Ачааллаж байна…
Pain
Тодорхойлолт
Өвдөлт нь бодит буюу болзошгүй эдийн гэмтэлтэй холбоотой, эсвэл түүнтэй холбоотой мэдрэмжтэй төстэй, таагүй сонорын ба сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж юм. Архаг өвдөлт нь 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжлэх буюу дахин давтагдах өвдөлт юм. Архаг өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө.
Pain is an unpleasant sensory and emotional experience associated with, or resembling that associated with, actual or potential tissue damage. Chronic pain is pain that persists or recurs for longer than 3 months. Chronic pain is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain syndrome.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Өвдөлт нь бодит буюу болзошгүй эдийн гэмтэлтэй холбоотой, эсвэл түүнтэй холбоотой мэдрэмжтэй төстэй, таагүй сонорын ба сэтгэл хөдлөлийн мэдрэмж юм. Өвдөлт нь ихэвчлэн эмгэг байдал буюу гэмтлийг сануулах шинж тэмдгийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Ийм тохиолдолд үндсэн эмгэгийг эмчлэх нь нэн чухал бөгөөд өвдөлтийг арилгаж болно. Гэсэн хэдий ч өвдөлтийг анх үүсгэсэн эмгэгийг амжилттай эмчилсэн ч, эсвэл үндсэн эмгэгийг амжилттай эмчлэх боломжгүйгээс өвдөлт үргэлжилж болно.
Архаг өвдөлт нь 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжлэх буюу дахин давтагдах өвдөлт юм. Ийм өвдөлт нь зарим өвчтөнд ихэвчлэн цорын ганц буюу давамгайлах эмнэлзүйн асуудал болдог. Иймээс энэ нь тусгай оношилгооны үнэлгээ, эмчилгээ ба нөхөн сэргээлт шаардаж болно. Архаг өвдөлт нь элбэг тохиолддог байдал бөгөөд дэлхий даяар хүмүүсийн ойролцоогоор 20%-д тохиолддог гэж тооцдог. Энэ нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө.
Pain is an unpleasant sensory and emotional experience associated with, or resembling that associated with, actual or potential tissue damage. Often, pain serves as a symptom warning of a medical condition or injury. In these cases, treatment of the underlying medical condition is crucial and may resolve the pain. However, pain may persist despite successful management of the condition that initially caused it, or because the underlying medical condition cannot be treated successfully.
Chronic pain is pain that persists or recurs for longer than 3 months. Such pain often becomes the sole or predominant clinical problem in some patients. As such it may warrant specific diagnostic evaluation, therapy and rehabilitation. Chronic pain is a frequent condition, affecting an estimated 20% of people worldwide. It is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain syndrome.
Хамаарахгүй (Exclusions)
Кодлох заавар (Coding note)
Өвдөлтийн байдал 3 сараас удаан хугацаанд үргэлжилж буюу дахин давтагдаж байвал энэ кодыг ашиглана.
This code should be used if a pain condition persists or recurs for longer than 3 months.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Архаг анхдагч өвдөлт нь сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс (сэтгэл түгшилт, уур хилэн/бухимдал буюу сэтгэл санаа гутрах) буюу үйл ажиллагааны чадвар алдагдах (өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаанд саад учрах ба нийгмийн үүрэгт оролцоо буурах) шинжээр илэрдэг, анатомийн нэг буюу хэд хэдэн хэсэгт байршсан архаг өвдөлт юм. Архаг анхдагч өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө. Өөр онош илэрч буй шинж тэмдгийг илүү сайн тайлбарлахгүй бол тогтоосон биологийн буюу сэтгэлзүйн хүчин зүйлсээс үл хамааран энэ оношийг тавьж болно.
