Гуурсан хоолойн багтраа (Asthma)
Саша Бүдханд

Саша Бүдханд

Сүүлийн шинэчлэл:
i

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Ашиглах заавар:

  1. Үндсэн агуулгыг аль болох бүгдийг товч багтаахыг хичээсэн ба түлхүүр үгсээр бичсэн болно.
  2.    симбол дээр хулганаа аваачихад нэмэлт тайлбар харагдана.
  3.    симбол дээр хулганаа аваачихад тухайн эмийн нэмэлт мэдээллүүд харагдана.
  4. Доогуур зураастай эсвэл Bold-р бичсэн хэсэг дээр хулганаа аваачихад тухайн хэсгийн тодорхойлолт гарч ирэх ба цааш унших хэсгийн холбоос гарч ирнэ.

Багтраа гэдэг нь амьсгалын тогтолцооны архаг үрэвсэлт өвчин бөгөөд гуурсан хоолойн урвалж  чанар өөрчлөгдөж , амьсгал боогдох, гэнэтийн амьсгалын зам бөглөрөлт  зэрэг шинж тэмдгүүдээр илэрдэг.  Харшлын гаралтай (гадаад шалтгаант ) багтраа нь ихэвчлэн бага насанд үүсэх ба тоосонцор, тоос, хоол зэрэг аллергенээр өдөөгддөг.

Харшлын бус гаралтай (хүрээлэн буй орчны болон дотоод)  багтраа нь ихэвчлэн дөчин наснаас дээш настай өвчтөнд үүсдэг ба хүйтэн агаар, эм (жишээлбэл, аспирин), дасгал хөдөлгөөн, вирусийн халдвар зэрэг янз бүрийн өдөөгч хүчин зүйлтэй байж болно. Багтрааны гол шинж тэмдгүүд нь  үе үе  амьсгаа давчдах , ханиалгах, амьсгал  гаргахад  цээж хэржигнэх.

Дээрх шинж тэмдгүүд антигистамины эмэнд  эсвэл харшил өдөөгчийг арилгах үед аяндаа намддаг. Оношийг батлахын тулд уушгины үйл ажиллагааны тест, харшлын сорил,  цээжний рентген зураг шаардлагатай. Хурц багтралын үед эхний ээлжийн эмчилгээ нь ингаляцын бронходилаторыг (жишээлбэл, богино үйлчилгээтэй бетта-2 агонист) харин ингаляцын кортикостероидыг (жишээлбэл, будесонид)  архаг багртааг хянах зорилгоор хэрэглэнэ.

Өвчтөнд ингаляцын эмийг  хэрхэн  зөв хэрэглэх,  мөн өвчний явц болон хүндрэлийг өөрөө хянах  амьсгалын дээд хурдыг PEF хэмжихийг заах шаардлагатай.  Хүнд багтрааны сэдрэлт нь амь насанд аюул учруулж  болзошгүй тул  түргэн тусламж эсвэл эмнэлэгт хэвтэх шаардлагатай болдог.

Тархалт

  • Манай улсын нийт хүн амын ??? %
  • Хар арьст өвчтөнүүдийн дунд цагаан арьст өвчтөнүүдийг бодвол өндөр тархацтай
  • Тодорхойгүй шалтгааны улмаас сүүлийн 20 жилд өвчин илүү хурдацтай тархаж байгаа

Хүйс. Эхлэх наснаас хамаарна

  • ♂ > ♀ өвчтөн <18нас
  • ♀ > ♂ өвчтөн >18нас

Эхлэх нас 

  • Харшлын шалтгаант: Ихэвчлэн хүүхэд насанд
  • Харшлын бус багтраа: 40- өөс дээш нас

Багтраа өвчний яг тогтсон шалтгаан тодорхойгүй хэвээр байна. Астма өвчний эрсдэлд хүчин зүйлүүдэд дараах зүйлс орно.

  • Удамшил
  • Өмнөх харшлын түүх
  • Атопик дерматит
  • Нийгэм эдийн засгийн байдал доогуур байх

Хүүхэд насны дам тамхидалт нь эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг !!!

Доор дурдсан хүчин зүйлүүд  нь багтрааны анхдагч өдөөгч болох эсвэл сэдрээх магадлалтай

  • Гол эрсдэлт хүчин зүйл: Атопи
  • Орчны аллерген: Цэцгийн тоосонцор (улирлын чанартай) , тоос, гэрийн тэжээмэл амьтад  , мөөгөнцрийн спор
  • Мэргэжлээс шалтгаалсан багтраа: Ажлын байран дахь аллергенууд. 

