Inborn errors of metabolism
Бодисын солилцооны төрөлх хямрал нь бодисын солилцооны эмгэгийг хамардаг генетикийн өвчний том ангиллыг бүрдүүлнэ. Ихэнх нь янз бүрийн бодисыг (субстрат) өөр бодис (бүтээгдэхүүн) болгон хувиргахыг хөнгөвчилдөг ферментийг кодлодог дан генийн согогоос үүдэлтэй.
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Дэлгэрэнгүй тодорхойлолт
Цитруллинеми нь шээгний мөчлөгт оролцдог фермент болох аргининсукцинатсинтетазын дутлаас үүдэлтэй, аутосомын рецессив хэлбэрээр удамшдаг байдал юм. Энэ дутал нь хипераммониемит ком, цитруллин ба оротын хүчил хуримтлагдах, аргинины дутагдлыг үүсгэнэ (цитруллинемийн I хэвшинж). Өвчин ихэвчлэн төрсний дараа удалгүй сүүний хүчлийн ацидозтой хавсарч болох хүнд хипераммониемит комоор эхэлдэг боловч анорекси, бөөлжих, булчингийн тонус сулрах, өсөлтийн ба сэтгэц хөдөлгөөний удаашрал, таталтаар илэрдэг архаг өсвөр насны хэлбэр мөн байдаг. Оношийг хипераммониеми илрэх, мөн сийвэн ба шээсний амин хүчлийн хроматографийн шинжилгээгээр цитруллин, глутамин ба аланин их хэмжээгээр ихэссэн, аргинины түвшин бага байгаад үндэслэн тавина. Өөр нэг илрэл нь оротацидури юм. Цитруллинемийн I хэвшинжтэй өвчтөнүүдийг уургийн хэрэглээг маш хязгаарласан насан туршийн хатуу хоолны дэглэмээр, аргинин, мөн натрийн бензоат ба фенилбутиратын нэмэлттэй хослуулан эмчилнэ. Цитруллинемийн II хэвшинж нь митохондрийн аспартат-глутаматын зөөвөрлөгчийн (цитрин) дутлын үр дагавар болох нь тогтоогдсон. Үүний үр дүнд митохондрийн дотор аспартатын дутагдал үүснэ. Энэ эмгэг хоёр насны үед илэрнэ: нярайн үед ерөнхийдөө хипераммониемийн шинж тэмдэггүй, цитруллины түвшин хэвийн, элэгний өвчнөөр (холестаз); насанд хүрсэн үед хипераммониемийн хэвшмэл шинж тэмдэг ба цитруллины дунд зэргийн түвшингээр (200-500 µmol/l) илэрнэ. Энэ эмгэгийн өвөрмөц эмчилгээ байхгүй. Цитруллинемийн III хэвшинж нь ферментийн үлдэгдэл идэвх өндөртэй аргининсукцинатсинтетазын хэсэгчилсэн дутлаар илэрдэг бөгөөд түүний эмгэг үүсгэх чадвар эргэлзээтэй.
Citrullinemia is an autosomal recessive inherited condition due to arginosuccinate synthetase deficiency, an enzyme involved in the urea cycle. The deficiency causes hyperammonemic coma, accumulation of citrulline and orotic acid, and arginine deficiency (Citrullinemia type I). Onset usually occurs soon after birth with severe hyperammonemic coma which may be associated with lactic acidosis, but a chronic juvenile form also exists with anorexia, vomiting, hypotonia, growth and psychomotor retardation, and convulsions. Diagnosis is based on the presence of hyperammonemia and on the chromatography of plasmatic and urinary aminoacids showing major elevation of citrulline, glutamine and alanine, and low levels of arginine. Another finding is orotic aciduria. Patients with citrullinemia type I are treated with a strict, lifelong diet of very limited protein intake, associated with arginine and both sodium benzoate and phenylbutyrate supplementation. Citrullinemia type II has been identified as the consequence of a deficiency of the mitochondrial aspartate glutamate carrier (citrin). The result is an intramitochondrial deficiency of aspartate. The disorder presents at two ages: in the neonatal period with a liver disease (cholestasis) with in general no symptom of hyperammonemia and normal citrulline levels ; in adulthood with typical symptoms of hyperammonemia and intermediate citrulline levels (200-500 µmol/l). There is no specific treatment for this disorder. Citrullinemia type III is characterized by partial arginosuccinate synthetase deficiency with a high residual enzyme activity, the pathogenicity of which is questionable.
ICD-10-тай харгалзах код