Chronic primary pain is chronic pain in one or more anatomical regions that is characterised by significant emotional distress (anxiety, anger/frustration or depressed mood) or functional disability (interference in daily life activities and reduced participation in social roles). Chronic primary pain is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the pain syndrome. The diagnosis is appropriate independently of identified biological or psychological contributors unless another diagnosis would better account for the presenting symptoms.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Архаг анхдагч өвдөлт нь сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс (сэтгэл түгшилт, уур хилэн/бухимдал буюу сэтгэл санаа гутрах) буюу үйл ажиллагааны чадвар алдагдах (өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаанд саад учрах ба нийгмийн үүрэгт оролцоо буурах) шинжээр илэрдэг, анатомийн нэг буюу хэд хэдэн хэсэгт байршсан архаг өвдөлт юм. Архаг анхдагч өвдөлт нь олон хүчин зүйлтэй: өвдөлтийн хамшинжид биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө. Өөр онош илэрч буй шинж тэмдгийг илүү сайн тайлбарлахгүй бол тогтоосон биологийн буюу сэтгэлзүйн хүчин зүйлсээс үл хамааран энэ оношийг тавьж болно. Авч үзэх шаардлагатай бусад архаг өвдөлтийн онош нь хорт хавдартай холбоотой архаг өвдөлт, мэс заслын буюу гэмтлийн дараах архаг өвдөлт, невропатийн архаг өвдөлт, толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлт, дотор эрхтэний архаг хоёрдогч өвдөлт ба яс-булчингийн архаг хоёрдогч өвдөлт юм. Архаг анхдагч өвдөлттэй өвчтөнүүд сэтгэл санаа гутрах [1] ба түгших [2] мэдрэмж, мөн уур хилэн [3] ба бухимдал [4] ихэссэн гэж ихэвчлэн хэлдэг. Түүнчлэн өвдөлт нь өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаа ба нийгмийн үүрэгт оролцоход ихээхэн саад учруулна [5]. Архаг анхдагч өвдөлт нь элбэг тохиолддог байдал бөгөөд эмчилгээ нь өвдөлттэй холбоотой зовиур ба чадвар алдагдлыг бууруулахад чиглэх ёстой [жишээ нь 6].
Оношлогооны шалгуур
A-аас C хүртэлх нөхцөл хангагдсан байна:
A. Архаг өвдөлт (3 сараас удаан хугацаанд үргэлжилсэн буюу дахилтат) байна
B. Өвдөлт нь дараахын дор хаяж нэгтэй холбоотой:
B.1 Өвдөлтийн улмаас сэтгэл хөдлөлийн дистресс байна.
B.2 Өвдөлт нь өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаа ба нийгмийн оролцоонд саад учруулна.
C. Өвдөлтийг архаг өвдөлтийн өөр байдлаар илүү сайн тайлбарлах боломжгүй.
Тайлбар
Өвдөлт ба сэтгэл хөдлөлийн дистресс, эсвэл өвдөлтийн улмаас өдөр тутмын үйл ажиллагаанд саад учрах байдлыг стандартчилсан хэмжүүр ашиглан нарийвчилсан үнэлгээний аргаар тогтоох шаардлагатай.
Chronic primary pain is chronic pain in one or more anatomical regions that is characterized by significant emotional distress (anxiety, anger/frustration or depressed mood) or functional disability (interference in daily life activities and reduced participation in social roles). Chronic primary pain is multifactorial: biological psychological and social factors contribute to the pain syndrome. The diagnosis is appropriate independently of identified biological or psychological contributors unless another diagnosis would better account for the presenting symptoms. Other chronic pain diagnoses to be considered are chronic cancer-related pain, chronic postsurgical or posttraumatic pain, chronic neuropathic pain, chronic secondary headache or orofacial pain, chronic secondary visceral pain and chronic secondary musculoskeletal pain. Patients with chronic primary pain often report increased depressed [1] and anxious [2] mood, as well as anger [3] and frustration [4]. In addition, the pain significantly interferes with daily life activities and participation in social roles [5]. Chronic primary pain is a frequent condition, and treatment should be geared towards the reduction of pain-related distress and disability [e.g. 6].
Diagnostic Criteria
Conditions A to C are fulfilled:
A. Chronic pain (persistent or recurrent for longer than 3 months) is present
B. The pain is associated with at least one of the following:
B.1 Emotional distress due to pain is present.
B.2 The pain interferes with daily life activities and social participation.