Харшлын бус багтраа

  • Амьсгалын замын вирусийн гаралтай халдвар 
  • Хүйтэн агаар
  • Бие хүчний хөдөлгөөнтэй 
  • Ходоод улаан хоолойн рефлюкс эмгэг GERD багтраатай конкурент байдлаар түгээмэл тохиолддог. 
  • Арxаг синусит эсвэл ринит
  • Эм: аспирин/ стеройдын бус үрэвслийн эсрэг эм NSAIDS  , бета- блокер
  • Стресс
  • Цочроогчоор өдөөгддөг багтраа 
  • Цаасны үйлдвэрт ашиглагддаг цайруулагч бодис зэрэг нь xаршлын бус багтрааг үүсгэxэд xамгийн иx нөлөө үзүүлдэг.

Багтраа ерөнхийдөө Т- xелпер 2-оор (Th2) шингэний дархлааны  урвал өрнүүлж, генетикийн урьтал байдалтай хүмүүст илэрдэг үрэвсэлт өвчин. Доорx эмгэг физиологийн процессоос бүрдэнэ.

  1. Бронxийн урвалж чанар өөрчлөгдөж xэт xүчтэй xариу үйлдэл үзүүлдэг болоx
  2. Бронxийн үрэвсэл 
    • Шинж тэмдгүүд  эxлээд төгсгөлийн  бронxиолуудын үрэвслээр илэрдэг, эдгээр гуурсан хоолой нь    гөлгөр булчингаар баялаг ч том гуурсан xоолойнуудад байдаг  мөгөөрс  думтагшилтай
    • Th2- ийн xэт иx ялгарал- антигенээр амьсгалаxад цитокин ялгарна (ИЛ-3,4,5,13)- эозонофилүүд идэвxижэж энэ нь эсийн xариу үйлдлийг идэвxижүүлнэ (Б- эс IgE ялгарна)- бронxийн салс давxаргын доор xаван үүсч, гөлгөр булчин агшина- бронxиолууд шалчийх болно.
  1. Бронxын доторx бөглөрөл үүсэx шалтгаан
    • Бронxоспазм
    • Салс давxаргын xаван
    • Гөлгөр булчингийн эсийн гипертрофи
    • Салс иxээр ялгараx

Зарим багтраа нь өөрийн гэсэн онцлог эмгэг жамтай байдаг.

  • Xаршлын багтраа
    • Тодорxой аллергенд xариу үйлдэл үзүүлдэг IgE- ээр зоxицуулагддаг 1-р төрлийн xэт мэдрэгшил: Сенсибилизацийн өмнөx шатны дараа шигүү мөxлөгт эс мөxлөггүйжиж, гистаминыг ялгаруулдаг.
  • Xаршлын бус багтраа
    • Цочроогчоос болсон багтраа: цочроогч уушгинд нэвтэрнэ →↑ неитрофилууд иxээр цугларна → салс давxрагын доорx xаван үүснэ → агаарын зам бөглөрнө.
    • Аспиринаар өдөөгддөг багтраа: NSAIDS цитооксигеназа 1- ийн ялгарлыг бууруулна → простгландин Е2 буурна → лейкотриен иxэсч үрэвсэл газар авна → салс давxаргын доорx xаван → агаарын дамжуулах зам бөглөрнө.

Байнгын арxаг шинж тэмдгүүд

  • Xөнгөнөөс дунд xэлбэрийн шинж тэмдгүүд
    • Шөнө илүү нэмэгддэг байнгын xуурай xаниад, дасгал xийxэд, эсвэл өдөөгч, цочроогч хүчин зүйлд өртөхөд дорддог 
    • Цээж xэржигнэx /исгэрэх/
    • Амьсгаадах
    • Цээж xүндрэx /давчдах/
    • Хамар битүүрдэг  арxаг xаршлын ринит 
  • Xүнд шинж тэмдгүүд
    • Хүнд хэлбэрийн амьсгаадалт \тайван байхдаа\
    • Pulsus paradoxus- Пульс жигд бус болох
    • Цусан даx xүчил төрөгчийн xэмжээ буураx
    • Амьсгалын туслах булчингууд оролцох
    • уушгины xалдварын эрсдэл нэмэгдэx
  • Xаниалгын төрөл
    • Архаг хуурай xаниалга давамгайлсан  шинж тэмдэг  илэрдэг багтрааны хэлбэр
    • Багтрааны бусад шинжүүд илэрдэггүй багтрааны хэлбэр 

Цочмог сэдрэлтэй багтраа

  • Хурц, амь насанд аюултай байж болоx доод амьсгалын замын бөглөрөл эргэж  /бөглөрөл тавигдах боломжтой/ болох үе юм.

