Ачааллаж байна…
Inborn errors of metabolism
Бодисын солилцооны төрөлх хямрал нь бодисын солилцооны эмгэгийг хамардаг генетикийн өвчний том ангиллыг бүрдүүлнэ. Ихэнх нь янз бүрийн бодисыг (субстрат) өөр бодис (бүтээгдэхүүн) болгон хувиргахыг хөнгөвчилдөг ферментийг кодлодог дан генийн согогоос үүдэлтэй.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Өөр хэсэгт ангилсан
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Криглер-Нажжарын хамшинж нь элгэнд билирубин глюкуронозилтрансферазын идэвх дутагдсанаас үүдэлтэй холбогдоогүй хипербилирубинемиэр илэрдэг, аутосомын рецессив хэлбэрээр удамшдаг билирубины солилцооны хямрал юм. Ферментийн дутал бүрэн буюу хэсэгчилсэн эсэхээс хамааран CNS-ийн 1 ба 2-р хэвшинж гэсэн хоёр хэвшинжийг тодорхойлсон: эмнэлзүйн илрэл нь үүнээс хамааран өөр өөр байна. Өвчтөнд амьдралын эрт үеэс илэрдэг дангаар шарлалт ажиглагдана. Биохимийн шинжилгээгээр элэгний үйл ажиллагааны сорил хэвийн, холбогдоогүй хипербилирубинеми хүнд хэлбэрээр илэрнэ. Хэвлийн дүрс оношилгоо (энгийн рентген зураг, CT буюу хэт авиан шинжилгээ) ба элэгний хистологийн шинжилгээний үр дүн хэвийн байна. Оношийг ихэвчлэн геномын ДНХ-ийн шинжилгээгээр баталгаажуулна.
Crigler-Najjar syndrome is an autosomal recessive disorder of bilirubin metabolism characterised by unconjugated hyperbilirubinemia due to a hepatic deficit of bilirubin glucuronosyltransferase activity. Two types have been described, CNS types 1 and 2, depending on whether the enzymatic deficit is complete or partial: clinical manifestations vary accordingly. Patients present with isolated jaundice that appears early in life. Biological analyses detect severe unconjugated hyperbilirubinemia with normal liver function tests. Abdominal imaging studies (plain X-rays, CT scans or ultrasonograms) and liver histology findings are normal. Diagnosis is generally confirmed by genomic DNA analysis.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Криглер-Нажжарын хамшинж (CNS) нь элгэнд билирубин глюкуронозилтрансферазын (GT) идэвх дутагдсанаас үүдэлтэй холбогдоогүй хипербилирубинемиэр илэрдэг билирубины солилцооны удамшлын хямрал юм. CNS-ийн 1 ба 2-р хэвшинж (CNS1 ба CNS2; эдгээр нэр томьёог үзнэ үү) гэсэн хоёр хэвшинжийг тодорхойлсон. CNS1 нь ферментийн бүрэн дутлаар илэрдэг бөгөөд фенобарбиталаар индукц хийх эмчилгээнд хариу үзүүлдэггүй бол CNS2-ийн үед ферментийн дутал хэсэгчилсэн бөгөөд фенобарбиталд хариу үзүүлнэ. Энэ өвчин маш ховор бөгөөд жилийн өвчлөл 1/1,000,000 төрөлт байна. Тархалт тодорхойгүй бөгөөд одоогоор хэдхэн зуун тохиолдол мэдээлэгдсэн. Хоёр хүйсийнхэн адил өвчилнө. CNS1 амьдралын эхний өдрүүдэд илэрч, цаашид үргэлжилнэ; CNS2 мөн эрт эхэлдэг. Өвчтөнд амьдралын эрт үеэс илэрдэг, CNS2-оос CNS1-д илүү хүнд байдаг дангаар шарлалт ажиглагдана. CNS1-ийн үед эмчилгээ хоцорсон буюу хангалтгүй бол энэ нь булчингийн тонус сулрах, дүлийрэл, нүд хөдөлгөх мэдрэлийн саа ба летарги бүхий билирубины энцефалопати (бөөмийн шарлалт) болж хувирч болно. CNS2-ийн үед бөөмийн шарлалтын эрсдэл хамаагүй бага боловч байсаар байна. UGT1A1 генийн (2q37) олон тооны мутаци CNS-ийн хоёр хэвшинжтэй холбоотой бөгөөд билирубин GT-ийн идэвх үгүй болох буюу буурч, билирубины холбогдол эрс алдагдахад хүргэнэ. CNS-ийн хоёр хэвшинж аль аль нь аутосомын рецессив хэлбэрээр удамшина. Бодит үзлэгээр дангаар шарлалт илэрч, биохимийн шинжилгээгээр элэгний үйл ажиллагааны сорил хэвийн, зөвхөн холбогдоогүй хипербилирубинеми хүнд хэлбэрээр илэрнэ. Хэвлийн дүрс оношилгоо (энгийн рентген зураг, CT буюу хэт авиан шинжилгээ) ба элэгний хистологийн шинжилгээний (элэгний биопси хийсэн үед) үр дүн хэвийн байна. Эцсийн оношийг элгэнд ферментийн дутлыг тогтоосонд (гурван сартайгаас хойш хийсэн элэгний биопси) үндэслэн тавина. Оношийг ихэвчлэн геномын ДНХ-ийн шинжилгээгээр баталгаажуулна (энэ нь элэгний биопси хийх шаардлагагүй болгоно). Ялган оношлогоо CNS-ийн