Ачааллаж байна…
Pain
Тодорхойлолт
Өвдөлт нь бодит буюу болзошгүй эдийн гэмтэлтэй холбоотой, эсвэл түүнтэй холбоотой мэдрэмжтэй төстэй, таагүй сонорын ба сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж юм. Архаг өвдөлт нь 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжлэх буюу дахин давтагдах өвдөлт юм. Архаг өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө.
Pain is an unpleasant sensory and emotional experience associated with, or resembling that associated with, actual or potential tissue damage. Chronic pain is pain that persists or recurs for longer than 3 months. Chronic pain is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain syndrome.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Өвдөлт нь бодит буюу болзошгүй эдийн гэмтэлтэй холбоотой, эсвэл түүнтэй холбоотой мэдрэмжтэй төстэй, таагүй сонорын ба сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж юм. Өвдөлт нь ихэвчлэн эмгэг байдал буюу гэмтлийг сануулах шинж тэмдгийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Ийм тохиолдолд үндсэн эмгэгийг эмчлэх нь нэн чухал бөгөөд өвдөлтийг арилгаж болно. Гэсэн хэдий ч өвдөлтийг анх үүсгэсэн эмгэгийг амжилттай эмчилсэн ч, эсвэл үндсэн эмгэгийг амжилттай эмчлэх боломжгүйгээс өвдөлт үргэлжилж болно.
Архаг өвдөлт нь 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжлэх буюу дахин давтагдах өвдөлт юм. Ийм өвдөлт нь зарим өвчтөнд ихэвчлэн цорын ганц буюу давамгайлах эмнэлзүйн асуудал болдог. Иймээс энэ нь тусгай оношилгооны үнэлгээ, эмчилгээ ба нөхөн сэргээлт шаардаж болно. Архаг өвдөлт нь элбэг тохиолддог байдал бөгөөд дэлхий даяар хүмүүсийн ойролцоогоор 20%-д тохиолддог гэж тооцдог. Энэ нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө.
Pain is an unpleasant sensory and emotional experience associated with, or resembling that associated with, actual or potential tissue damage. Often, pain serves as a symptom warning of a medical condition or injury. In these cases, treatment of the underlying medical condition is crucial and may resolve the pain. However, pain may persist despite successful management of the condition that initially caused it, or because the underlying medical condition cannot be treated successfully.
Chronic pain is pain that persists or recurs for longer than 3 months. Such pain often becomes the sole or predominant clinical problem in some patients. As such it may warrant specific diagnostic evaluation, therapy and rehabilitation. Chronic pain is a frequent condition, affecting an estimated 20% of people worldwide. It is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain syndrome.
Хамаарахгүй (Exclusions)
Кодлох заавар (Coding note)
Өвдөлтийн байдал 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжилж буюу дахин давтагдаж байвал энэ кодыг ашиглана.
This code should be used if a pain condition persists or recurs for longer than 3 months.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлт нь суурь шалтгаантай, дор хаяж гурван сарын хугацаанд өдрүүдийн дор хаяж 50%-д илэрдэг толгой өвдөх ба нүүр-амны өвдөлтийн бүх эмгэгийг хамарна. Өдөрт өвдөлт үргэлжлэх хугацаа дор хаяж 2 цаг байна.
Chronic secondary headache and orofacial pain comprises all headache and orofacial pain disorders that have underlying causes and occur on at least 50% of the days during at least three months. The duration of pain per day is at least 2 hours.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлт нь суурь шалтгаантай, дор хаяж гурван сарын хугацаанд өдрүүдийн дор хаяж 50%-д илэрдэг толгой өвдөх ба нүүр-амны өвдөлтийн бүх эмгэгийг хамарна. Өдөрт өвдөлт үргэлжлэх хугацаа дор хаяж 2 цаг байна. Хэрэв шалтгаан нь тодорхой бус бол архаг анхдагч өвдөлтийн хэсгийн кодыг ашиглах талаар авч үзнэ.