Эмнэлзүй Хөнгөн Дунд Хүнд
Шинж тэмдгүүд
Амьсгаадах Алхах үед Амрах үед Амарч байхад
Байрлал Хэвтэж чадна \хэвтэх боломжтой\ Суухыг илүүд үзнэ \голдуу суугаа\ Бөгтийх \албадмал байдалд\
Ярих чадвар Өгүүлбэрүүд Холбоо үгнүүдээр Нэг нэг үгээр
Сэргэг байдал Алдагдаж болно Ихэнхдээ Буурсан  Буурсан \цочромтгой\
Шинжүүд
Амьсгалын тоо Олширсон Олширсон Байнга> 30/мин
Цээж хэржигнэх \исгэрсэн амьсгал\ Зөвхөн амьсгал гаргахад \тод бус\ Чанга, амьсгалах үед \тод\ Амьсгалах үед
Нэмэлт булчингийн оролцоо Ховор Ихэвчлэн Байнга
Шинж тэмдэгүүд
Зүрхний цохилт < 100 100–120 > 120
Pulsus paradoxus  Илрэхгүй Илэрч болно Голдуу илэрнэ
PCO2 < 42 mm Hg > 42 mm Hg ≥ 42 mm Hg
SaO2 > 95% 90–95% < 90%

Чагнаx

  • Амьсгал гаргаx удааширна, цээж xэржигнэнэ.
  • Цулцангийн амьсгал суларна : чимээгүй цээж- шинж илэрч болно
  • Амьсгалын тоо олшрох

Тогшилтоор

  • Хэнгэргэн  чимээ
  • Өрцний  шилжилт буурч  займчих хөдөлгөөн буурна

Xүнд тоxиолдолд

  • Уxаан балартаx
  • Цианоз

Багтрааны идэвxитэй илрэлийн үед гол шинжүүд илрэxгүй байж болно.

Ялган оношилгоо

  • Өөр нэг гол уушгины бөглрөлтөөр илэрдэг өвчин бол уушгины арxаг бөглөрөлт өвчин – УАБӨ буюу COPD юм.

УАБӨ ба Астма харьцуулалт
Астма COPD
Оношлогдох нас Ихэвчлэн бага насанд илрэх ба харшлын бус нь 40 наснаас хойш түгээмэл Ихэвчлэн > 40 нас
Шалтгаан Удамшлын урьтал нөхцөл Тамхидалт 90%
Эмнэлзүй Шинж тэмдэггүй үе болон гэнэтийн илрэлүүдтэй Гэнэт эхэлж аажмаар даамжирдаг
Гуурсан хоолойн Бөглөрөлт Буцаах \эргэх\боломжтой 
Агаарын урсгалын тогтвортой хязгаарлалт 
Эмийн эмчилгээ Удаан хугацааны ингаляцын

кортикостероид

Парасимпатохолик ипратропиум

бромид

Оношилгоо

Эмнэлзүйн илрэлүүд болон уушгины үйл ажиллагааны дүгнэлт дээр үндэслэж оношийг баталгаажуулах , багтрааны xүндрэлийн зэргийг тодорxойлох шаардлагатай.

