Ачааллаж байна…
Other bacterial diseases
Тодорхойлолт
Чийглэг халуун бүсийн хөдөө орон нутгийн хүүхдэд голчлон тохиолддог, Treponema pallidum subsp. pertenue бактериар үүсгэгдэх халдварт өвчин. Энэ нь арьс ба ясыг гэмтээдэг, арьс арьсаар хавьтах замаар тархдаг бөгөөд бэлгийн замаар дамждаггүй боловч ийлдэс судлалын шинжилгээгээр тэмбүүгээс ялгах боломжгүй.
An infectious disease caused by Treponema pallidum subsp. pertenue which mainly affects children in rural communities in the humid tropics. It affects the skin and bones, is spread by skin to skin contact, and is not sexually transmitted, but cannot be distinguished serologically from syphilis.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Бөөрөлзгөнө тэмбүү нь трепонемээс үүдэлтэй, нутагшмал тэмбүү (бежель) ба пинтийг багтаасан, нутагшмал трепонематоз гэж нийтлэг нэрлэгддэг архаг бактерт халдварын бүлэгт хамаарна. Бөөрөлзгөнө тэмбүү нь эдгээр халдвараас хамгийн түгээмэл нь юм.
Энэ өвчин гол төлөв Африк, Ази, Латин Америк ба Номхон далайн бүс нутгийн дулаан, чийглэг, халуун орны ойт нутгийн ядуу иргэдийн дунд тохиолдоно.
Бөөрөлзгөнө тэмбүүг мөн фрамбези (герман буюу голланд хэлээр) ба пиан (франц хэлээр) гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь арьс, яс ба мөгөөрсийг гэмтээнэ. Энэ нь T. pallidum subspecies pertenue бактериас үүдэлтэй. Энэ бактери нь өнгөний тэмбүү үүсгэдэг бактерийн бүлэгт хамаарна.
Бөөрөлзгөнө тэмбүү нь халдвартай хүний гэмтлээс гарах шингэнтэй бэлгийн бус шууд (хүнээс хүнд) хавьтах замаар дамжина. Гэмтлийн ихэнх нь мөчдөд үүснэ. Бөөрөлзгөнө тэмбүүгийн анхны гэмтэл бактериар дүүрэн байдаг. Энэ шингэнтэй хавьтах нь, ялангуяа хамт тоглож, бага зэргийн гэмтэл авдаг хүүхдийн дунд халдвар дамжихад хүргэнэ. Нууц үе нь 9–90 хоног (дунджаар 21 хоног) байна.
Өвчлөгсдийн ойролцоогоор 75% нь 15-аас доош насны хүүхэд байна (өвчлөлийн оргил нь 6–10 насны хүүхдэд тохиолдоно). Эрэгтэй, эмэгтэй ижил өвчилнө.
Хүн ам бөөгнөрөх ба нийгэм-эдийн засгийн тааруу нөхцөл нь бөөрөлзгөнө тэмбүү тархахад нөлөөлнө. Эмчлэхгүй бол халдвар нь архаг зэрэмдэглэл ба хөгжлийн бэрхшээлд хүргэж болно.
Yaws forms part of a group of chronic bacterial infections caused by treponemes which include endemic syphilis (bejel) and pinta and are commonly known as endemic treponematoses. Yaws is the most common of these infections.
The disease is found primarily in poor communities in warm, humid and tropical forest areas of Africa, Asia, Latin America and the Pacific.
Yaws is also known as framboesia (German or Dutch) and pian (French) and affects the skin, bone and cartilage. It is caused by T. pallidum subspecies pertenue. This organism belongs to the same group of bacteria that cause venereal syphilis.
Yaws is transmitted through direct (person-to-person) non-sexual contact with the fluid from the lesion of an infected person. Most lesions occur on the limbs. The initial lesion of yaws is teemed with the bacteria. Contact with this fluid, especially among children who play together and sustain minor injuries, leads to transmission of infection. The incubation period is 9–90 days (average 21 days).
About 75% of people affected are children under 15 years old (peak incidence occurs in children aged 6–10 years). Males and females are equally affected.