Ихэнх зорилгоор өвчтөнд суурь шалтгааных нь дагуу онош тавих бөгөөд зарим хоёрдогч толгой өвдөх ба нүүр-амны өвдөлтийн эмгэг нь толгой өвдөх ба нүүр-амны өвдөлтийн ердийн фенотипээр илэрнэ. Зарим тохиолдолд анхдагч ба хоёрдогч толгой өвдөлтийг ялгахад хэцүү байж болно (жишээ нь, эмийн хэт хэрэглээтэй архаг мигрень).
Өвчтөнд илэрсэн толгой өвдөх буюу нүүр-амны өвдөлтийн тодорхой хэвшинж, дэд хэвшинж буюу дэд хэлбэр бүрийг тусад нь оношилж, кодлох ёстой. Өвчтөнд нэгээс олон онош тавьсан тохиолдолд тэдгээрийг өвчтөнд үзүүлэх ач холбогдлын дарааллаар жагсаах ёстой.
Толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлтийн тодорхой онош тавихын тулд ихэнх тохиолдолд өвчтөнд тухайн толгой өвдөх буюу нүүр-амны өвдөлтийн хөдлөл (эсвэл өвдөлттэй өдөр) хамгийн цөөндөө тогтоосон тоогоор илэрсэн байх ёстой. Энэ тоог толгой өвдөлтийн хэвшинж буюу нүүр-амны өвдөлтийн хэвшинж тус бүрийн тодорхой оношлогооны шалгуурт заасан байдаг. Түүнчлэн толгой өвдөх буюу нүүр-амны өвдөлт нь тодорхой дэд хэвшинж бүрийн хувьд өөр хэд хэдэн шаардлагыг хангасан байх ёстой.
Нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлтийн байдлын хувьд зарим эмгэгийг яс-булчингийн өвчин буюу хоол боловсруулах тогтолцооны өвчинд жагсааж болно.
Оношлогооны шалгуур:
A-аас D хүртэлх нөхцөл хангагдсан байна:
A. Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт 3 сараас удаан хугацаанд сард 15 ба түүнээс дээш өдөр >2 цаг үргэлжилнэ.
B. Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт үүсгэх чадвартай нь шинжлэх ухаанаар нотлогдсон өөр эмгэгийг оношилсон.
C. Шалтгаант холбоог дараахын дор хаяж хоёроор нотолсон:
C.1 Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт нь шалтгаан болсон гэж таамагласан эмгэг эхэлсэнтэй цаг хугацааны хувьд холбоотой үүссэн
C.2 Дараахын нэг буюу хоёулаа хангагдсан:
a) Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт нь шалтгаан болсон гэж таамагласан эмгэг хүндрэхтэй зэрэгцэн илэрхий хүндэрсэн
b) Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт нь шалтгаан болсон гэж таамагласан эмгэг сайжрахтай зэрэгцэн илэрхий сайжирсан
C.3 Толгойн буюу нүүр-амны өвдөлт нь шалтгаан болсон эмгэгт ердийн шинж чанартай
C.4 Шалтгаант холбооны бусад нотолгоо байгаа
D. Өвдөлтийг өөр оношоор илүү сайн тайлбарлах боломжгүй.
Chronic secondary headache and orofacial pain comprises all headache and orofacial pain disorders that have underlying causes and occur on at least 50% of the days during at least three months. The duration of pain per day is at least 2 hours. If the etiology is vague, consider using codes in the section of chronic primary pain.
For most purposes, patients receive a diagnosis according to the underlying causes, and some secondary headache and orofacial pain disorders present with typical headache and orofacial pain phenotypes. It can be difficult to separate between primary and secondary headache in some cases (e.g., chronic migraine with medication overuse).
Each distinct type, subtype, or subform of headache or orofacial pain that the patient has must be separately diagnosed and coded. When a patient receives more than one diagnosis, these should be listed in the order of importance to the patient.
To receive a particular chronic secondary headache or orofacial pain diagnosis the patient must, in many cases, experience a minimum number of attacks of (or days with) that headache or orofacial pain. This number is specified in the explicit diagnostic criteria for each headache type or type of orofacial pain. Further, the headache or orofacial pain must fulfill a number of further requirements for each specific subtype.