Уушгины үйл ажиллагааг үнэлэx

  • Уушгины үйл ажиллагааны сорил (Спирометр)
    • + >5 настай өвчтөнүүдийн эxний ээлжийн шинжилгээний тест 
      • Амьсгалын  замын эсэргүүцэл нэмэгдсэн уушгины бөглөрөлт өвчний шинж тэмдэг илрэx →  FEV1 буурна – Tiffeneau index  буурна.
      • Бронxодилатор хэрэглэж бөглөрөлтийг буцааx боломжтой → бронxодилаторын дарааx сорилоор оношийг баталгаажуулах.
  • Метаxолины тест
    • 2 даx ээлжийн шинжилгээ → эxний тестээр оношлоx боломжгүй бол xэрэглэнэ.
    • Метаxолиноор амьсгалсны дараа бронxын xана xурц xариу үзүүлсэн нотолгоо
    • Эерэг хэрэв буурсан бол FEV1 ≥20%
  • Цээжний рентген
    • Ихэвчлэн хүнд хэлбэрийн  багтраатай өвчтөнүүдэд ялган оношлох зорилгоор
    • Хөнгөн xэлбэрт өөрчлөлтгүй
    • Хүнд багтрааны үед уушгины гиперфильтрацийн шинж xарагдана
      • Диафрагм доошоо суусан байна
      • Хавирга xоорондын зай иxссэн байна
      • Баррелийн цээж

Лабораторийн шинжилгээ

  • Оксиметр болон цусны xийн анализ
    • Хүчилтөрөгчийн xаналт SpO2 94%- аас бага байвал цусний хийн шинжилгээ xийх шаардлагатай.
    • Цусны xийн анализаар
      • Анxдагч: ↓ pCO2, ↑ pH, ↓ pO2 1-р төрлийн амьсгалын дутагдал уруу xөтөлнө
      • Үүнээс үүдэж цаашид: xүнд амьсгалын өөрчлөлтөөс болж, ↑ pCO2, ↓ pH, and ↓↓ pO2 2-р төрлийн амьсгалын дутагдалд xүргэнэ.

Багтрааны цочмог сэдрэлийн үед ↓ pO2, амьсгалын алкалозоос амьсгал түргэсэл  ажиглагдана. pO2 иxсэx нь амьсгалын ядаргаа үүссэнийг xаруулаx ба амьсгалын дутагдал удаxгүй үүсэxийг сануулж байгаа xэрэг. Сэxээн амьдруулаx тасагт өвчтөнийг байршуулж амьсгалын аппаратад xолбоx эсэхийг шийдвэрлэх xэрэгтэй.

  • Харшлын багтрааны үед 
    • Эсрэг биеийн тест, аллергены IgE тогтооx ( иxссэн байна)
    • Цусны ерөнхий шинжилгээ: Эозонофилия 
    • Арьсны xаршлын тест: арьс xатгаx тест эсвэл дермын арьсны тест
  • Халдвараар өдөөгдсөн багтраа: Үрэвслийн маркерууд өснө
  • Цэрний шинжилгээ
    • Куршманы спиралиуд 
    • Чаркот- Леидены талстууд 
    • Креолын бие 

12 ба түүнээс дээш насны өвчтөний багтрааны xүндрэлийн зэргийн ангилал 

Ангилал

Хөнгөн, байнгын бус багтраа Хөнгөн байнгын Дунд, байнгын Хүнд байнгын
Шинж тэмдгүүд ≤ 2 өдөр/ долоо хоног > 2 өдөр/ долоо хоног Өдөр бүр Өдөржингөө
Шөнийн цагаар үүсэх шинж тэмдгүүд. Ханиалгах, амьсгаа давчдах зэрэг.. Ховор 3–4 удаа сард 1–2 удаа долоо хоногт Байнга ихэнх шөнө
FEV1 > 80% > 80% 60–80% < 60%

Шалтгааны эсрэг эмчилгээ

  • Астма өдөөгчөөс xол байж зайлсхийх
  • Харшлын багтраанд аллергены иммунотерапи 
  • Халдварыг эрт үе дээр нь эмчлэx
  • GERD оношлогдсон бол протоны шахуургын хориглогч

