Inborn errors of metabolism
Бодисын солилцооны төрөлх хямрал нь бодисын солилцооны эмгэгийг хамардаг генетикийн өвчний том ангиллыг бүрдүүлнэ. Ихэнх нь янз бүрийн бодисыг (субстрат) өөр бодис (бүтээгдэхүүн) болгон хувиргахыг хөнгөвчилдөг ферментийг кодлодог дан генийн согогоос үүдэлтэй.
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Порфири нь үе үе илрэх мэдрэл-дотор эрхтний шинж тэмдэг, арьсны гэмтэц, эсвэл эдгээрийн хослолоор илэрдэг өвчнүүдийн бүлэг юм. Бүх порфири нь гемийн нийлэгжлийн замын ферментүүдийн аль нэгний дутлаас үүдэлтэй бөгөөд үүний улмаас элэг буюу ясны чөмөгт порфирин ба/буюу түүний өмнөх бодис хуримтлагдана. Өвчний эмнэлзүйн шинж ихэвчлэн насанд хүрсэн хойно илэрдэг боловч зарим порфири хүүхдэд тохиолддог. Порфирийг бодисын солилцооны гажлын голлох байршлаар нь ангилж болно. Шууд буюу шууд бус мэдрэлийн хордлого нь мэдрэлийн шинж тэмдэг үүсгэж болно. Удамшлын порфири аутосомын хэлбэрээр, сул нэвтрэлттэй доминант эсвэл бүрэн нэвтрэлттэй рецессив хэлбэрээр дамжина. Оношийг голчлон биологийн сорьц дахь порфирин ба түүний өмнөх бодисын хэмжилтэд үндэслэн тавина.
Porphyrias constitute a group of diseases characterised by intermittent neuro-visceral manifestations, cutaneous lesions or by the combination of both. All porphyrias are caused by a deficiency in one of the enzymes of the heme biosynthesis pathway resulting in an accumulation of porphyrins and/or their precursors in the liver or bone marrow. Clinical signs of the disease usually appear in adulthood, but some porphyrias affect children. Porphyrias can be classified according to the main location of the metabolic anomaly. Direct or indirect neurotoxicity may cause neurological manifestations. Transmission of hereditary porphyrias is autosomal and either dominant with weak penetrance or recessive with complete penetrance. Diagnosis is mainly based on the measurement of porphyrins and their precursors in biological samples.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Порфири нь үе үе илрэх мэдрэл-дотор эрхтний шинж тэмдэг, арьсны гэмтэц, эсвэл эдгээрийн хослолоор илэрдэг бодисын солилцооны найман удамшлын өвчний бүлэг юм. Тархалт нь порфирийн хэлбэрээс хамаарна. Өвчний эмнэлзүйн шинж ихэвчлэн насанд хүрсэн хойно илэрдэг боловч зарим порфири хүүхдэд тохиолддог. Порфирийг бодисын солилцооны гажлын голлох байршлаар нь элэгний ба улаан эс төлжлийн (эдгээр нэр томьёог үзнэ үү) гэсэн хоёр бүлэгт ангилж болно. Элэгний архаг порфири (энэ нэр томьёог үзнэ үү) ба улаан эс төлжлийн порфири нь наранд өртсөн хэсэгт арьсны цэврүүт гэмтэц буюу цочмог өвдөлтөөр (гэрлийн өвдөлтөт гэмтэц) илэрнэ. Мэдрэлийн шинж тэмдэг илэрдэггүй. Харин элэгний цочмог порфирийн үед мэдрэл-дотор эрхтний дайралт тохиолдоно. Эдгээр дайралт нь хэвлийн хүчтэй өвдөлт (ихэнхдээ бөөлжис цутгах, бөөлжих ба өтгөн хатахтай хавсарсан), мөн мэдрэлийн ба сэтгэцийн шинж тэмдгээр илэрнэ. Элэгний хоёр цочмог порфири (холимог порфири ба удамшлын копропорфири; эдгээр нэр томьёог үзнэ үү) мөн адил арьсны гэрэлд мэдрэг байдлаар илэрч болно. Бүх порфири нь гемийн нийлэгжлийн замын ферментүүдийн аль нэгний дутлаас үүдэлтэй. Эдгээр дутлын улмаас элэг буюу ясны чөмөгт порфирин ба/буюу түүний өмнөх бодис (дельта-аминолевулины хүчил, ALA ба порфобилиноген, PBG) хуримтлагдана. Мэдрэлийн шинж тэмдэг нь эдгээр өмнөх бодис, PBG ба ялангуяа ALA-аас (шууд буюу шууд бус мэдрэлийн хордлого) үүдэлтэй. Ферментийн дутал нь тэдгээрийг харгалзан кодлодог генийн мутациас үүснэ. Удамшлын порфири аутосомын хэлбэрээр, сул нэвтрэлттэй доминант эсвэл бүрэн нэвтрэлттэй рецессив