For chronic secondary orofacial pain conditions, some of the disorders may be listed under musculoskeletal diseases or diseases of the digestive system.
Diagnostic Criteria:
Conditions A to D are fulfilled:
A. Headache or orofacial pain for >2 hours on 15 days or more per month for longer than 3 months.
B. Another disorder scientifically documented to be able to cause headache or orofacial pain has been diagnosed.
C. Evidence of causation demonstrated by at least two of the following:
C.1 Headache or orofacial pain has developed in temporal relation to the onset of the presumed causative disorder
C.2 One or both of the following is fulfilled:
a) Headache or orofacial pain has significantly worsened in parallel with worsening of the presumed causative disorder
b) Headache or orofacial pain has significantly improved in parallel with improvement of the presumed causative disorder
C.3 Headache or orofacial pain has characteristics typical for the causative disorder
C.4 Other evidence exists of causation
D. The pain is not better accounted for by another diagnosis.
Хамаарахгүй (Exclusions)
Кодлох заавар (Coding note)
Хэрэв шалтгаан нь тодорхой бус бол архаг анхдагч өвдөлтийн хэсгийн кодыг ашиглах талаар авч үзнэ.
If the aetiology is vague, consider using codes in the section of chronic primary pain.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь соматосенсор захын мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл буюу өвчнөөс үүдэлтэй, нүүр-амны хэсгийн архаг өвдөлт юм. Энэ нь дор хаяж гурван сарын хугацаанд өдрүүдийн дор хаяж 50%-д өдөрт хоёр ба түүнээс дээш цаг (эсвэл өдөрт хэд хэдэн богино өвдөлтийн хөдлөл) илэрнэ. Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлтийн оношийг тавихад захын мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл буюу өвчний өгүүлэмж ба мэдрэлийн анатомийн хувьд үндэслэлтэй өвдөлтийн тархалт шаардлагатай. Сөрөг ба эерэг сонорын шинж тэмдэг нь өртсөн мэдрэлийн бүтцийн мэдрэлжүүлэлтийн хүрээтэй тохирч байх ёстой.
Chronic neuropathic orofacial pain is chronic pain in the orofacial region that is caused by a lesion or disease of the peripheral somatosensory nervous system. It occurs for two hours or more per day (or several shorter attacks per day occur) on at least 50% of the days during at least three months. The diagnosis of chronic neuropathic orofacial pain requires a history of peripheral nervous system injury or disease and a neuroanatomically plausible distribution of the pain. Negative and positive sensory symptoms or signs must be compatible with the innervation territory of the affected nervous structure.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь соматосенсор захын мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл буюу өвчнөөс үүдэлтэй, нүүр-амны хэсгийн архаг өвдөлт юм. Энэ нь дор хаяж гурван сарын хугацаанд өдрүүдийн дор хаяж 50%-д өдөрт хоёр ба түүнээс дээш цаг (эсвэл өдөрт хэд хэдэн богино өвдөлтийн хөдлөл) илэрнэ. Өвдөлт аяндаа эхэлсэн буюу өдөөгдсөн байж болох бөгөөд өвдөлттэй өдөөлтөд үзүүлэх хариу урвал ихсэх (гипералгези) буюу ердийн үед өвдөлт үүсгэдэггүй өдөөлтөд өвдөлттэй хариу урвал үзүүлэх (аллодини) хэлбэрээр илэрнэ. Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлтийн оношийг тавихад захын мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл буюу өвчний өгүүлэмж ба мэдрэлийн анатомийн хувьд үндэслэлтэй өвдөлтийн тархалт шаардлагатай. Соматосенсор захын мэдрэлийн тогтолцоо хамрагдсаныг илтгэх сөрөг (жишээ нь, мэдрэхүй буурах буюу алдагдах) ба эерэг сонорын шинж тэмдэг (жишээ нь, аллодини буюу гипералгези) нь өртсөн мэдрэлийн бүтцийн мэдрэлжүүлэлтийн хүрээтэй тохирч байх ёстой. Хэрэв шалтгаан нь тодорхой бус бол архаг анхдагч өвдөлтийн хэсгийн кодыг ашиглах талаар авч үзнэ.