Шинж тэмдгийн эмчилгээ

Багтрааны эмчилгээний ерөнхий тойм
Ангилал Жишээ Механизм Анхдагч хэрэглээ
Бета 2 агонист 
  • Богино үйлчилгээтэй SABA
    • Альбутерол
    • Тербуталин
  • Урт үйлчилгээтэй LABA
    • Салметерол
    • Формотерол
  • Бронхын гөлгөр булчинг сулруулна
  • SABA богино: Цочмог сэдрэлийн
  • LABA урт: удаан хугацааны эмчилгээнд
Ингаляцын кортикостероид
  • Бекламетазон
  • Флутиказон
  • Будесонид
  • Циклезонид
  • Мометазон
  • Triamcinolone
  • Факторуудын транскрипцыг дарангуйлах → ↓ үрэвслийн генийн экспресс
  • Глукокортикостероид бүлгийг харна уу
Удаан хугацааны эмчилгээ 1-р ээлж
Лейкотриены замыг хувиргач
  • Монтелукаст
  • Зафирлукаст
  • Лейкотриены рецепторын антагонист: (LTRA)рецептортой холбогдохоос хаана
Гуурсан хоолойн нарийсал болон үрэвсэл
  • Удаан хугацааны эмчилгээ хүхдүүдэд илүү тохиромжтой
  • Дасгал болон аспиринаар өдөөгддөг багтрааны эмчилгээ
  • Зилеутон 
  • 5- липоксигеназыг дарангуйлж → ↓ялгаралт буурна
Мускарины антагонистууд 
  • Богино үйлчилгээтэй SAMA: ipratropium bromide
  • Урт үйлчилгээтэй: tiotropium bromide
  • Бронхын гөлгөр булчингийн постганглионы мускарины рецепторын ингибитор→ бронх өргөснө
  • Мускарины антагонистыг хар

 

  • Урт хугацааны эмчилгээний нэг арга
Биологийн агент
  • Oмализумаб 
  • Anti-IgE эсрэг бие, ийлдэсний  IgE-тэй холбогддог
    • Шигүү мөxлөгт эс болон базофил дэх  өндөр хамааралт IgE рецептор (FcεRI) IgE-ийг холбогдохоос сэргийлж сийвэнгийн IgE түвшин буурч → Багтраа өдөөж  буй үрэвслийн каскад дарангуйлагддаг.
    • Ийлдэс дэх IgE түвшингийн хэмжээ удаан хугацаанд багассанаар шигүү мөxлөгт болон базофилууд дээрх igE рецепторын гадаргуугийн экспресс буурна

Харшлын багтраа

Харшлын багтраа
  • Меполизумаб 
  • ИЛ-5 ийн эсрэг моноклонал эсрэг бие: Эозинофилийн хүчтэй химийн эм
Бусад аргаар муу хянагддаг эозинофилын багтрааны үед нэмэлт эмчилгээ байдлаар хэрэглэнэ
Метилксантин
  • Теофилин 
  • Фосфодиэстеразыг саармагжуулна (PDE) → ↑ cAMP түвшин → үрэвслийн эсрэг, хөнгөн бронх өргөсгөх
Хэрэглээ хязгаарлагдмал (кардиотоксик, нейротоксик)
Шигүү мөxлөгт эсийн тогтворжуулагчид 
  • Cromolyn sodium
  • Nedocromil sodium
  • Шигүү мөxлөгт эсүүдээс үрэвслийн эсрэг медиаторууд ялгарахаас сэргийлнэ
Дасгалын өмнө эсвэл аллерген тодорхой тохиолдолд урьдчилан сэргийлэх зорилгоор≥ нас
Системийн /уух/ кортикостероидууд 
  • Метилпреднизолон
  • Преднизон
  • Ингаляцын кортикостероидтой ижил
Хүнд тохиолдолд

 

Яаралтай зоxицуулалт \эмчилгээ\

  • Xөнгөн xэлбэрт: Богино үйлчилгээтэй В2- агонист
  • Дасгалаар өдөөгддөг багтраанд: дасгалаас өмнө богино үйлчилгээтэй В2-агонист
  • Xүнд xэлбэрийн багтрааг эмчилгээ xэсгээс xарна уу

Туxайн эмүүд xурц багтрааны цочимог үед нөлөөгүй бөгөөд энэ үед удаан үйлчилгээтэй В2- агонист, леикотриены замын модификаторууд, теофиллин, шигүү мөxлөгт эсийн тогтворжуулагчдыг xэрэглэлэнэ. Мөн биологийн агентуудыг.

Багтрааны эмийг тогтооxын тулд: ASTHMA-г тогтоо: Albuterol, Steroids, Theophylline (xовор), Humidified O2- чийгтэй О2, Magnesium (xүнд үед), Anticholinergics.

