Diseases or disorders of orofacial complex
Энэ нь ам буюу нүүрний холбогдох эдэд байршсан эмгэг процесс, хямрал буюу хэвийн бус байдлыг хэлнэ
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Ам хорсох архаг өвдөлт нь эмнэлзүйн шинжилгээ ба үзлэгээр шалтгаан болох илэрхий гэмтэл илрэхгүй, гурван сараас дээш хугацаанд өдрүүдийн 50 %-д өдөрт хоёр цагаас дээш давтагддаг, амны хөндийн хорсох буюу дизестезийн мэдрэмжтэй ам-нүүрний архаг өвдөлт юм. Энэ нь сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс (сэтгэл түгшилт, уур хилэн/бухимдал буюу сэтгэл санаа гутрах) буюу хооллох, эвшээх, ярих зэрэг ам-нүүрний үйл ажиллагаанд саад учрах шинжээр илэрнэ. Ам хорсох архаг өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн байдалд биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө. Өөр онош илэрч буй шинж тэмдгийг илүү сайн тайлбарлахгүй бол тогтоосон биологийн буюу сэтгэлзүйн хүчин зүйлсээс үл хамааран энэ оношийг тавьж болно.
Chronic burning mouth pain is chronic orofacial pain with an intraoral burning or dysaesthetic sensation that recurs for more than two hours per day on 50 % of the days over more than three months, without evident causative lesions on clinical investigation and examination. It is characterised by significant emotional distress (anxiety, anger/frustration or depressed mood) or interference with orofacial functions such as eating, yawning, speaking etc. Chronic burning mouth pain is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain condition. The diagnosis is appropriate independently of identified biological or psychological contributors unless another diagnosis would better account for the presenting symptoms.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Ам хорсох архаг өвдөлт нь эмнэлзүйн шинжилгээ ба үзлэгээр шалтгаан болох илэрхий гэмтэл илрэхгүй, гурван сараас дээш хугацаанд өдрүүдийн 50 %-д өдөрт хоёр цагаас дээш давтагддаг, амны хөндийн хорсох буюу дизестезийн мэдрэмжтэй ам-нүүрний архаг өвдөлт юм. Энэ нь сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс (сэтгэл түгшилт, уур хилэн/бухимдал буюу сэтгэл санаа гутрах) буюу хооллох, эвшээх, ярих зэрэг ам-нүүрний үйл ажиллагаанд саад учрах шинжээр илэрнэ. Ам хорсох архаг өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн байдалд биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө. Өөр онош илэрч буй шинж тэмдгийг илүү сайн тайлбарлахгүй бол тогтоосон биологийн буюу сэтгэлзүйн хүчин зүйлсээс үл хамааран энэ оношийг тавьж болно. Авч үзэх шаардлагатай толгойн буюу нүүр-амны архаг өвдөлтийн бусад оношийг толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлтийн дор жагсаасан.
Ихэнх зорилгоор өвчтөнд одоо илэрч буй буюу сүүлийн нэг жилийн дотор илэрсэн нүүр-амны өвдөлтийн фенотипийн дагуу онош тавина. Ам хорсох архаг анхдагч өвдөлтийг жишээ нь кандидоз, B12 аминдэмийн дутал, ам хатах зэрэгт хамаатуулах ам хорсох хоёрдогч хамшинжаас ялгах нь чухал. Түүнчлэн соматосенсор хямралтай ба хямралгүй хоёр тусдаа фенотип байж болно. Зарим тохиолдолд анхдагч ба хоёрдогч толгой өвдөлт буюу нүүр-амны өвдөлтийг ялгахад хэцүү байж болно. Нэг өвчтөнд илэрсэн толгой өвдөлт буюу нүүр-амны өвдөлтийн тусдаа хэвшинж, дэд хэвшинж буюу дэд хэлбэр бүрийг тус тусад нь оношилж кодлох ёстой. Өвчтөнд нэгээс олон онош тавьсан бол тэдгээрийг өвчтөнд ач холбогдлынх нь дарааллаар жагсаана.
Шалгуур:
A-аас G хүртэлх шалгуур хангагдсан байна:
A. Амны архаг өвдөлт (гурван сараас дээш хугацаанд үргэлжилсэн буюу дахилтат) байна.
B. Өвдөлт өдрүүдийн 50%-иас дээш хувьд өдөр бүр >2 цаг давтагдана.
C. Өвдөлт хорсох шинжтэй.
D. Өвдөлт амны хөндийн салст бүрхүүлд өнгөц мэдрэгдэнэ.
E. Өвдөлт дараах шинжийн дор хаяж нэгээр илэрнэ:
E.1 сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс
E.2 үйл ажиллагааны чадвар алдагдах (ялангуяа хооллох, эвшээх, ярих зэрэг ам-нүүрний үйл ажиллагаа)
F. Амны хөндийн салст бүрхүүл хэвийн харагдах бөгөөд өвдөлтийг тайлбарлах хэсгийн буюу тогтолцооны шалтгаан байхгүй.
G. Өвдөлтийг архаг өвдөлтийн өөр байдлаар илүү сайн тайлбарлах боломжгүй.
Chronic burning mouth pain is chronic orofacial pain with an intraoral burning or dysaesthetic sensation that recurs for more than two hours per day on 50 % of the days over more than three months, without evident causative lesions on clinical investigation and examination. It is characterized by significant emotional distress (anxiety, anger/frustration or depressed mood) or interference with orofacial functions such as eating, yawning, speaking etc. Chronic burning mouth pain is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain condition. The diagnosis is appropriate independently of identified biological or psychological contributors unless another diagnosis would better account for the presenting symptoms. Other chronic headache or orofacial pain diagnoses to be considered are listed under chronic secondary headache and orofacial pain.
For most purposes, patients receive a diagnosis according to the phenotypes of orofacial pain that they currently present or that they have presented within the last year. Importantly, the chronic primary burning mouth pain should be distinguished from secondary burning mouth syndrome attributed to e.g. candidiasis, vitamin B12 deficiency, dry mouth etc. Furthermore, there may be two separate phentoypes with and without somatosensory disturbances. It can be difficult to separate between primary and secondary headache or orofacial pain in some cases. Each distinct type, subtype or subform of headache or orofacial pain within one patient must be separately diagnosed and coded. When a patient receives more than one diagnosis, these should be listed in the order of importance to the patient.
Criteria:
Criteria A-G are fulfilled:
A. Chronic oral pain (persisting or recurring for more than three months) is present.
B. The pain recurs daily for >2 hours on more than 50% of the days.
C. The pain is of a burning quality.
D. The pain is felt superficially in the oral mucosa.
E. The pain is characterized by at least one of the following:
E.1 significant emotional distress
E.2 functional disability (in particular with orofacial function such as eating, yawning, speaking etc.)
F. The oral mucosa is of normal appearance and no local or systemic causes explains the pain.
G. The pain is not better accounted for by another chronic pain condition.
Хамаарна (Inclusions)
ICD-10-тай харгалзах код