Өвдөлт үргэлжлэх хугацаа хэдэн секундээс хэдэн өдөр хүртэл хэлбэлзэх буюу зарим тохиолдолд байнгын байж болно. Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлтийн шалтгаанд гурвалсан мэдрэлийн невралги, гурвалсан мэдрэлийн невропати, хэл-залгиурын мэдрэлийн невралги, завсрын мэдрэлийн (нүүрний мэдрэл) невралги, дагзны невралги ба удаан үргэлжлэх идиопат невропатийн өвдөлт орно.
Захын мэдрэлийн тогтолцоог хамарсан гэмтэл буюу өвчнийг жишээ нь дүрслэл оношлогооны арга, мэдрэл-физиологийн буюу лабораторийн шинжилгээгээр тогтоох нь захын гаралтай невропатийн батлагдсан өвдөлтийн оношийг баталгаажуулна.
A-аас F хүртэлх нөхцөл хангагдсан байна:
A. Сард ≥15 өдөр илрэх нүүр-амны архаг өвдөлт (3 сараас удаан хугацаанд үргэлжилсэн буюу дахилтат)
B. Өвдөлт нь дараах хоёр шинжийн аль алинаар нь илэрнэ:
B.1 Холбогдох мэдрэлийн гэмтэл буюу өвчний өгүүлэмж
B.2 Өвдөлтийн тархалт мэдрэлийн анатомийн хувьд үндэслэлтэй
C. Өвдөлт нь мэдрэлийн анатомийн хувьд үндэслэлтэй ижил тархалттай сонорын шинжтэй хавсарна
D. Нүүр-амны өвдөлт үүсгэх чадвартай нь шинжлэх ухаанаар нотлогдсон соматосенсор мэдрэлийн тогтолцооны эмгэгийг оношилж, оношилгооны шинжилгээгээр баталгаажуулсан
E. Шалтгаант холбоог дараахын дор хаяж хоёроор нотолсон:
E.1 Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь невропатийн өвдөлтийн эмгэгтэй цаг хугацааны хувьд холбоотой үүссэн.
E.2 Дараахын нэг буюу хоёулаа хангагдсан:
a) Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь невропатийн өвдөлтийн эмгэг хүндрэхтэй зэрэгцэн илэрхий хүндэрсэн.
b) Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь невропатийн өвдөлтийн эмгэг сайжрахтай зэрэгцэн илэрхий сайжирсан.
E.3. Нүүр-амны невропатийн архаг өвдөлт нь невропатийн өвдөлтийн эмгэгт ердийн шинж чанартай.
E.4. Шалтгаант холбооны бусад нотолгоо байгаа
F. Өвдөлтийг өөр оношоор илүү сайн тайлбарлах боломжгүй.
Тайлбар
Өвдөлтийн тархалттай тохирох сөрөг буюу эерэг сонорын шинж нь соматосенсор захын мэдрэлийн тогтолцооны гэмтэл буюу өвчин байгааг илтгэхэд хангалттай байж болно. Эмнэлзүйн үзлэгийг лабораторийн шинжилгээгээр, жишээ нь мэдрэхүйн тоон шинжилгээгээр нөхөж болно.