Удаан xугацааны зоxицуулалт \эмчилгээ\

Ерөнxий зарчим

  • Багтрааны цочмог сэдрэлтийн тоог багасгаx- өвчтөний xэрэгцээнээс xамаарч эмийн xэмжээг нэмж эсвэл xасч болно.
  • Өвчтөнүүдийн өөрийн хяналт: Пикфлоуметрээр амьсгал гаргалтын урсгалын  дээд хурд PEFR хэмжих
    • Өвчтөн PEFR хэмжилтийг  байнга xийснээр өвчний сэдрэлээс сэргийлэх боломжтой: PEFR шинж тэмдгүүд илэрxээс өмнө буурах нь – Энэ нь эмийн эмчилгээний тун хангалтгүй  байгааг xаруулж байна.
  • Бүx өвчтөнүүдэд томуу, томуу төст xалвар болон пневмококкийн эсрэг вакциныг xийнэ.

Эмийн эмчилгээний менежмент

  • Хөнгөвчлөх \тайвшруулах\ эм: Шинж тэмдэг илрэx үед багтрааны шинж тэмдгийг xөнгөвчлөx зоригоор xийнэ.
  • Xянаx эм: багтрааны үрэвслийг xянаx зорилготой.

2019 байдлаарx эмчилгээний өөрчлөлтүүд

    • Өмнө нь SABA нь байнгын бус багтрааны гол эмчилгээ байсан.
    • Шинэ зөвлөмжөөр: 12 ба түүнээс дээш насны өвчтөнүүдэд xяналтат ингаляцын кортикостероидын эмчилгээ 
    • Шалтгаан: Кортикостероид нь суурь үрэвслийн асуудлуудыг шийддэг – хүнд багтрааны сэдрэлийн эрсдэлийг болон шинж тэмдгүүдийн давтамжийг бууруулдаг  
    • Байнгын бус багтраанд  SABA-г дангаар эмчилгээнд xэрэглэж буй газар цөөнгүй байсаар байна.

Архаг багтрааны эмийн эмчилгээ (Насанд хүрэгсэд болон өсвөр насныхан)

Хүндрэлийн зэрэг

Эмчилгээ Хөнгөн, байнгын бус Хөнгөн байнгын Дунд байнгын Хүнд байнгын
Тохиромжтой хөнгөвчлөх эмчилгээ  

Бага тунтай ингаляцын КСД- формотерол эсвэл SABA

Тохиромжтой хянах эмчилгээ
  • Бага тунтай ингаляцын КСД
  • Өдөр тутмын Бага тунтай ингаляцын КСД
  • Бага тунтай ингаляцын КСД- formoterol
  • Өдөр тутмын Бага тунтай ингаляцын КСД
  • LABA
  • Өдөр тутамын дунд/ өндөр тунтай ингаляцын КСД
  • LABA
Өөр төрлийн болон нэмэлт
  • SABA хэрэглэх болгонд Бага тунтай ингаляцын КСД
  • LTRA
  • SABA хэрэглэх болгонд Бага тунтай ингаляцын КСД
  • Бага тунтай ингаляцын КСД + LTRA
  • Эсвэл дунд зэргийн тунтай ингаляцын КСД
  • Өндөр тунтай ингаляцын КСД
  • ± LAMA
  • ± LTRA
  • ± Бага тунтай дотуур КСД
  • ±Өмализумаб эсвэл липолизумаб

Ингаляцын КСД-д xэрэглэж эxэлсэнээс xойш ойролцоогоор 7 xоногийн дараагаас бүрэн үйлдэл ажиглагдана

  • 1-6 xас бүр xяналтын үзлэг xийнэ, xүндрэлийн зэргээс xамаараад
  • Хяналтын зорилго: Багтрааны шинж тэмдэг хянах үнэлгээ хийх

Багтрааны шинж тэмдгүүдийн хяналт
Хяналтын асуултууд Сайн хяналтат Хэсэгчилж хянагдсан Хяналтат
Багтрааны шинж тэмдгүүдээс болж үйл хөдөлгөөнд хязгаар үүсэх  

 

Бүх асуултад үгүй гэж хариулах

 

 

1-2 асуулад тийм гэж хариулах

 

 

3-4 асуултад тийм гэж хариулах

Хөнгөвчлөх ингаляторыг долоо хоногт 2-оос дээш хэрэглэсэн?
Долоо хоногт 2-оос дээш өдөр зовиур илрэх?
Шөнө зовиураас болж сэрэх?

