Ачааллаж байна…
Disorders due to substance use
Бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэгт зарим эм зэрэг сэтгэц нөлөөт шинж чанартай бодисыг нэг удаа буюу давтан хэрэглэсний үр дүнд үүсдэг эмгэг хамаарна. Сэтгэц нөлөөт бодисын арван дөрвөн анги буюу бүлэгтэй холбоотой эмгэг үүнд хамаарна. Ихэвчлэн эдгээр бодисыг анх хэрэглэхэд таатай буюу сэтгэл татам сэтгэц нөлөөт үйлдэл үзүүлэх бөгөөд давтан хэрэглэхэд энэ нь таашаал өгч, бэхжинэ. Үргэлжлүүлэн хэрэглэхэд эдгээр бодисын олонх нь донтолт үүсгэх чадвартай. Тэдгээр нь мөн сэтгэцийн ба бие махбодийн эрүүл мэндэд олон хэлбэрийн хор хөнөөл учруулах чадвартай. Сэтгэц нөлөөт бус бодисыг эмнэлгийн бус зорилгоор хор хөнөөлтэйгээр хэрэглэсний шалтгаант эмгэг мөн энэ бүлэгт хамаарна.
Тодорхойлолт
Кокаин хэрэглэсний шалтгаант эмгэг нь кокаины хэрэглээний хэв маяг ба үр дагавраар тодорхойлогдоно. Кокаин нь Өмнөд Америкийн хойд хэсгийн орнуудад угаас ургадаг кока ургамал, Erythroxylum coca-гийн навчинд агуулагддаг нэгдэл юм. Кокаин нь мэдээгүйжүүлэх ба судас нарийсгах бодисын хувьд эмчилгээнд хязгаарлагдмал байр суурьтай. Үүнийг ихэвчлэн хууль бусаар хэрэглэдэг бөгөөд дэлхий даяар өргөн тархсан, кокаины гидрохлорид ба кокаины чөлөөт суурь (мөн „крэк“ гэж нэрлэдэг) гэсэн хоёр үндсэн хэлбэрээр олддог. Кокаин нь төв мэдрэлийн тогтолцооны сэдээгч бодис бөгөөд кокаины хордлого нь ихэвчлэн эйфори ба хэт идэвхжлийн байдлыг агуулна. Кокаин нь донтолт үүсгэх хүчтэй шинж чанартай бөгөөд кокаины донтолт нь өвчлөл ба эмнэлэгт хандалтын түгээмэл шалтгаан болдог. Кокаины үгүйлэх хамшинж нь летарги ба сэтгэл санаа гутралыг агуулсан өвөрмөц явцтай. Кокаины шалтгаант олон сэтгэцийн эмгэгийг тодорхойлсон байдаг.
Disorders due to use of cocaine are characterised by the pattern and consequences of cocaine use. Cocaine is a compound found in the leaves of the coca plant, Erythroxylum coca, which is indigenous to countries in northern regions of South America. Cocaine has a limited place in medical treatment as an anaesthetic and vasoconstrictive agent. It is commonly used illicitly and widely available across the world, where it is found in two main forms: cocaine hydrochloride and cocaine freebase (also known as ‘crack’). Cocaine is a central nervous system stimulant, and Cocaine Intoxication typically includes a state of euphoria and hyperactivity. Cocaine has potent dependence-producing properties and Cocaine Dependence is a common cause of morbidity and of clinical presentations. Cocaine Withdrawal has a characteristic course that includes lethargy and depressed mood. A range of Cocaine-Induced Mental Disorders is described.
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Кокаины шалтгаант солиорох эмгэг нь кокаины хордлого буюу үгүйлэх хамшинжийн үед буюу удалгүй үүсдэг солиорлын шинж тэмдгээр (жишээ нь дэмийрэл, хий үзэгдэл, эмх замбараагүй сэтгэхүй, илт эмх замбараагүй зан төрх) илэрдэг. Шинж тэмдгийн хүндийн зэрэг буюу үргэлжлэх хугацаа нь кокаины хордлого буюу кокаины үгүйлэх хамшинжид онцлог хүртэхүй, танин мэдэхүй буюу зан төрхийн солиорол төст хямралаас илт давж гарна. Кокаины хэрэглээний хэмжээ ба үргэлжлэх хугацаа нь солиорлын шинж тэмдэг үүсгэх чадвартай байх ёстой. Шинж тэмдгүүд нь анхдагч сэтгэцийн эмгэгээр (жишээ нь шизофрени, солиорлын шинж бүхий сэтгэл санааны эмгэг) илүү сайн тайлбарлагдахгүй бөгөөд ийм тайлбар нь солиорлын шинж тэмдэг кокаин хэрэглэж эхлэхээс өмнө илэрсэн, кокаины хэрэглээ буюу үгүйлэх хамшинж зогссоны дараа шинж тэмдэг нэлээд удаан хугацаагаар үргэлжилсэн, эсвэл солиорлын шинж бүхий анхдагч сэтгэцийн эмгэг урьд нь байсныг харуулах бусад нотолгоо (жишээ нь кокаины хэрэглээтэй холбоогүй өмнөх тохиолын өгүүлэмж) байгаа үед тохирч болно.
Cocaine-induced psychotic disorder is characterised by psychotic symptoms (e.g. delusions, hallucinations, disorganised thinking, grossly disorganised behaviour) that develop during or soon after intoxication with or withdrawal from cocaine. The intensity or duration of the symptoms is substantially in excess of psychotic-like disturbances of perception, cognition, or behaviour that are characteristic of Cocaine intoxication or Cocaine withdrawal. The amount and duration of cocaine use must be capable of producing psychotic symptoms. The symptoms are not better explained by a primary mental disorder (e.g. Schizophrenia, a Mood disorder with psychotic symptoms), as might be the case if the psychotic symptoms preceded the onset of the cocaine use, if the symptoms persist for a substantial period of time after cessation of the cocaine use or withdrawal, or if there is other evidence of a pre-existing primary mental disorder with psychotic symptoms (e.g. a history of prior episodes not associated with cocaine use).
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Кокаины шалтгаант солиорох эмгэг, солиорлын холимог шинжтэй хэлбэр нь кокаин хэрэглэсний шууд үр дагавар гэж үнэлэгдсэн олон төрлийн солиорлын шинж тэмдэг, голчлон хий үзэгдэл ба дэмийрэл илрэх шинжээр тодорхойлогдоно. Шинж тэмдгүүд нь зөвхөн унтах үеийн буюу сэрэх үеийн байдалд илэрдэггүй, сэтгэцийн ба зан төрхийн өөр эмгэгээр (жишээ нь шизофрени) илүү сайн тайлбарлагдахгүй бөгөөд өөр бүлэгт ангилсан өөр эмгэг буюу өвчний (жишээ нь харааны шинж тэмдэгтэй эпилепси) шалтгаант биш.
Cocaine-induced psychotic disorder with mixed psychotic symptoms is characterised by the presence of multiple psychotic symptoms, primarily hallucinations and delusions, when these are judged to be the direct consequence of cocaine use. The symptoms do not occur exclusively during hypnogogic or hypnopompic states, are not better accounted for by another mental and behavioural disorder (e.g., Schizophrenia), and are not due to another disorder or disease classified elsewhere (e.g., epilepsies with visual symptoms).
ICD-10-тай харгалзах код