Inborn errors of metabolism
Бодисын солилцооны төрөлх хямрал нь бодисын солилцооны эмгэгийг хамардаг генетикийн өвчний том ангиллыг бүрдүүлнэ. Ихэнх нь янз бүрийн бодисыг (субстрат) өөр бодис (бүтээгдэхүүн) болгон хувиргахыг хөнгөвчилдөг ферментийг кодлодог дан генийн согогоос үүдэлтэй.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Саармаг липид хуримтлагдах өвчин (NLSD) нь цитоплазмын триглицеридын задрал алдагдаж, биеийн ихэнх эдэд цитоплазмын липидийн вакуольд хуримтлагдах шинжээр илэрдэг бүлэг өвчнийг хэлнэ. Энэ бүлэг олон төрлийн: хайрстах бүхий NLSD (NLSDI/Дорфман-Чанарины өвчин) ба миопати бүхий NLSD (NLSDM/саармаг липид хуримтлагдах миопати) гэж ялгаж болно.
Neutral lipid storage disease (NLSD) refers to a group of diseases characterised by a deficit in the degradation of cytoplasmic triglycerides and their accumulation in cytoplasmic lipid vacuoles in most tissues of the body. The group is heterogeneous: NLSD with ichthyosis (NLSDI/Dorfman-Chanarin disease) and NLSD with myopathy (NLSDM/neutral lipid storage myopathy) can be distinguished.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Саармаг липид хуримтлагдах өвчин (NLSD) нь цитоплазмын триглицеридын задрал алдагдаж, биеийн ихэнх эдэд цитоплазмын липидийн вакуольд хуримтлагдах шинжээр илэрдэг бүлэг өвчнийг хэлнэ. Энэ бүлэг олон төрлийн: одоогоор хайрстах бүхий NLSD (NLSDI/Дорфман-Чанарины өвчин; энэ нэр томьёог үзнэ үү) ба миопати бүхий NLSD (NLSDM/саармаг липид хуримтлагдах миопати; энэ нэр томьёог үзнэ үү) тохиолдлыг ялгаж болно. Энэ бүлэг өвчин маш ховор бөгөөд тодорхойлолтууд бүрхэг байдгаас тархалт нь тодорхойгүй (анагаах ухааны ном зохиолд 50 орчим тохиолдол бүртгэгдсэнээс 3 нь NLSDM байсан). NLSDI-ийн үед тохиолдлын 95%-д тархмал хайрстах, 60%-д дунд зэргийн миопатийн хамшинж (буюу ийлдсэн дэх булчингийн ферментийн түвшин хэвийн бус байх), оюуны хомсдол ба дунд зэргийн элэг томрох (буюу элэгний үйл ажиллагааны алдагдал), 40%-д нүдний (цийлт, ретинопати) ба сонсголын гажиг (дүлийрэл), 20%-д невропати ба одой өсөлт илэрнэ. Энэ эмгэг аутосомын рецессив хэлбэрээр удамшина. NLSDI/Дорфман-Чанарины өвчин нь ABHD5 генийн (3p21) мутациас, NLSDM нь PNPLA2/ATGL генийн (11p15.5-д байрладаг) мутациас үүдэлтэй. Лабораторийн оношилгоо нь цагаан эсэд саармаг липидийн вакуоль илрэх ба өсгөвөрлөсөн эсэд (лимфобласт буюу фибробласт) цитоплазмын триглицеридын задрал алдагдсанд үндэслэх бөгөөд митохондрийн үйл ажиллагаа (ялангуяа өөхний хүчлийн зөөвөрлөлт ба b-исэлдэлт) хэвийн байна. Генетикийн оношилгоо мөн хийх боломжтой. Ялган оношлогоонд цитоплазмын триглицерид хуримтлагддаг митохондрийн өвчин (карнитин, карнитин пальмитоилтрансфераза буюу өөхний хүчлийн исэлдэлтийн ферментийн дутал; эдгээр нэр томьёог үзнэ үү) орно. Эцэг эхийн мутаци тогтоогдсон тохиолдолд генетикийн шинжилгээгээр (хорионы буюу амнионы эсийн мутацийг илрүүлэх) төрөхийн өмнөх оношилгоо хийх боломжтой. Бодисын солилцооны дутагдлыг засах эмчилгээ байхгүй. NLSDI/Дорфман-Чанарины өвчний хүндийн зэрэг нь миопати ба хавсарсан аливаа эмгэгтэй (нүд ба тархи хамрагдах байж болно) холбоотой. Өвчний явц өвчтөн бүрт өөр өөр боловч зарим өвчтөн насанд хүрэгчийн хожуу үе хүртэл амьдардаг тул харьцангуй удаан.
Neutral lipid storage disease (NLSD) refers to a group of diseases characterized by a deficit in the degradation of cytoplasmic triglycerides and their accumulation in cytoplasmic lipid vacuoles in most tissues of the body. The group is heterogeneous: currently cases of NLSD with ichthyosis (NLSDI/Dorfman-Chanarin disease; see this term) and NLSD with myopathy (NLSDM/neutral lipid storage myopathy; see this term) can be distinguished. The group of diseases is very rare and the prevalence is unknown (around 50 cases have been reported in medical literature, of which 3 had NLSDM) because of the vagueness of the descriptions. In NLSDI, generalized ichthyosis occurs in 95% of cases, moderate myopathic syndrome (or abnormal serum muscle enzyme levels), intellectual deficit and moderate hepatomegaly (or functional impairment of the liver) occur in 60% of cases, ocular (cataract, retinopathy) and hearing abnormalities (deafness) occur in 40% of cases, and neuropathy and short stature occur in 20% of cases. Transmission of the disorder is autosomal recessive. NLSDI/Dorfman-Chanarin disease is caused by mutations in the ABHD5 gene (3p21), NLSDM by mutations in the PNPLA2/ATGL gene (localized to 11p15.5). Biological diagnosis is based on evidence of leukocytes in the vacuoles of neutral lipids and a deficiency in the degradation of cytoplasmic triglycerides in cultured cells (lymphoblasts or fibroblasts), while mitochondrial function (in particular the transport and b-oxidation of fatty acids) is normal. Genetic diagnosis is also possible. Differential diagnoses include mitochondrial diseases with accumulation of cytoplasmic triglycerides (deficiencies in carnitine, cartinine palmitoly transferase or fatty acid oxidation enzymes; see these terms). Prenatal diagnosis is possible by genetic testing (for mutations in chorionic or amniotic cells) when parental mutations have been identified. There is no treatment to correct the metabolic deficiency. For NLSDI/Dorfman-Chanarin disease, the severity of the disease is linked to the myopathy and any associated disorders (which may include ocular and cerebral involvement). The evolution of the disease varies between patients, but is relatively slow because some patients reach late adulthood.
ICD-10-тай харгалзах код