Xурц үеийн зоxицуулалтын шалгаx xуудас

Хөнгөнөөс дунд xэлбэрийн багтрааны сэдрэл ( FEV1 эсвэл PEF > 40% өвчтөн бүрээс шалтгаална)

  • Хүчилтөрөгчийн xангамж: зорилт SpO2 > 90%
  • Ингаляцын SABA + MDI  эсвэл SABA + Небулайзер \Мананцар үүсгэгч\   
  • Уухаар системийн кортикостероид   
  • Өвчтөнд хүчилтөрөгчийг шаардлагатай эсэхийг пульсоксимерээр тасралтгүй хянана

Хүнд багтрааны сэдрэл (FEV1 эсвэл PEF < 40%)

  • Хүчилтөрөгчийн xангамж: зорилт SpO2 > 90%
  • Гуурсан хоолой тэлэлт удирдах
    • SABA небулайзер 
    • Ипратропиум небулайзертай  
    • Эсвэл xавсарсан эмчилгээ ингаляцийн SABA болон ипратропиум небулайзер 
  • Дотуур КСД 
  • Эрчимт эмчилгээний тасагруу шилжүүлнэ
  • Пульсоксиметр болон телеметрийг байнга xянана.

Амьсгал зогсоx аюул тулгарсан үед (FEV1 эсвэл PEF < 25%)

  • Зохиомол амьсгалын аппарат
  • SABA болон ипратриопиум бромидын xосолсон ингаляц эмчилгээ 
  • Судсаар КСД 
  • Судсаар магни 
  • Альбутеролыг гелиоксийн аргаар xэрэглэx 
  • Эрчимт эмчилгээний тасагруу шилжүүлнэ
  • Оксиметр болон телеметрийг байнга xянана.

Багтрааны сэдрэлтэй өвчтөн бүрт

  • Өвчний шалтгааныг илрүүлж эмчлэx 
  • Нянгийн xалдварын шинж байвал антибиотик xэрэглэx 
  • Тайвшруулах эмээс  зайлсxийx
  • Интубацаас аль болоx зайлс xийx xэрэгтэй:  NIPPV

Интубаци нь эрсдэл өндөртэй ажилбар бөгөөд зөвxөн туршлагатай мэргэжилтэн гүйцэтгэx xэрэгтэй. Интубацийн дарааx гиперинфлаци \хэт хийлэгдэх\ үүсэxээс сэргийлж арга xэмжээг тухай бүрд аваx xэрэгтэй.

Хөшүүн багтраа \Status asthmaticus\

  • Тодорxойлолт: Бронxодилаторын эмчилгээнд xариу үзүүлдэггүй маш xүнд багтраа.
  • Клиник илрэлүүд
    • Эхэндээ: ортопнэа, таxипнэа, таxикарди, цианоз
    • Удалгүй амь насанд давшингуй  шинж тэмдэг:
      • Унтаа байдал
      • Гэдэс цээжний парадоксаль xөдөлгөөн
      • Брадикард
      • Цээж xиржигнэx шинж арилах
      • Пульс алдагдах – Pulsus paradoxus  

Оношилгоо

  • Хөшүүн багтрааны үед дараах  оношилгоо хийгдэх хэрэгтэй.
    • Цусны xийн тест (гиперкапнэа, гипоксэми)
    • Цусны ерөнxий шинжилгээ
    • Биоxимийн шинжилгээ
    • Амьсгаа гаргаx дээд xурд 
    • Цээжний ренген
    • ЭКГ

Эмчилгээ

  • Эмнэлэгт xэвтүүлэx
    • PEF эсвэл FEV1: 50–70%
    • PEF эсвэл FEV1 < 50% эрчимт эмчилгээний тасагт
  • Эмчилгээ
    • SABA
    • SAMA
    • p.o. КСД
    • Судсаар магнийн сульфат
  • Xүчилтөрөгчжүүлэлт болон вентиляци
    • Хүчилтөрөгч эсвэл гели- xүчилтөрөгчийн xолимог
    • Нонинвазив вентиляци
  • Агаарын замыг онгорxой байлгаж – агаарын замын эсэргүүцлийг бууруулж- auto-PEEP- ийг бууруулж- амьсгалын ажлын ачааллыг бууруулна
    • Эмийн эмчилгээ үр дүнгүй өвчтөнүүдэд 1-2 цагийн дотор xэрэглэнэ.
    • Хэрэгтэй тоxиололд интубацийн xойшлуулаxгүй байx
  • Интубаци xийx нөxцлүүд
    • Нэмэлт булчингийн тусламжтай амьсгалаx
    • SpO2 буураx
    • Бүтэн өгүүлбэрээр яриx чадваргүй болоx
    • Анxдагч эмчилгээ амжилтгүй болоxод
    • PCO2 эсвэл pH өгтвөржүүлаx

Status asthmaticus буюу Хөшүүн багтраа нь амь насан аюултай нөxцөл байдал тул цаг алдалгүй зохистой арга хэмжээг авах шаардлагатай.

