Nonorgan specific systemic autoimmune disorders
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Васкулит нь судасны үрэвсэлт гэмтлээр илэрдэг, олон хүчин зүйлийн шалтгаантай олон янзын өвчний бүлэг юм. Эдгээр гэмтэл нь фибриноид үхжил (үхжилт артериит), үхжилгүй аварга эсийн нэвчдэс, иммуноглобулины хуримтлал буюу лейкоцитокластик нэвчдэсээс бүрдэнэ. Тогтолцоот васкулитын хүрээ ба хүнд байдал өргөн бөгөөд амь нас буюу хараанд аюултай фульминант өвчнөөс эхлээд харьцангуй хөнгөн арьсны өвчин хүртэл байна.
Vasculitides represent a heterogenous group of diseases of multifactorial aetiology characterised by inflammatory lesions of vessels. These lesions consist of fibrinoid necrosis (necrotizing arteritis), giant cell infiltration without necrosis, immunoglobulins deposit or leukocytoclastic infiltration. The spectrum and severity of the systemic vaculitides is broad, from life or sight threatening fulminant disease to relatively minor skin disease.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Зангилаат полиартериит нь дунд хэмжээний судсыг хамардаг, дархлааны оролцоотой тогтолцоот үхжилт васкулит юм. Цөөн тохиолдолд өвчин вирүст халдварын дараа илэрдэг боловч ихэнх тохиолдолд өдөөгч хүчин зүйл тодорхойгүй байдаг. Эмнэлзүйн илрэл нь олон эрхтнийг хамарч, жин хурдан буурах, захын мэдрэлийн саажилт, бөөрний өвчин, мөн цус алдалт, цоорол, мухар олгойн үрэвсэл ба панкреатит зэрэг хоол боловсруулах замын эмгэгээр биеийн ерөнхий байдал өөрчлөгдөхөд хүргэнэ. Үе өвдөх нь бараг үргэлж илэрдэг бөгөөд булчин өвдөх нь өвчтөнүүдийн тэн хагаст тохиолддог. Мөн зүрх ба тархины гажиг (толгой өвдөх), түүнчлэн нүд ба бэлэг эрхтний (орхит) илрэлүүд тэмдэглэгдсэн.
Polyarteritis nodosa is an immunologically mediated systemic necrotising vasculitis affecting medium-sized vessels. In a few cases, the disease appears after viral infection but in the majority of cases there is no known triggering event. The clinical manifestations involve numerous organs and lead to a general alteration in the health status including rapid weight loss, paralysis of the peripheral nerves, renal disease, and digestive problems such as haemorrhages, perforation, appendicitis and pancreatitis. Arthralgia is almost always present and myalgia occurs in half of patients. Cardiac and cerebral anomalies (cephalalgia) are also reported, as well as ocular and genital (orchitis) manifestations.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Зангилаат полиартериит (PAN) нь дунд хэмжээний судсыг хамардаг тогтолцоот үхжилт васкулит юм. Тархалтыг 33,000 хүн тутамд 1 гэж тооцдог бөгөөд сүүлийн хэдэн жилд тогтвортой буурч байгаа бололтой. PAN нь хүүхдийг оролцуулан бүх хүн ам, бүх насны бүлэгт тохиолдож болох боловч 40-өөс 60 насны хүмүүст илүү элбэг ажиглагддаг. Эмнэлзүйн илрэл нь олон эрхтнийг хамарч, өвчтөний биеийн ерөнхий байдал өөрчлөгдөхөд хүргэнэ. Үүнд жин хурдан буурах, захын мэдрэлийн саажилт (тохиолдлын 50%-иас 70%-д голчлон полиневрит хэлбэрээр), бөөрний өвчин (тохиолдлын ойролцоогоор 60%-д, хүнд байж, диализ шаардаж болно), мөн хоол боловсруулах замын эмгэг (тохиолдлын ойролцоогоор 50%-д, үүнд цус алдалт, цоорол, мухар олгойн үрэвсэл, панкреатит гэх мэт) багтана. Үе өвдөх нь бараг үргэлж илэрдэг бөгөөд булчин өвдөх нь өвчтөнүүдийн тэн хагаст тохиолддог. Мөн зүрхний (тохиолдлын 1/3-д) ба тархины гажиг (толгой өвдөх), түүнчлэн харьцангуй ховор боловч нүд ба бэлэг эрхтний (орхит) илрэлүүд тэмдэглэгдсэн. Түүнчлэн зөвхөн арьс, булчин ба/буюу үе мөчийг хамардаг PAN-ийн хөнгөн ба хязгаарлагдмал хэлбэрүүд мөн ажиглагддаг. PAN нь дархлааны оролцоотой. Цөөн тохиолдолд