C. The pain is not better accounted for by another chronic pain condition.
Comments
The presence of pain and emotional distress or interference in daily activities due to pain should be established based on a thorough assessment procedure using standardized measures.
Хамаарахгүй (Exclusions)
Кодлох заавар (Coding note)
Авч үзэх бусад архаг өвдөлтийн онош нь хорт хавдартай холбоотой архаг өвдөлт, мэс заслын буюу гэмтлийн дараах архаг өвдөлт, невропатийн архаг өвдөлт, толгойн буюу нүүр-амны архаг хоёрдогч өвдөлт, дотор эрхтэний архаг хоёрдогч өвдөлт ба яс-булчингийн архаг хоёрдогч өвдөлт юм.
Other chronic pain diagnoses to be considered are chronic cancer-related pain, chronic postsurgical or posttraumatic pain, chronic neuropathic pain, chronic secondary headache or orofacial pain, chronic secondary visceral pain and chronic secondary musculoskeletal pain.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Өөр хэсэгт ангилсан
Тодорхойлолт
Хэсэг газрын нийлмэл өвдөлтийн хамшинж (CRPS) нь цаг хугацааны явцад хувьсах явцтай, мөчний архаг өвдөлтийн байдал юм. Энэ нь ихэвчлэн дистал хэсэгт давамгайлсан буюу дисталаас ойрын зүг буурах градиенттай, үргэлжилсэн хэсэг газрын өвдөлтөөр (тодорхой мэдрэлийн хүрээ буюу дерматомд хамаарахгүй) илэрнэ. Энэ нь ихэвчлэн эдийн гэмтлийн дараа үүсэх бөгөөд эрчим буюу үргэлжлэх хугацааны хувьд ийм эдийн гэмтлийн дараах өвдөлтийн ердийн явцтай харьцуулахад хэт их мэт байна. CRPS нь өртсөн хэсэгт тусгаар мэдрэлийн ба мэдрэл-үрэвслийн өөрчлөлтийг илтгэх, өвчтөн бүрт болон цаг хугацааны явцад харилцан адилгүй шинжээр илэрнэ. CRPS-д ихэвчлэн сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс буюу үйл ажиллагааны чадвар алдагдах шинж дагалдана. CRPS нь олон хүчин зүйлтэй.
Complex regional pain syndrome (CRPS) is a chronic pain condition in an extremity with a variable course over time. It is characterized by continuing regional pain (not in a specific nerve territory or dermatome), usually with distal predominance or distal-to-proximal gradient. It typically arises after tissue trauma and is seemingly disproportionate in magnitude or duration to the usual course of pain after such tissue trauma. CRPS is characterized by signs indicating autonomic and neuro-inflammatory changes in the affected body region varying between patients and over time. Often, CRPS is accompanied by significant emotional distress or functional disability. CRPS is multifactorial.
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Хэсэг газрын нийлмэл өвдөлтийн хамшинж (CRPS) нь цаг хугацааны явцад хувьсах явцтай, мөчний архаг өвдөлтийн байдал юм. Энэ нь ихэвчлэн дистал хэсэгт давамгайлсан буюу дисталаас ойрын зүг буурах градиенттай, үргэлжилсэн (аяндаа эхэлсэн ба/буюу өдөөгдсөн) хэсэг газрын өвдөлтөөр (тодорхой мэдрэлийн хүрээ буюу дерматомд хамаарахгүй) илэрнэ. Энэ нь ихэвчлэн эдийн гэмтлийн дараа үүсэх бөгөөд эрчим буюу үргэлжлэх