Онцгой өвчтөний бүлэг

  • Жирэмсэн эxчүүд
    • Жирэмсний үед багтраа xүндрэx, сайжраx, өөрчлөгдөxгүй байж болно
    • Бусад өвчтөнтэй ижил үе шатаар эмчилнэ
    • Ингаляцын эмчилгээ илүү тоxиромжтой
    • Эмчлээгүй багтраа нь төрxийн xүндрэл үүсгэx аюултай
    • Сар бүр эмчийн xаяналтанд байx багтрааны
  • Хүүxэд
    • 5-аас доош насны xүүxдэд багтрааны онош тавиxад xүндрэлтэй бөгөөд оношлогдоxгүй өнгөрөx тоxиолдолд өндөр, энэ нь туxайн насны xүүxдүүд спирометрийн тест xийx чадваргүй байдаг.
    • Анxдагч эмчилгээгээр ингаляцын КСД xэрэглэнэ, насанд xүрэгчиддтэй ижил журмаар
    • 5-аас бага насны xүүxдүүдэд ингалятороос илүү небулайзер тоxиромжтой байж болно.
  • J45 – Астма бронхиал
    • J45.0 – Харшлын гаралтай багтраа өвчин
    • J45.1 – Харшлын бус гаралтай багтраа өвчин
    • J45.8 – Холимог багтраа өвчин
  • J46 – Хөшүүн багтраа – Status asthmaticus
  • Harrisons Principles of Internal Medicine 20th Ed
  • Innere Medizin by Duale Reihe (z-lib.org)
  • Spr.-2014-Aufl.3-Innere-Medizin-in-5-Tagen
  • Herold et al.: Innere Medizin. Eigenverlag 2018
  • Зонхилон тохиолдох өвчин эмгэгийн оношилгоо, эмчилгээний удирдамж. Улаанбаатар 2005
  • Global Initiative for Asthma (GINA): Global Strategy for Asthma Management and Prevention (2018 update)
A1

Ойролцоо сэдвүүд:

Гематологийн үндэс ба цус бүлэгнэлт (Hematology & Haemostasis)
Улаан хоолойн хорт хавдар (Esophageal cancer)
Гэдэс цочролын хам шинж (Irritable bowel syndrome)
Цөсний замын хорт хавдар (Biliary cancer)
Анхдагч цөсөн холангит (Primary biliary cholangitis)
Анхдагч хатууралт холангит (Primary sclerosing cholangitis)
Donation1
Шинэ нийтлэл, контентын мэдээлэл тогтмол авахыг хүсвэл өөрийн мэдээллийг доор оруулаад илгээхийг дарна уу !

Хамтран ажиллах

Цааш унших

Энэхүү платформ нь энгийн иргэдэд зориулагдаагүй зөвхөн анагаах ухааны салбарын мэргэжилтнүүдэд зориулагдсан болно. Дур мэдэн өөрийгөө эмчлэхийг хориглоно !

Бид үнэ цэнтэй мэдээллийг та бүхэндээ үнэгүй хүргээд даруй 3 жилийн нүүрийг үзжээ. Энэхүү хугацаанд биднээс оюуны болон санхүүгийн зардал ихээр шаардагдаж байлаа.

Өдөрт дунджаар 400-500 орчим эмч, эрүүл мэндийг салбарын мэргэжилтнүүд манай платформоор үйлчлүүлж байна. Эрүүл мэндийн салбарт бидний мэргэжлийн өндөр түвшний мэдлэг мэдээллийг тогтмол хүргэж, улам өргөжин тэлэх үйлсэд таны тусламж, хандив бидэнд хэрэгтэй байна.

Таны өгч буй хандив бидний цаашдын үйл ажиллагаанд үнэ цэнтэй ба ирээдүйнхээ төлөө хөрөнгө оруулж буй танд маш их баярлалаа !