Overcrowding and poor socio-economic conditions facilitate the spread of the yaws. Without treatment, infection can lead to chronic disfigurement and disability.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Хоёрдогч бөөрөлзгөнө тэмбүү нь Treponema pallidum subsp. pertenue спирохет анх нэвтэрсэн хэсгээсээ тунгалгийн ба цусны замаар тархсанаас үүсэх ба анхдагч халдвараас хойш хэдэн долоо хоногоос 2 жилийн дотор илэрнэ. Хамгийн түгээмэл эхний шинж тэмдэг нь өвөрмөц бус бөгөөд үе өвдөх ба алжааж чилээрхэх шинж орно. Хоёрдогч арьсны гэмтэц нь эхний гэмтэцтэй төстэй боловч түүнээс жижиг, олон тооны гүвдрүү ба зангилаанаас бүрдэнэ. Эдгээр нь байршмал, бүсийн буюу түгмэл байж болно; шархалж болох ба чийглэг хэсэгт тэмбүүгийн өргөн кондиломтой төстэй харагдаж болно. Алга ба улны хиперкератозт товруунд өвдөлттэй язрал үүсэж, хоёрдогч халдвар нэмэгдэн, онцлог „хавч шиг“ алхаа үүсгэж болно.
Secondary yaws results from lymphatic and haematogenous spread of Treponema pallidum subsp. pertenue spirochaetes from the initial inoculation site and appears from a few weeks to 2 years after the primary infection. The commonest initial symptoms are non-specific and include arthralgia and malaise. Secondary skin lesions consist of multiple papules and nodules similar to the initial lesion but smaller. They may be localised, regional or generalised; they may ulcerate and on moist areas may mimic syphilitic condylomata lata. Hyperkeratotic plaques on the palms and soles may develop painful fissures and secondary infection, resulting in a characteristic ‘crab-like’ gait.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Үүсгэгч тунгалгийн ба цусны замаар тархсаны үр дүнд үүсдэг хоёрдогч гэмтэц нь анхдагч гэмтэцээс хойш хэдэн долоо хоногоос 2 жилийн дотор илэрнэ. Үе өвдөх ба алжааж чилээрхэх нь өвөрмөц бус боловч хоёрдогч бөөрөлзгөнө тэмбүүгийн хамгийн түгээмэл шинж тэмдэг байж магадгүй; Папуа Шинэ Гвинейд бөөрөлзгөнө тэмбүүтэй 15-аас доош насны хүүхдийн 75% хүртэлх нь үе өвдөх шинжтэй байсан. Хоёрдогч арьсны гэмтэц нь ихэвчлэн эхний гүвдрүүтэй төстэй, шархалж болох, олон тооны жижиг ургацаас бүрдэнэ. Тархмал тууралт биеийн нэг хэсэг буюу бүх биеийг хамарч болно. Гэмтэц нь жигд бус, хавирган сар хэлбэрийн буюу дугуй хэлбэртэй байж болох ба чийглэг хэсэгт өнгөний тэмбүүгийн өргөн кондиломтой төстэй харагдаж болно. Алга ба улд хиперкератозт товруу үүсч, язарч өвдөлттэй хоёрдогч халдвар болох нь онцлог „хавч шиг“ алхааны шалтгаан болно.
Secondary lesions, which are the result of lymphatic and haematogenous spread of organisms, appear from a few weeks to 2 years after the primary lesion. Arthralgias and malaise are probably the most common, albeit non-specific symptoms of secondary yaws; up to 75% of children under 15 years with yaws presented with arthralgia in Papua New Guinea. Secondary skin lesions consist of multiple smaller excrescences, often resembling the initial papule, that may ulcerate. A generalized eruption may cover a region of the body or the whole body. The lesions may be irregular, crescentic or discoid in shape, and on moist areas may mimic the condylomata lata of venereal syphilis. Hyperkeratotic plaques may form on the palms and soles, fissuring into painful secondary infections responsible for a characteristic ‘crablike’ gait.
ICD-10-тай харгалзах код