Ачааллаж байна…
Inborn errors of metabolism
Бодисын солилцооны төрөлх хямрал нь бодисын солилцооны эмгэгийг хамардаг генетикийн өвчний том ангиллыг бүрдүүлнэ. Ихэнх нь янз бүрийн бодисыг (субстрат) өөр бодис (бүтээгдэхүүн) болгон хувиргахыг хөнгөвчилдөг ферментийг кодлодог дан генийн согогоос үүдэлтэй.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Өөр хэсэгт ангилсан
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Гэр бүлийнхний даамжрах элгэн дэх холестаз (PFIC) нь цөс үүсэлтийг алдагдуулж, элэгний эсийн гаралтай холестазаар илэрдэг, хүүхэд насны аутосомын рецессив эмгэгүүдийн олон янзын бүлгийг хэлнэ. PFIC-ийн гурван хэвшинжийг тодорхойлсон бөгөөд эдгээр нь цөс үүсэхэд оролцдог элэгний эсийн зөөвөрлөх тогтолцооны генийн мутацитай холбоотой. PFIC1 ба PFIC2 ихэвчлэн амьдралын эхний саруудад илэрдэг бол PFIC3 нь нялх насны хожуу үе, хүүхэд нас, тэр байтугай залуу насанд хүрэгчийн үед ч эхэлж болно.
Progressive familial intrahepatic cholestasis (PFIC) refers to a heterogeneous group of autosomal recessive disorders of childhood that disrupt bile formation and present with cholestasis of hepatocellular origin. Three types of PFIC have been identified and are related to mutations in hepatocellular transport system genes involved in bile formation. PFIC1 and PFIC2 usually appear in the first months of life, whereas onset of PFIC3 may also occur later in infancy, in childhood or even during young adulthood.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Гэр бүлийнхний даамжрах элгэн дэх холестаз (PFIC) нь цөс үүсэлтийг алдагдуулж, элэгний эсийн гаралтай холестазаар илэрдэг, хүүхэд насны аутосомын рецессив эмгэгүүдийн олон янзын бүлгийг хэлнэ. Тархалт нь тодорхой бус хэвээр байгаа боловч тооцоолсон өвчлөл 1/50,000-аас 1/100,000 төрөлтийн хооронд хэлбэлзэнэ. PFIC-ийн гурван хэвшинжийг тодорхойлсон бөгөөд эдгээр нь цөс үүсэхэд оролцдог элэгний эсийн зөөвөрлөх тогтолцооны генийн мутацитай холбоотой. PFIC1 ба PFIC2 ихэвчлэн амьдралын эхний саруудад илэрдэг бол PFIC3 нь нялх насны хожуу үе, хүүхэд нас, тэр байтугай залуу насанд хүрэгчийн үед ч эхэлж болно. Эмнэлзүйн гол илрэлд холестаз, загатнаа ба шарлалт хамаарна. Ийлдэс дэх гамма-глутамилтрансферазын (GGT) идэвх PFIC1 ба PFIC2-той өвчтөнд хэвийн, харин PFIC3-тай өвчтөнд ихэссэн байна. Нэмэлт илрэлд одой өсөлт, дуу хүлээн авах хэлбэрийн дүлий, усан суулгалт, панкреатит, хөлсөнд электролитын агууламж ихсэх ба элэгний өөхжил хамаарч болно. PFIC1 ба PFIC2 аль аль нь цөсний давсны шүүрэл алдагдсанаас үүдэлтэй бөгөөд энэ нь харгалзан FIC1 уургийг кодлодог ATP8B1, цөсний давс гадагшлуулах шахуургын уургийг (BSEP) кодлодог ABCB11 генийн согогоос шалтгаална. Олон эмэнд тэсвэртэй 3 уургийг (MDR3) кодлодог ABCB4 генийн согог нь цөсөнд фосфолипид шүүрэхийг алдагдуулж, PFIC3 үүсгэнэ. Оношийг эмнэлзүйн илрэл, элэгний хэт авиан шинжилгээ, холангиографи ба элэгний хистологийн шинжилгээ, мөн хүүхэд насны холестазын бусад шалтгааныг үгүйсгэх өвөрмөц шинжилгээнд үндэслэн тавина. Элэгний эдэд MDR3 ба BSEP-ийн иммун будалт хийх, цөсний липидийн найрлагыг шинжлэх нь оношийг баталгаажуулахын тулд генотип тогтоох шинжилгээ санал болгож болох, PFIC-тэй байж болзошгүй өвчтөнүүдийг сонгоход тусална. Мутаци тогтоогдсон, өвчлөлтэй гэр бүлд төрөхийн өмнөх оношилгоо санал болгож