өвчин вирүст халдварын дараа илэрдэг (В хепатитын вирүс одоогоор тохиолдлын 5%-иас бага, харин В хепатитын эсрэг нийтийн вакцинжуулалт эхлэхээс өмнөх 1985 онд 36% байсан) боловч ихэнх тохиолдолд өдөөгч хүчин зүйл тодорхойгүй байдаг. Эмнэлзүйн үзлэгт үндэслэн оношийг тогтооход хэцүү байж болно. Оношийг булчин, мэдрэл-булчин буюу арьсан доорх зангилааны биопсиор баталгаажуулж болно. Мөн ангиографи хийж болох (хүнд бөөрний дутмагшилтай тохиолдлоос бусад үед) бөгөөд энэ нь хоол боловсруулах замын ба бөөрний артерийн бичил аневризм байгааг харуулна. Ялган оношлогоонд Такаясугийн өвчин, Хортоны өвчин, Черж-Строссын хамшинж, Вегенерийн грануломатоз буюу бичил харуурын полиангиит (эдгээр нэр томьёог үзнэ үү) зэрэг бусад васкулит багтана. Эмчилгээ нь кортикостероид эмчилгээ, мөн зарим тохиолдолд циклофосфамид хэрэглэхэд (вирүст халдваргүй үед) үндэслэнэ. Вирүст халдвартай өвчтөнд плазмаферезтэй хавсарсан вирүсийн эсрэг эмчилгээ хийхийг зөвлөдөг. Эмчилгээ өвчтөнүүдийн 80%-иас илүүд үр дүнтэй бөгөөд 1-ээс 3 жилийн дотор намжилтад хүрч болно. Эмчилгээ зохимжтой үед тавилан сайн бөгөөд одоогоор 5 жилийн эсэн мэнд амьдрах түвшин 80%-иас дээш байна.
Polyarteritis nodosa (PAN) is a systemic necrotising vasculitis affecting medium-sized vessels. Prevalence is estimated at 1 in 33,000 and seems to be steadily decreasing for the last few years. PAN can occur in all populations and all age groups, including children, though it is more frequently observed in individuals between the ages of 40 and 60 years. The clinical manifestations involve numerous organs and lead to a general alteration in the health status of affected individuals. This includes rapid weight loss, paralysis of the peripheral nerves (primarily as polyneuritis 50% to 70% of the cases), renal disease (in about 60% of the cases, which may be severe and necessitate dialysis), and digestive problems (in about 50% of the cases including haemorrhages, perforation, appendicitis, pancreatitis, etc.). Arthralgia is almost always present and myalgia occurs in half of patients. Cardiac (1/3 of the cases) and cerebral anomalies (cephalalgia) are also reported, as well as, though more rarely, ocular and genital (orchitis) manifestations. Moreover, attenuated and restricted forms of PAN are also observed, involving only skin, muscle and/or joints. PAN is immunologically mediated. In a few cases, the disease appears after viral infection (hepatitis B virus in less than 5% of the cases currently, compared with 36% in 1985, before the advent of generalised hepatitis B vaccination), but in the majority of cases there is no known triggering event. Diagnosis may be difficult to establish on the basis of clinical examination. It can be confirmed by muscular, neuromuscular or subcutaneous nodule biopsy. Angiography may also be performed (except in cases of severe renal failure), and shows the presence of microaneurysms of the digestive and renal arteries. Differential diagnosis includes other vasculitis, such as Takayasu disease, Horton disease, Churg and Strauss syndrome, Wegener granulomatosis or microscopic polyangiitis (see these terms). Treatment is based on corticotherapy and, in some cases, on administration of cyclophosphamide (in the absence of viral infection). Antiviral treatment with plasmapheresis is recommended for patients with viral infection. Treatment is efficient in more than 80% of patients and remission can be obtained within 1 to 3 years. The prognosis is good when treatment is appropriate and at present, the 5-year survival rate is over 80%.
ICD-10-тай харгалзах код