хэлбэрээр дамжина. Оношийг голчлон биологийн сорьц (шээс, өтгөн, цус) дахь порфирин ба түүний өмнөх бодисын хэмжилтэд үндэслэн тавина. Ялган оношлогоонд өвчтөнд цочмог дайралт илэрсэн үед Гийен-Баррегийн хамшинж (энэ нэр томьёог үзнэ үү) ба хэвлийн цочмог өвдөлтийн бүх шалтгаан, арьсны шинж илэрсэн үед гэрлийн дерматоз хамаарна. Өвчин тусах ба дамжуулах эрсдэлтэй хүмүүсийг тогтоохын тулд өвчлөлтэй гэр бүлд удамзүйн зөвлөгөө санал болгох шаардлагатай. Цочмог дайралтыг хүний гемин тарих ба/буюу нүүрс усны уусмал дусаах замаар яаралтай эмчлэх шаардлагатай. Арьсны илрэлийг голчлон венээс цус авах ба/буюу бага тунгаар хлорохин хэрэглэх замаар эмчилнэ. Тавилан нь порфирийн хэлбэрээс хамаарна.
Porphyrias constitute a group of eight hereditary metabolic diseases characterized by intermittent neuro-visceral manifestations, cutaneous lesions or by the combination of both. Prevalence depends on the type of porphyria. Clinical signs of the disease usually appear in adulthood, but some porphyrias affect children. Porphyrias can be classified into two groups, hepatic and erythropoietic (see these terms), according to the main location of the metabolic anomaly. Chronic hepatic porphyrias (see this term) and erythropoietic porphyrias manifest with bullous cutaneous lesions or acute pain in areas exposed to the sun (photo-algic lesions). Neurological symptoms do not occur. On the other hand, neuro-visceral attacks do occur with acute hepatic porphyrias. These attacks manifest as intense abdominal pain (very often associated with nausea, vomiting and constipation), and neurological and psychological symptoms. Two acute hepatic porphyrias (variegate porphyria and hereditary coproporphyria; see these terms) can equally present with cutaneous photosensibility. All porphyrias are caused by a deficiency in one of the enzymes of the heme biosynthesis pathway. These deficiencies result in an accumulation of porphyrins and/or their precursors (delta-aminolevulinic acid, ALA and porphobilinogen, PBG) in the liver or bone marrow. The neurological manifestations are caused by these precursors, PBG and especially ALA (direct or indirect neurotoxicity). The enzyme deficiencies are a result of mutations of the correspondingly coded genes. Transmission of hereditary porphyrias is autosomal and either dominant with weak penetrance or recessive with complete penetrance. Diagnosis is mainly based on the measurement of porphyrins and their precursors in biological samples (urine, stools, blood). Differential diagnoses include, when patients present with acute attacks, Guillain-Barré syndrome (see this term) and all causes of acute abdominal pain, and, when patients present with cutaneous signs, photodermatoses. Genetic counseling should be offered to affected families to identify individuals susceptible to developing and transmitting the disease. Acute attacks should be treated urgently with an injection of human hemin and/or perfusion of carbohydrates. The treatment of cutaneous manifestations is mainly by phlebotomy and/or small doses of chloroquine. Prognosis depends on the type of porphyria.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Арьсаар илрэх порфири (PCT) нь элгэн дэх гемийн нийлэгжлийн хэвийн зам уропорфириноген декарбоксилазын (URO-D) түвшинд хаагдсанаас сийвэнд уропорфирин хуримтлагдсанаас үүдэлтэй. Тохиолдлын ихэнх нь спорадик бөгөөд ихэвчлэн төмөр хэт хуримтлагдахтай холбоотой байдаг. PCT нь гэрэлд өртсөн арьсанд, ялангуяа гарын ар талд арьсны хэврэгшил ба цэврүүтэх, мөн хэт үсжих хэлбэрээр илэрнэ.