болно. Ялган оношлогоонд хүүхэд насны даамжрах холестазт элэгний өвчнөөр илэрдэг өвчнүүд хамаарна. Элэгний гэмтлээс сэргийлэхийн тулд бүх өвчтөнд урсодеоксихолийн хүчлээр (UDCA) эмчилгээ эхлэх шаардлагатай. PFIC1 буюу PFIC2-той зарим өвчтөнд цөсний урсгалыг өөр тийш чиглүүлэх мэс засал мөн загатнааг намдааж, өвчний даамжралыг удаашруулж чадна. Гэвч PFIC-тэй ихэнх өвчтөнд эцэстээ элэг шилжүүлэн суулгах заалттай болдог. Ялангуяа PFIC2-той өвчтөнд амьдралын эхний жилээс эхлэн элэгний эсийн карциномын хяналт санал болгох шаардлагатай. Гепатоцит шилжүүлэн суулгах, генийн эмчилгээ буюу өвөрмөц зорилтот эмийн эмчилгээ нь ирээдүйд орлох эмчилгээ болж болно. PFIC-тэй өвчтөнд ихэвчлэн насанд хүрэхээс өмнө фиброз ба элэгний өвчний төгсгөлийн шат үүснэ.
Progressive familial intrahepatic cholestasis (PFIC) refers to heterogeneous group of autosomal recessive disorders of childhood that disrupt bile formation and presents with cholestasis of hepatocellular origin. The exact prevalence remains unknown, but the estimated incidence varies between 1/50,000 and 1/100,000 births. Three types of PFIC have been identified and related to mutations in hepatocellular transport system genes involved in bile formation. PFIC1 and PFIC2 usually appear in the first months of life, whereas onset of PFIC3 may also occur later in infancy, in childhood or even during young adulthood. Main clinical manifestations include cholestasis, pruritus and jaundice. Serum gamma-glutamyltransferase (GGT) activity is normal in PFIC1 and PFIC2 patients, but is elevated in PFIC3 patients. Additional manifestations may include short stature, sensorineural deafness, watery diarrhea, pancreatitis, elevated sweat electrolyte concentration and liver steatosis. Both PFIC1 and PFIC2 are caused by impaired bile salt secretion due respectively to defects in ATP8B1 encoding the FIC1 protein, and in ABCB11 encoding the bile salt export pump protein (BSEP). Defects in ABCB4, encoding the multi-drug resistant 3 protein (MDR3), impair biliary phospholipid secretion resulting in PFIC3. Diagnosis is based on clinical manifestations, liver ultrasonography, cholangiography and liver histology, as well as on specific tests for excluding other causes of childhood cholestasis. MDR3 and BSEP liver immunostaining, and analysis of biliary lipid composition should help to select PFIC candidates in whom genotyping could be proposed to confirm the diagnosis. Antenatal diagnosis can be proposed for affected families in which a mutation has been identified. Differential diagnoses include diseases that present with progressive cholestatic liver disease of childhood. Ursodeoxycholic acid (UDCA) therapy should be initiated in all patients to prevent liver damage. In some PFIC1 or PFIC2 patients, biliary diversion can also relieve pruritus and slow disease progression. However, most PFIC patients are ultimately candidates for liver transplantation. Monitoring of hepatocellular carcinoma, especially in PFIC2 patients, should be offered from the first year of life. Hepatocyte transplantation, gene therapy or specific targeted pharmacotherapy may represent alternative treatments in the future. PFIC patients usually develop fibrosis and end-stage liver disease before adulthood.
ICD-10-тай харгалзах код