хугацааны хувьд ийм эдийн гэмтлийн дараах өвдөлтийн ердийн явцтай харьцуулахад хэт их мэт байна. CRPS нь өртсөн биеийн хэсэгт тусгаар мэдрэлийн ба мэдрэл-үрэвслийн өөрчлөлтийг илтгэх, өвчтөн бүрт болон цаг хугацааны явцад харилцан адилгүй шинжээр илэрнэ. CRPS-д ихэвчлэн сэтгэл хөдлөлийн илэрхий дистресс (сэтгэл түгшилт, уур хилэн/бухимдал буюу сэтгэл санаа гутрах) ба/буюу үйл ажиллагааны чадвар алдагдах (өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаанд саад учрах ба нийгмийн үүрэгт оролцоо буурах) шинж дагалдана. Аливаа архаг өвдөлтийн байдлын нэгэн адил CRPS нь олон хүчин зүйлтэй: өвчний фенотипэд биологийн, сэтгэлзүйн ба нийгмийн хүчин зүйлс нөлөөлнө. Оношийг зөвхөн эмнэлзүйн шинж ба шинж тэмдэгт үндэслэн тавьдаг тул энэ байдлыг тогтоосон биологийн буюу сэтгэлзүйн хүчин зүйлсээс үл хамааран оношилж болох бөгөөд илэрч буй шинж ба шинж тэмдгийг илүү сайн тайлбарлах өөр онош байхгүй тохиолдолд л тавина. Авч үзэх шаардлагатай архаг өвдөлтийн өөр оношид невропатийн архаг өвдөлт ба ревматологийн өвчнийг оролцуулан яс-булчингийн архаг өвдөлт хамаарна. Мөчний хэсэг газрын өвдөлт нь захын мэдрэлийн тодорхой гэмтэлтэй холбоотой бол CRPS-ийн шинж ба шинж тэмдэг тогтоогдсон гэмтсэн мэдрэлийн хүрээнээс хальж тархсан тохиолдолд л CRPS гэж оношилж болно; мэдрэлийн гэмтлийн эмнэлзүйн шинж (мэдээ алдах, ирвэгнэх) нь хамрагдсан мэдрэлийн хүрээнд хязгаарлагдаж болно; энэ байдлыг мөн „CRPS II“ гэж нэрлэдэг.
Оношлогооны шалгуур:
Шалгуур: Оношлогооны шинжилгээ байхгүй тул CRPS-ийг эмнэлзүйн шинж ба шинж тэмдэгт үндэслэн оношилно.
A-аас E хүртэлх нөхцөл хангагдсан байна:
A. Мөчинд архаг өвдөлт (3 сараас удаан хугацаанд үргэлжилсэн буюу дахилтат) байна
B. Өвдөлт нь дараах дөрвөн ангиллын гуравт нь дор хаяж нэг шинж тэмдэгтэй холбоотой*:
B.1 Сонорын: гипералгези ба/буюу аллодини
B.2 Вазомотор: температурын тэгш хэмгүй байдал ба/буюу арьсны өнгө өөрчлөгдөх ба/буюу арьсны өнгөний тэгш хэмгүй байдал
B.3 Судомотор/хаван: хаван ба/буюу хөлрөлт өөрчлөгдөх ба/буюу хөлрөлтийн тэгш хэмгүй байдал
B.4 Хөдөлгөөн/тэжээл: хөдөлгөөний далайц багасах ба/буюу хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал (сулрал, салга, дистони) ба/буюу тэжээлийн өөрчлөлт (үс, хумс, арьс)
C. Үнэлгээ хийх үед дараах ангиллын хоёр буюу түүнээс дээш ангилалд дор хаяж нэг шинж илэрсэн байх ёстой:
C.1 Сонорын: гипералгези (зүү хатгалтад) ба/буюу аллодини (жишээ нь, хөнгөн хүрэлцэх, гүн соматик даралт буюу үений хөдөлгөөнд)
C.2 Вазомотор: температурын тэгш хэмгүй байдал ба/буюу арьсны өнгө өөрчлөгдөх ба/буюу тэгш хэмгүй байдал
C.3 Судомотор/хаван: хаван ба/буюу хөлрөлт өөрчлөгдөх ба/буюу хөлрөлтийн тэгш хэмгүй байдал
C.4 Хөдөлгөөн/тэжээл: хөдөлгөөний далайц багасах ба/буюу хөдөлгөөний үйл ажиллагааны алдагдал (сулрал, салга, дистони) ба/буюу тэжээлийн өөрчлөлт (үс, хумс, арьс)
D. Өвдөлт нь дараахын дор хаяж нэгтэй холбоотой:
D.1 Өвдөлтийн шалтгаант сэтгэл хөдлөлийн дистресс байна.