Соматосенсор тогтолцоог хамарсан холбогдох гэмтэл буюу өвчнийг илрүүлэх шинжилгээнд жишээ нь мэдрэлийн дарагдлыг мэс заслын буюу радиологийн аргаар баталгаажуулах, мэдрэлийн дамжуулалтын шинжилгээ, лазераар өдөөгдсөн потенциал, нүд ирмэх рефлекс, эсвэл мэдрэлийн ширхгийн төгсгөл цөөрснийг арьсны биопсиор баталгаажуулах зэрэг орж болно. Эдгээр шинжилгээний эерэг үр дүн нь өвдөлтийн эх үүсвэрийн талаар оношилгооны чухал сэжүүр өгч болно. Гэсэн хэдий ч шалтгаант холбоог таамаглахаас өмнө өвдөлтийн эмнэлзүйн ба оношилгооны бүх талыг харгалзах шаардлагатай. Хэрэв эмнэлзүйн үзлэг буюу оношилгооны шинжилгээ хийгдэж, үр дүн нь сөрөг байвал невропатийн өвдөлт байх магадлал бага (эсвэл харьцангуй бага). Архаг өвдөлтийн өөр онош хэрэглэх талаар авч үзнэ үү.
Chronic neuropathic orofacial pain is chronic pain in the orofacial region that is caused by a lesion or disease of the peripheral somatosensory nervous system. It occurs for two hours or more per day (or several shorter attacks per day occur) on at least 50% of the days during at least three months. The pain may be spontaneous or evoked, as an increased response to a painful stimulus (hyperalgesia) or a painful response to a normally nonpainful stimulus (allodynia). The diagnosis of chronic neuropathic orofacial pain requires a history of peripheral nervous system injury or disease and a neuroanatomically plausible distribution of the pain. Negative (e.g., decreased or loss of sensation) and positive sensory symptoms or signs (e.g., allodynia or hyperalgesia) indicating the involvement of the peripheral somatosensory nervous system must be compatible with the innervation territory of the affected nervous structure. If the etiology is vague, consider using codes in the section of chronic primary pain.
The duration of pain varies from seconds to days or can be persistent in some cases. The causes of chronic neuropathic orofacial pain include trigeminal neuralgia, trigeminal neuropathy, glossopharyngeal neuralgia, nervus intermedius (facial nerve) neuralgia, occipital neuralgia, and persistent idiopathic neuropathic pain.
Demonstration of the lesion or disease involving the peripheral nervous system, e.g., by imaging techniques, neurophysiological or laboratory tests, confirms the diagnosis of definite peripheral neuropathic pain.
Conditions A to F are fulfilled:
A. Chronic orofacial pain (persistent or recurrent for longer than 3 months) on ≥15 days per month
B. The pain is characterised by both of the following:
B.1 History of relevant neurological lesion or disease
B.2 Pain distribution neuroanatomically plausible
C. Pain is associated with sensory signs in the same neuroanatomically plausible distribution
D. Disorder of the somatosensory nervous system scientifically documented to be able to cause orofacial pain has been diagnosed and confirmed by a diagnostic test
E. Evidence of causation demonstrated by at least two of the following:
E.1 Chronic neuropathic orofacial pain has developed in temporal relation to the disorder of the neuropathic pain.
E.2 One or both of the following is fulfilled:
a) Chronic neuropathic orofacial pain has significantly worsened in parallel with worsening of the disorder of the neuropathic pain.
b) Chronic neuropathic orofacial pain has significantly improved in parallel with improvement of the disorder of neuropathic pain.
E.3. Chronic neuropathic orofacial pain has characteristics typical for the disorder of the neuropathic pain.
E.4. Other evidence exists of causation
F. The pain is not better accounted for by another diagnosis.
Comments
Negative or positive sensory signs consistent with the distribution of the pain may be sufficient to indicate the presence of a lesion or disease of the peripheral somatosensory nervous system. The clinical examination may be supplemented by laboratory tests, e.g., quantitative sensory testing.
Tests that reveal the relevant lesion or disease affecting the somatosensory system may, e.g., consist of surgical or radiological confirmation of nerve compression, nerve conduction study, laser-evoked potentials, blink reflex, or skin biopsy confirmation of reduced nerve fibre terminals. Positive findings in these investigations may provide important diagnostic hints at the source of pain. However, all clinical and diagnostic aspects of the pain need to be considered before assuming causality. If clinical examination or diagnostic testing are performed, and the results are negative, neuropathic pain is unlikely (or less likely). Consider using another chronic pain diagnosis.
ICD-10-тай харгалзах код
Өөр хэсэгт ангилсан