хэвшинжээс хамааран өөр байх бөгөөд билирубин хэт их үүсэх (гемолиз) ба элэг билирубиныг боловсруулах үйл ажиллагаа алдагдах (Жилбертийн хамшинж; энэ нэр томьёог үзнэ үү) эмгэгүүд хамаарна. CNS1-ийн төрөхийн өмнөх оношилгоо хийх боломжтой бөгөөд эцэг эхийн гэр бүлийн өгүүлэмжид CNS байгаа бол удамзүйн зөвлөгөө авахыг зөвлөнө. CNS2-ийн үед фенобарбитал үр дүнтэй тул төрөхийн өмнөх оношилгоо хийх заалт ихэвчлэн байдаггүй. Нярайн үед солих цус сэлбэлт шаардлагатай байж болно. CNS1-ийн эмчилгээ нь өдөрт 10-12 цагийн гэрлийн эмчилгээнд (эхлээд эмнэлэгт, дараа нь гэртээ) тулгуурлана. Эдгээр өвчтөнд билирубин холбогч бодис ба урсодеоксихолийн хүчил мөн бичиж болно. CNS1-ийн цорын ганц үр дүнтэй эмчилгээ нь элэг шилжүүлэн суулгах юм. CNS2-ийн эмчилгээ нь өдөр бүр фенобарбитал хэрэглэхээс бүрдэнэ. CNS1-тэй хүүхдэд холбогдоогүй билирубины мэдрэлийн хордуулах нөлөөний улмаас мэдрэлийн хүндрэл үүсч болох бол CNS2-тэй өвчтөний тавилан ерөнхийдөө сайн байна.
Crigler-Najjar syndrome (CNS) is a hereditary disorder of bilirubin metabolism characterized by unconjugated hyperbilirubinemia due to a hepatic deficit of bilirubin glucuronosyltransferase (GT) activity. Two types have been described, CNS type 1 and 2 (CNS1 and CNS2; see these terms). CNS1 is characterized by a complete deficit of the enzyme and is unaffected by phenobarbital induction therapy, whereas the enzymatic deficit is partial and responds to phenobarbital in CNS2. The disease is extremely rare with an annual incidence of 1/1,000,000 births. Prevalence is unknown and only a few hundred cases have been reported so far. Both sexes are equally affected. CNS1 appears in the first days of life and persists thereafter; CNS2 also has an early onset. Patients present with isolated jaundice that appears early in life and is more severe in CNS1 than in CNS2. In CNS1, it may evolve to bilirubin encephalopathy (kernicterus) with hypotonia, deafness, oculomotor palsy and lethargy when the treatment is delayed or inadequate. In CNS2, the risk of kernicterus is much lower but does exist. Numerous mutations in the UGT1A1 gene (2q37) are linked to both CNS types and result in absent or reduced bilirubin GT activity, with marked impairment of bilirubin conjugation. Both types of CNS are inherited as autosomal recessive conditions. The physical examination shows isolated jaundice and biological analyses detect only severe unconjugated hyperbilirubinemia with normal liver function tests. Abdominal imaging studies (plain X-rays, CT scans or ultrasonograms) and liver histology findings (when liver biopsy is performed) are normal. Definitive diagnosis is based on demonstration of the enzymatic deficiency in the liver (hepatic biopsy performed after three months of age). Diagnosis is generally confirmed by genomic DNA analysis (ruling out the need for liver biopsy). Differential diagnosis varies depending of the type of CNS and includes disorders of excessive bilirubin production (hemolysis) and impaired hepatic handling of bilirubin (Gilbert syndrome; see this term). Antenatal diagnosis is available for CNS1 and genetic counseling is recommended when parents have a family history of CNS. For CNS2, owing to the efficacy of phenobarbital, antenatal diagnosis is not usually indicated. During the neonatal period exchange transfusion may be necessary. Treatment of CNS1 relies on phototherapy (initially at hospital and then at home) for 10-12 hours per day. Bilirubin chelators and ursodeoxycholic acid may also be prescribed in these patients. The only effective treatment for CNS1 is liver transplantation. Treatment of CNS2 consists of daily phenobarbital. Children with CNS1 may develop neurological complications as a consequence of the neurotoxicity of unconjugated bilirubin whereas prognosis is generally good for patients with CNS2.
ICD-10-тай харгалзах код