D.2 Өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагаа ба нийгмийн оролцоонд саад учрах.
E. Өвдөлтийг архаг өвдөлтийн өөр байдлаар илүү сайн тайлбарлах боломжгүй.
CRPS-ийн өөр өөр хэвшинжийг ялгаж болно:
CRPS-ийн I хэвшинж: Аливаа төрлийн гэмтлийн, ялангуяа мөчний хугарал буюу зөөлөн эдийн гэмтлийн дараа үүснэ. CRPS-ийн I хэвшинжид мэдрэлийн тодорхой гэмтэл хамаарахгүй. CRPS-ийн I хэвшинж ба CRPS-ийн II хэвшинжийн оношлогооны шинж ба шинж тэмдэг адил байна.
CRPS-ийн II хэвшинж: Мэдрэлийн үзлэг, цахилгаан оношлогооны шинжилгээ буюу бусад хагас бодит шинжилгээгээр тогтоогдсон захын мэдрэлийн тодорхой гэмтэлтэй холбоотой гэмтлийн дараа үүснэ. Мэдрэлийн гэмтлийн эмнэлзүйн шинж (мэдээ алдах, ирвэгнэх) нь хамрагдсан мэдрэлийн хүрээнд хязгаарлагддаг боловч CRPS-ийн шинж ба шинж тэмдэг нь тогтоогдсон мэдрэлийн хүрээнээс хальж тархсан байх ёстой. CRPS-ийн I хэвшинж ба CRPS-ийн II хэвшинжийн оношлогооны шинж ба шинж тэмдэг адил байна.
Зарим шинж нь намдсан CRPS: Энэ ангиллыг өмнө нь CRPS-ийн шалгуурыг (CRPS 1 буюу CRPS 2) бүрэн хангаж байсан нь баримтжуулагдсан боловч одоо шалгуурыг бүрэн хангахуйц хангалттай шинж ба шинж тэмдэг илрэхгүй байгаа өвчтөнд хэрэглэнэ. Энэ ангиллын өвчтөний өвдөлтийн эрчим заавал сайжирсан байх албагүй бөгөөд тэд CRPS-тэй холбоотой бүх шинж ба шинж тэмдгээс ангид болсон байх албагүй.
Оношлогооны шалгуурыг хэрэглэх талаарх тодотгол:
o Гипералгези нь аливаа бага зэргийн өвдөлттэй өдөөлтийг одоо хүчтэй буюу удаан үргэлжилсэн гэж мэдрэх явдал юм;
o Аллодини нь ердийн үед хор хөнөөлгүй өдөөлтийг одоо өвдөлттэй гэж мэдрэх явдал юм. Биеийн нэг хэсэгт илэрхий аллодини байгаа үед ч өвчтөн мэдээ алдах буюу мэдрэмж буурахыг мэдээлэх нь ховор биш.
o Өвчтөнд илэрхий мэдэгдэх температурын тэгш хэмгүй байдал.
o Өвчтөнд илэрхий мэдэгдэх өнгөний тэгш хэмгүй байдал.
o Өвчтөнд илэрхий мэдэгдэх хөлрөлтийн тэгш хэмгүй байдал.
o Өвчтөнд илэрхий мэдэгдэх хаван (хавдах гэж тодорхойлж болно).
o Өвчтөний тодорхойлсноор хумс, үс буюу арьсны тэжээл хямралын өөрчлөлт (ургалт ихсэх буюу багасах, бүтэц өөрчлөгдөх).
o Өвчтөний тодорхойлсноор сулрал, салга, дистони (мөч ер бусын байрлалд түгжигдэх) буюу мөч татвалзах зэрэг хөдөлгөөний хэвийн бус байдал. Өвчтөний тодорхойлсноор хөдөлгөөний далайц багасах.
