Ачааллаж байна…
Disorders due to substance use
Бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэгт зарим эм зэрэг сэтгэц нөлөөт шинж чанартай бодисыг нэг удаа буюу давтан хэрэглэсний үр дүнд үүсдэг эмгэг хамаарна. Сэтгэц нөлөөт бодисын арван дөрвөн анги буюу бүлэгтэй холбоотой эмгэг үүнд хамаарна. Ихэвчлэн эдгээр бодисыг анх хэрэглэхэд таатай буюу сэтгэл татам сэтгэц нөлөөт үйлдэл үзүүлэх бөгөөд давтан хэрэглэхэд энэ нь таашаал өгч, бэхжинэ. Үргэлжлүүлэн хэрэглэхэд эдгээр бодисын олонх нь донтолт үүсгэх чадвартай. Тэдгээр нь мөн сэтгэцийн ба бие махбодийн эрүүл мэндэд олон хэлбэрийн хор хөнөөл учруулах чадвартай. Сэтгэц нөлөөт бус бодисыг эмнэлгийн бус зорилгоор хор хөнөөлтэйгээр хэрэглэсний шалтгаант эмгэг мөн энэ бүлэгт хамаарна.
Тодорхойлолт
Опиоид хэрэглэсний шалтгаант эмгэг нь опиоидын хэрэглээний хэв маяг ба үр дагавраар тодорхойлогдоно. Опиоид гэдэг нь опиумын намуу болох Papaver somniferum-ийн бүрэлдэхүүн хэсэг буюу деривативууд, мөн зарим нь морфинтой төстэй, бусад нь химийн хувьд ялгаатай боловч бүгд µ опиоид рецептор дээр голлон үйлчилдэг нийлэг ба хагас нийлэг олон төрлийн нэгдлийг хамарсан ерөнхий нэр томьёо юм. Опиоидын жишээнд морфин, диацетилморфин (хероин), фентанил, петидин, оксикодон, гидроморфон, метадон, бупренорфин, кодеин ба d-пропоксифен орно. Бүх опиоид янз бүрийн хүчтэй өвдөлт намдаах үйлчилгээтэй бөгөөд голчлон төв мэдрэлийн тогтолцоог дарангуйлагч бодис юм. Тэдгээр нь амьсгал болон амин чухал бусад үйл ажиллагааг дарангуйлдаг бөгөөд тун хэтрүүлэлт ба түүнтэй холбоотой нас баралтын түгээмэл шалтгаан болдог. Зарим опиоидыг, тэр дундаа голчлон эмнэлгийн бус зорилгоор хэрэглэдэг, түгээмэл бөгөөд хүчтэй опиоид болох хероиныг парентерал замаар хэрэглэдэг буюу тарьж өгдөг. Эмчилгээний опиоидыг дэлхий даяар олон заалтаар бичиж өгдөг бөгөөд эдгээр нь хорт хавдрын өвдөлт ба хөнгөвчлөх тусламж үйлчилгээнд өвдөлтийг намдаахад зайлшгүй шаардлагатай боловч эмчилгээний бус зорилгоор ч хэрэглэгддэг. Зарим оронд эмчилгээний опиоидтой холбоотой өвчлөл ба нас баралт нь хероинтой холбоотойгоос өндөр байдаг. Бүх опиоид опиоидын хордлого, опиоидын донтолт ба опиоидын үгүйлэх хамшинжид хүргэж болно. Опиоидын шалтгаант олон эмгэг тохиолддог бөгөөд тэдгээрийн зарим нь опиоидын үгүйлэх хамшинжийн дараа үүснэ.
Disorders due to use of opioids are characterised by the pattern and consequences of opioid use. Opioids is a generic term that encompasses the constituents or derivatives of the opium poppy Papaver somniferum as well as a range of synthetic and semisynthetic compounds, some related to morphine and others chemically distinct but all having their primary actions on the µ opioid receptor. Examples of opioids include morphine, diacetylmorphine (heroin), fentanyl, pethidine, oxycodone, hydromorphone, methadone, buprenorphine, codeine and d-propoxyphene. The opioids all have analgesic properties of different potencies and are primarily central nervous system depressants. They suppress respiration as well as other vital functions and are a common cause of overdose and related deaths. Certain opioids are used or administered parenterally, including heroin, a common and potent opioid that is primarily used non-medically. Therapeutic opioids are prescribed for a range of indications worldwide, and are essential for pain management in cancer pain and palliative care, although they are also used for non-therapeutic reasons. In some countries morbidity and mortality related to therapeutic opioids is greater than that related to heroin. All opioids may result in Opioid Intoxication, Opioid Dependence and Opioid Withdrawal. A range of Opioid-Induced Disorders occur, some of which occur following Opioid Withdrawal.
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Опиоидын шалтгаант сэтгэл санааны эмгэг нь опиоидын хордлого буюу үгүйлэх хамшинжийн үед буюу удалгүй үүсдэг сэтгэл санааны шинж тэмдгээр (жишээ нь, сэтгэл санаа гутрах буюу хөөрөх, таашаал өгөх үйл ажиллагаанд оролцох нь багасах, эрч хүч нэмэгдэх буюу буурах) илэрдэг. Шинж тэмдгийн хүч буюу үргэлжлэх хугацаа нь опиоидын хордлого буюу опиоидын үгүйлэх хамшинжид онцлог сэтгэл санааны хямралаас илт давсан байна. Опиоидын хэрэглээний хэмжээ ба үргэлжлэх хугацаа нь сэтгэл санааны шинж тэмдэг үүсгэх чадвартай байх ёстой. Шинж тэмдэг нь анхдагч сэтгэцийн эмгэгээр (жишээ нь, сэтгэл гутрах эмгэг, хоёр туйлт эмгэг, шизоаффектив эмгэг) илүү сайн тайлбарлагдахгүй бөгөөд хэрэв сэтгэл санааны шинж тэмдэг опиоид хэрэглэж эхлэхээс өмнө илэрсэн, шинж тэмдэг опиоид хэрэглэхээ зогсоосон буюу үгүйлэх хамшинж арилсны дараа нэлээд удаан хугацаанд үргэлжилсэн, эсвэл сэтгэл санааны шинж тэмдэг бүхий анхдагч сэтгэцийн эмгэг өмнө нь байсныг харуулах бусад нотолгоо (жишээ нь, опиоидын хэрэглээтэй холбоогүй өмнөх тохиолууд өгүүлэмжид байх) байвал анхдагч эмгэгээр тайлбарлагдах боломжтой.
Opioid-induced mood disorder is characterised by mood symptoms (e.g., depressed or elevated mood, decreased engagement in pleasurable activities, increased or decreased energy levels) that develop during or soon after intoxication with or withdrawal from opioids. The intensity or duration of the symptoms is substantially in excess of mood disturbances that are characteristic of Opioid intoxication or Opioid withdrawal. The amount and duration of opioid use must be capable of producing mood symptoms. The symptoms are not better explained by a primary mental disorder (e.g., a Depressive disorder, a Bipolar disorder, Schizoaffective disorder), as might be the case if the mood symptoms preceded the onset of the opioid use, if the symptoms persist for a substantial period of time after cessation of the opioid use or withdrawal, or if there is other evidence of a pre-existing primary mental disorder with mood symptoms (e.g., a history of prior episodes not associated with opioid use).
ICD-10-тай харгалзах код