой пептид (CGRP) зэрэг судсанд нөлөөлөх нейропептидийн хэвийн бус ялгаралт нь улайх, судас тэлэх ба үрэвслийн эсүүд татагдахад нөлөөлж болно.
Шинээр гарч буй нотолгоо нь ягаан батга ба бодисын солилцооны хамшинж, ходоод-гэдэсний дисбиоз ба зүрх судасны хавсарсан өвчин зэрэг тогтолцооны байдлын хоорондын холбоог тогтоосон. Эдгээр хамаарал нь ягаан батга зарим тохиолдолд тогтолцооны үрэвслийн буюу бодисын солилцооны тэнцвэр алдагдсаныг илтгэж болохыг харуулна.
Эцэст нь, ягаан батга нь илт харагддаг, архаг явцтай, дахилттай шинжээсээ шалтгаалан сэтгэл-нийгмийн ноцтой үр дагавартай байж болно. Өвчилсөн хүмүүст сэтгэл түгшилт, сэтгэл гутрал ба нийгмээс тусгаарлагдах эрсдэл ихэснэ. Цогц эмчилгээ нь бие махбодын шинж тэмдэг ба сэтгэл зүйн сайн сайхан байдлын аль алинд чиглэх ёстой.
Recent scientific findings suggest that rosacea may involve a combination of genetic and epigenetic factors. Genetic predisposition has been associated with variations in genes related to innate immunity, neurovascular regulation, and skin barrier function. Additionally, epigenetic mechanisms—including DNA methylation, histone modification, and microRNAs—may modulate inflammatory pathways and contribute to individual differences in clinical presentation and therapeutic response.
Several studies also point to dysbiosis of the skin microbiome as a contributing factor in rosacea. In particular, increased density of Demodex folliculorum and altered proportions of Cutibacterium acnes and Staphylococcus epidermidis may act as immunological triggers in genetically susceptible individuals.
Neurogenic inflammation has also been proposed as a key mechanism in rosacea pathogenesis. Abnormal release of vasoactive neuropeptides, such as substance P and calcitonin gene-related peptide (CGRP), may contribute to flushing, vascular dilation, and inflammatory cell recruitment.
Emerging evidence has identified associations between rosacea and systemic conditions, including metabolic syndrome, gastrointestinal dysbiosis, and cardiovascular comorbidities. These correlations suggest that rosacea may in some cases reflect systemic inflammatory or metabolic imbalance.
Finally, rosacea may have significant psychosocial consequences due to its visibility, chronicity, and relapsing nature. Affected individuals are at increased risk for anxiety, depression, and social withdrawal. Comprehensive management should address both physical symptoms and psychological well-being.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Эритем-телеангиэктазит ягаан батга нь нүүрний төв хэсэг ба духыг хамардаг боловч зөвхөн тэдгээрээр хязгаарлагдахгүй нүүрний эритем ба улайх хандлагаар илэрдэг бөгөөд хацрын гадна хэсэг, чих ба хүзүүний хажуу хэсэг мөн хамрагдаж болно. Энэ нь цайвар арьстай хүмүүст хамгийн элбэг бөгөөд салхи ба нарны гэрэлд өртөхөд хүндрэх хандлагатай. Цаг хугацааны явцад байнгын телеангиэктази үүсдэг.
Erythematotelangiectatic rosacea manifests as facial erythema and a flushing tendency affecting but not confined to the central face and forehead: the lateral cheeks, the ears and the sides of the neck may also be involved. It is commonest in fair-skinned individuals and tends to be made worse by exposure to wind and sunlight. With time permanent telangiectasia develops.
ICD-10-тай харгалзах код