o Бага зэргийн хор хөнөөлтэй өдөөлтийг хүчтэй өвдөлттэй гэж мэдрэх буюу өвдөлт өдөөлтийн үргэлжлэх хугацаанаас удаан үргэлжлэх нь гипералгезийг илтгэнэ. Эмнэлзүйд өртсөн талд (хамгийн их өртсөн хэсгийн төвд) болон эсрэг талын мөчний ижил хэсэгт нэг удаа зүүгээр хатгаж шалгана.
o Аллодини: Аллодинийг олон аргаар тогтоож болох бөгөөд бүгд ердийн үед өвдөлт үүсгэдэггүй өдөөлтийн хариуд өвдөлт мэдэрснээ мэдээлэхэд үндэслэнэ. Эмнэлзүйн үнэлгээнд хэрэглэх өдөөлтөд хөнгөн хүрэлцэх, чичиргээ, сэрүүн буюу бүлээн температур, өртсөн хэсгийн эдэд үзүүлэх даралт буюу үений хөдөлгөөн хамаарч болно.
o Санал болгож буй эмнэлзүйн үнэлгээний аргууд дараах байдалтай: хөнгөн хүрэлцэхэд илрэх аллодинийг гараар (эсвэл сойзоор) хөнгөн хүрч шалгана; эдийн даралтад илрэх аллодинийг үзлэг хийгч өөрийн хуруугаар, хурууных нь хумсны ор цайхуйц хэмжээний даралтаар үе буюу бусад эдэд дарж үнэлнэ (цайх – энэ даралт ихэвчлэн 100g/cm2-аас бага, өөрөөр хэлбэл бусад эмгэгийн үед эмзэглэлтэй цэгийг шалгахад шаардагдах, ихэвчлэн 4kg/cm2 байдаг даралтаас хамаагүй бага), чичиргээнд илрэх аллодинийг өртсөн мөчний ясны товгор дээр хуваарьтай камертон хэрэглэн үнэлнэ; температурт илрэх аллодини.
o Үзлэг хийгч сарвууныхаа араар хүрэхэд илэрхий мэдрэгдэх, өртсөн хэсгийн эсрэг талын мөчний харгалзах хэсэгтэй харьцуулахад температурын тэгш хэмгүй байдал.
o Хэсэг газрын шинжтэй илэрхий өнгөний тэгш хэмгүй байдал (өөрөөр хэлбэл сарвуу, тавхай, өвдөг буюу түүнээс том хэсэг). Өнгөний өөрчлөлтийн шинжийг тодорхойлно уу, жишээ нь, улаан, цэнхэр, цайвар, цоохор.
o Хөлрөлтийн илэрхий тэгш хэмгүй байдал.
o Үзлэг хийгчийн ажигласан тэгш хэмгүй хаван, эсвэл үүнийг хоёр талыг харьцуулан бодитой хэмжсэн эзлэхүүн хэмжилтээр (cm3), эсвэл хоёр талын ижил байрлалд туузан метрээр хэмжсэн мөчний тойргоор тоон үзүүлэлтээр илэрхийлж болно. Хэрэв мөчийг багтаахуйц хэмжээний хуваарьтай цилиндр буюу туузан метр байхгүй бол „тийм/үгүй“ гэсэн ангиллын хариултыг тэмдэглэсэн л бол тоон хэмжилтийг орхино уу.
o Үзлэг хийгчийн тэмдэглэснээр өртсөн талын мөчний хумс, үс (ургалт ихсэх буюу багасах) буюу арьсны (гялгар, нимгэн, зузаан гэх мэт) тэжээл хямралын өөрчлөлт. Эдгээр өөрчлөлтийн шинжийг тодорхойлно уу.
o Үзлэг хийгчийн тэмдэглэснээр өртсөн талд хөдөлгөөний далайц багасах, сулрал, салга буюу дистони зэрэг хөдөлгөөний хэвийн бус байдал.