Porphyria cutanea tarda (PCT) is due to an accumulation of uroporphyrins in plasma from blockage of the normal haem synthetic pathway in the liver at the level of uroporphyrinogen decarboxylase (URO-D). The majority of cases are sporadic and frequently associated with iron overload. PCT manifests as skin fragility and blistering in light-exposed skin, particularly on the dorsa of the hands, together with hypertrichosis.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Арьсаар илрэх порфири (PCT) нь элэгний архаг порфирийн (энэ нэр томьёог үзнэ үү) хамгийн элбэг хэлбэр юм. Энэ нь цэврүүт гэрлийн дерматитаар илэрнэ. Баруун Европ дахь тархалтыг ойролцоогоор 1/25,000 гэж тооцдог бөгөөд эрэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдээс илүү өвчилдөг. Өвчин насанд хүрсэн хойно илэрнэ. PCT нь олдмол (тохиолдлын 75%) буюу гэр бүлийн (тохиолдлын 25%) байна. Гэр бүлийн тохиолдолд өвчний илрэл ерөнхийдөө эрт гарна. Зарим эрсдэлт хүчин зүйл шинж тэмдгийг өдөөж болно: архи хэт их хэрэглэх, С хепатит, эстроген, мөн төмөр хэт хуримтлагдахад (хемохроматоз) хүргэдэг, төмрийн солилцоог зохицуулдаг генийн мутаци. Эмнэлзүйн гол шинж тэмдэгт эхлээд арьс маш хэврэг болох, дараа нь наранд өртсөн арьсны гадаргуу дээр (гар, нүүр) цэврүүт гэмтэц үүсэх хамаарна. Сорвижилт удаан явагддаг бөгөөд ихэвчлэн дараа нь гипер ба гипопигментаци үүснэ. Янз бүрийн настай арьсны гэмтэц зэрэг байх нь энэ өвчинд маш өвөрмөц. Нас ахих тусам өвчний илрэл хэт үсжих (голчлон нүүрэнд) ба склеродермийн шинжтэй хавсарч болно. Элэгний гэмтэл мөн үүсч болно (сидероз, өөхжил, үхжил ба архаг үрэвслийн эмгэг). PCT нь уропорфириноген декарбоксилазын (URO-D; гемийн нийлэгжлийн замын тав дахь фермент) дутлаас үүдэлтэй. Өвчний гэр бүлийн хэлбэрийн үед энэ дутал нь URO-D-ийг кодлодог URO-D генийн хетерозигот мутациас үүдэлтэй бөгөөд элгэнд порфирин (URO ба 7-карбоксил порфирин) хуримтлагдахад хүргэнэ. Аутосомын доминант хэлбэрээр удамших бөгөөд нэвтрэлт сул байна. Оношийг PCT-д өвөрмөц байдал болох өтгөнд изокопропорфирины агууламж ихэссэнийг илрүүлэхэд үндэслэн тавина. Улаан эсэд URO-D-ийн дутал илэрвэл PCT-ийн гэр бүлийн хэлбэрийн оношийг баталгаажуулна. Ялган оношлогоонд голчлон холимог порфири (энэ нэр томьёог үзнэ үү) хамаарах бөгөөд түүний оношийг сийвэнд флуорометрийн өвөрмөц оргил илэрсэнд үндэслэн тавина. Өвчин тусах буюу дамжуулах эрсдэлтэй хүмүүсийг тогтоохын тулд PCT-ийн гэр бүлийн хэлбэрээр өвчилсөн гэр бүлд удамзүйн зөвлөгөө санал болгох шаардлагатай. Эмчилгээнд эхлээд өдөөгч хүчин зүйлсийг арилгах, дараа нь венээс цус авах ба/буюу бага тунгаар хлорохин (долоо хоногт хоёр удаа 100mg) хэрэглэх хамаарна. Энэ нь төмөр хэт хуримтлагдсан эсэхээс үл хамааран бүрэн намдалд хүргэнэ. Дахилт үргэлж тохиолдож болох бөгөөд эмчилгээ нь ижил хэвээр байна. Намдал үүсэхийн тулд С хепатитыг зэрэг эмчлэх, архи хэрэглэх ба дааврын жирэмслэлтээс хамгаалах бэлдмэл хэрэглэхийг зогсоох нь чухал. PCT амь насанд аюул учруулдаггүй бөгөөд тавилан сайн. Гэвч энэ нь элэгний эсийн карцином үүсэх хүлээн зөвшөөрөгдсөн эрсдэлт хүчин зүйл юм.