CRPS-ийн оношлогооны шалгуурын ховор тохиолддог нэг хязгаарлалтыг тэмдэглэв: Зарим тохиолдолд өнгө буюу температурын тэгш хэмгүй байдал, хавдах зэрэг CRPS-ийн бодит оношлогооны шинжийг өвчтөн харгалзах субъектив шинж тэмдгийг мэдээлээгүй байхад үзлэг хийгч ажиглаж болно. Энэ нь жишээ нь, өртсөн биеийн хэсгийг харах/хүрэхэд хүндрэлтэй, эсвэл өвчтөний хараа буюу дулаан мэдрэхүй алдагдсан үед тохиолдож болно. Энэ байдлын улмаас өвчтөнд оношлоход хангалттай эмнэлзүйн шинж бодитойгоор илэрч байгаа хэдий ч өвчтөний оношлогооны шинж тэмдгийн ангиллын тоо албан ёсны оношид шаардлагатай 3 гэсэн босгоос доош буурч болно. CRPS-ийн шалгуурыг боловсруулж, баталгаажуулсан статистикийн аргын улмаас CRPS-ийн шинж илэрсэн нь оношлоход хангалттай шинж тэмдэг байхгүйг нөхөхгүй.
Complex regional pain syndrome (CRPS) is a chronic pain condition in an extremity with a variable course over time. It is characterized by continuing (spontaneous and/or evoked) regional pain (not in a specific nerve territory or dermatome), usually with distal predominance or distal-to-proximal gradient. It typically arises after tissue trauma and is seemingly disproportionate in magnitude or duration to the usual course of pain after such tissue trauma. CRPS is characterized by signs indicating autonomic and neuro-inflammatory changes in the affected body region varying between patients and over time. Often, CRPS is accompanied by significant emotional distress (anxiety, anger/frustration or depressed mood) and/or functional disability (interference in daily life activities and reduced participation in social roles). As any chronic pain condition, CRPS is multifactorial: biological, psychological and social factors contribute to the disease-phenotype. The diagnosis is based on clinical signs and symptoms alone, so the condition can be diagnosed independent of identified biological or psychological contributors and should only be made if there is no other diagnosis which would better account for the presenting signs and symptoms. Alternative chronic pain diagnoses to be considered include chronic neuropathic pain and chronic musculoskeletal pain including rheumatological disease. Where regional limb pain is associated with discrete peripheral nerve damage, CRPS can only be diagnosed if CRPS signs and symptoms extend beyond the identified injured nerve territory; clinical features of the nerve lesion (numbness, paraesthesias) may be restricted to the nerve territory involved; this situation is also termed ‘CRPS II’.
Diagnostic criteria:
Criteria: Given the absence of a diagnostic test, CRPS is diagnosed on the basis of clinical signs and symptoms.
Conditions A to E are fulfilled:
A. Chronic pain in a limb (persistent or recurrent for longer than 3 months) is present
B. The pain is associated with at least one symptom in three of the four following categories*:
B.1 Sensory: hyperalgesia and/or allodynia
B.2 Vasomotor: temperature asymmetry and/or skin color changes and/or skin color asymmetry
B.3 Sudomotor/edema: edema and/or sweating changes and/or sweating asymmetry
B.4 Motor/trophic: decreased range of motion and/or motor dysfunction (weakness, tremor, dystonia) and/or trophic changes (hair, nails, skin)
C. Must display at least one sign at time of evaluation in two or more of the following categories:
C.1 Sensory: hyperalgesia (to pinprick) and/or allodynia (for example to light touch, deep somatic pressure, or joint movement)
ICD-10-тай харгалзах код
C.2 Vasomotor: temperature asymmetry and/or skin color changes and/or asymmetry
C.3 Sudomotor/edema: edema and/or sweating changes and/or sweating asymmetry
C.4 Motor/trophic: decreased range of motion and/or motor dysfunction (weakness, tremor, dystonia) and/or trophic changes (hair, nails, skin)
D. The pain is associated with at least one of the following:
D.1 Emotional distress due to pain is present.
D.2 Interference with daily life activities and social participation.
E. The pain is not better explained by another chronic pain condition.
Different types of CRPS can be distinguished:
CRPS Type I: Develops after any type of trauma, especially limb fracture or soft tissue lesion. CRPS Type I does not involve discrete nerve damage. Diagnostic signs and symptoms of CRPS Type I and CRPS Type II are identical.
CRPS Type II: Occurs after trauma associated with discrete peripheral nerve damage as indicated by neurological examination, electrodiagnostic testing, or other quasi-objective testing. While clinical features of the nerve lesion (numbness, paraesthesias) are restricted to the nerve territory involved, CRPS signs and symptoms must extend beyond the identified nerve territory. Diagnostic signs and symptoms of CRPS Type I and CRPS Type II are identical.
CRPS with Remission of Some Features: This category is used to refer to patients who were documented to meet full CRPS criteria (either CRPS 1, or CRPS 2) at an earlier point in time but who currently do not display sufficient signs and symptoms to meet full criteria. Patients in this category are not necessarily improved with regards to pain intensity nor are they free of all CRPS-related signs and symptoms.
Clarification about the application of the diagnostic criteria:
o Hyperalgesia is any minor painful stimulus that is now perceived as intense or prolonged;
o Allodynia is a usually innocuous stimulus now perceived as painful. It is not unusual for a patient to report numbness or hyposensitivity even in the context of clear allodynia in the same body region.
o Temperature asymmetry that is obvious to the patient.
o Color asymmetry that is obvious to the patient.
o Sweating asymmetry that is obvious to the patient.
o Edema that is obvious to the patient (may be described as swelling).
o Dystrophic changes (increased or decreased growth, altered texture) of nails, hair, or skin as described by the patient.
o Motor abnormalities such as weakness, tremor, dystonia (limb locked in unusual position) or jerking of the limb as described by the patient. Decreased range of motion as described by the patient.
o Hyperalgesia is indicated by a mildly noxious stimulus being perceived as intensely painful or the pain lasting longer than the duration of the stimulus. Tested clinically by a single pinprick applied to the affected side (in center of most affected region) and the same site of the contralateral limb.
o Allodynia: Allodynia can be indicated in multiple ways, all based on reporting pain in response to a normally non-painful stimulus. Stimuli used in clinical assessment can include light touch, vibration, cool or warm temperature, tissue pressure in the affected area, or joint movement.
o Suggested clinical assessment procedures follow: allodynia to light touch as tested by light manual touch (or brush); allodynia to tissue pressure as assessed by pressure applied to a joint or other tissue using the evaluator’s finger with just enough pressure to make the fingernail bed of the evaluator blanch (turn white – this pressure is typically less than 100g/cm2, i.e. it is well below the pressure required to examine tender points in other conditions, which is typically 4kg/cm2), allodynia to vibration as assessed using a graded tuning fork over bony prominence in affected limb; allodynia to temperature.
o Temperature asymmetry in the affected area compared to the comparable area on the contralateral extremity that is obvious to the touch of the dorsum of the hand of the examiner.
o Obvious color asymmetry of a regional nature (i.e. hand, foot, knee or larger region). Please specify the nature of the color changes, for example red, blue, pale, mottled.
o Obvious sweating asymmetry.
o Asymmetric edema as observed by the examiner, or may be quantified by objectively measured volumetry (cm3) compared side to side, or limb circumference as assessed by tape measure at same location side to side. If a graduated cylinder large enough to hold the extremity or tape measure is unavailable, please just omit the quantification, as long as the categorical “yes/no” response is marked.
o Dystrophic changes of the affected extremity as noted by the examiner in nails, hair (increased or decreased growth) or skin (shiny, thin, thick etc) of the affected side. Please describe the nature of these changes.
o Motor abnormalities as noted by the examiner such as decreased range of motion, weakness, tremor, or dystonia on the affected side.
A rare limitation of the CRPS diagnostic criteria is noted: In some cases, an objective CRPS diagnostic sign such as color or temperature asymmetry or swelling may be observed by the examiner without the patient reporting the corresponding subjective symptom. This may occur, for example, because the affected body area is difficult to see/access, or where a patient has impaired vision or temperature perception. This situation may result in a patient’s diagnostic symptom category count dropping below the threshold of 3 required for formal diagnosis, despite the patient objectively displaying sufficient clinical features for diagnosis. Because of the statistical methods by which the CRPS criteria were developed and validated, presence of CRPS signs does not override lack of sufficient symptoms for diagnosis.