Porphyria cutanea tarda (PCT) is the most common form of chronic hepatic porphyria (see this term). It is characterized by bullous photodermatitis. The prevalence in western Europe is estimated at about 1/25,000 and men are more affected than women. The disease manifests in adulthood. PCT is acquired (75% of cases) or familial (25% of cases). Generally manifestations of the disease appear earlier in familial cases. Some risk factors can precipitate symptoms: excessive consumption of alcohol, hepatitis C, estrogen, and mutations of the genes that control iron metabolism, leading to iron overload (hemochromatosis). The main clinical symptoms include firstly, extremely fragile skin and, subsequently, bullous cutaneous lesions on the surface of skin exposed to the sun (hands, face). Scarring is slow and often followed by hyper and hypopigmentation. The presence of cutaneous lesions of varying ages is very characteristic of the disease. With age, the disease manifestations can be accompanied by hypertrichosis (mainly facial) and sclerodermic signs. Hepatic lesions can also develop (siderosis, steatosis, necrosis and chronic inflammatory disorders). PCT is caused by a deficiency of uroporphyrinogen decarboxylase (URO-D; the fifth enzyme in the heme biosynthesis pathway). This deficiency, in the familial form of the disease, is a result of heterozygous mutations of the URO-D gene, coding for URO-D, and leads to an accumulation of porphyrins (URO and 7-carboxyl porphyrins) in the liver. Transmission is autosomal dominant and penetrance is weak. Diagnosis is based on the evidence of elevated concentrations of isocoproporphyrins in stools, a situation specific to PCT. Evidence of a deficiency of URO-D in red blood cells confirms a diagnosis of the familial form of PCT. Differential diagnosis is mainly variegate porphyria (see this term), diagnosis of which rests on evidence of the characteristic fluorometric peak in plasma. Genetic counseling should be offered to families affected by the familial form of PCT to identify individuals susceptible to developing or transmitting the disease. Management includes firstly, the suppression of triggering factors, and subsequently, phlebotomy and/or taking a small dose of chloroquine (100mg twice a week). This allows complete remission whether or not there iron overload. A relapse is always possible, and treatment remains the same. Concomitant treatment of hepatitis C and cessation of alcohol consumption and use of hormonal contraceptives is essential for remission to occur. PCT is not life-threatening and the prognosis is favorable. However, it is a recognized risk factor for the development of hepatocellular carcinoma.
ICD-10-тай харгалзах код