Ачааллаж байна…
Disorders due to substance use
Бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэгт зарим эм зэрэг сэтгэц нөлөөт шинж чанартай бодисыг нэг удаа буюу давтан хэрэглэсний үр дүнд үүсдэг эмгэг хамаарна. Сэтгэц нөлөөт бодисын арван дөрвөн анги буюу бүлэгтэй холбоотой эмгэг үүнд хамаарна. Ихэвчлэн эдгээр бодисыг анх хэрэглэхэд таатай буюу сэтгэл татам сэтгэц нөлөөт үйлдэл үзүүлэх бөгөөд давтан хэрэглэхэд энэ нь таашаал өгч, бэхжинэ. Үргэлжлүүлэн хэрэглэхэд эдгээр бодисын олонх нь донтолт үүсгэх чадвартай. Тэдгээр нь мөн сэтгэцийн ба бие махбодийн эрүүл мэндэд олон хэлбэрийн хор хөнөөл учруулах чадвартай. Сэтгэц нөлөөт бус бодисыг эмнэлгийн бус зорилгоор хор хөнөөлтэйгээр хэрэглэсний шалтгаант эмгэг мөн энэ бүлэгт хамаарна.
Тодорхойлолт
Кетамин буюу фенциклидин (PCP) зэрэг диссоциатив бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэг нь диссоциатив бодисын хэрэглээний хэв маяг ба үр дагавраар тодорхойлогдоно. Диссоциатив бодисд кетамин ба PCP, мөн тэдгээрийн (харьцангуй ховор) химийн аналогууд хамаарна. Кетамин нь бага ба дунд орлоготой орнуудад, ялангуяа Африкт, мөн яаралтай нөхцөлд өргөн хэрэглэгддэг, судсаар тарих мэдээгүйжүүлэх эм юм. Мөн кетаминыг зарим сэтгэцийн эмгэгийн (жишээ нь эмчилгээнд тэсвэртэй сэтгэл гутрах эмгэг) эмчилгээнд хэрэглэх боломжийг судалж байна. Энэ нь мөн олон оронд эмнэлгийн бус зорилгоор өргөн хэрэглэгддэг бодис бөгөөд амаар буюу хамрын замаар хэрэглэх, эсвэл тарьж хэрэглэж болно. Энэ нь эйфорийн мэдрэмж үүсгэдэг боловч тунгаас хамааран илрэх хий үзэгдэл ба диссоциаци нь тааламжгүй гаж нөлөө болох нь тогтоогдсон. Фенциклидин нь дэлхий дахинд илүү хязгаарлагдмал тархалттай бөгөөд мөн эйфори ба диссоциатив нөлөө үзүүлдэг. Түүний хэрэглээ нь тухайн хүнд урьд нь ажиглагддаггүй байсан жигтэй зан төрх, тэр дундаа өөрийгөө гэмтээх үйлдэлд хүргэж болно. Диссоциатив бодисын донтолтыг тодорхойлсон боловч ихэнх эрх бүхий эх сурвалж үгүйлэх хамшинжийг хүлээн зөвшөөрдөггүй. Диссоциатив бодисын шалтгаант хэд хэдэн сэтгэцийн эмгэг тогтоогдсон.
Disorders due to use of dissociative drugs including ketamine and phencyclidine (PCP) are characterised by the pattern and consequences of dissociative drug use. Dissociative drugs include ketamine and PCP and their (comparatively rare) chemical analogues. Ketamine is an intravenous anaesthetic widely used in low- and middle-income countries, particularly in Africa, and in emergency situations. Ketamine is also undergoing evaluation for treatment of some mental disorders (e.g., treatment resistant Depressive Disorders). It is also a widespread drug of nonmedical use in many countries and may be taken by the oral or nasal routes or injected. It produces a sense of euphoria but depending on the dose, emergent hallucinations and dissociation are recognised as unpleasant side effects. Phencyclidine has a more restricted worldwide distribution and also has euphoric and dissociative effects. Its use may result in bizarre behaviour uncharacteristic for the individual, including self-harm. Dissociative Drug Dependence is described but a withdrawal syndrome is not recognized by most authorities. Several Dissociative Drug-Induced Mental Disorders are recognised.
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Кетамин буюу PCP зэрэг диссоциатив бодисын хордлого нь диссоциатив бодис хэрэглэх үед буюу хэрэглэсний дараа удалгүй үүсдэг, ухаан санаа, танин мэдэхүй, хүртэхүй, сэтгэл хөдлөл, зан төрх буюу хөдөлгөөний зохицолын хямралаар илэрдэг, эмнэлзүйн ач холбогдолтой түр зуурын байдал юм. Эдгээр хямрал нь диссоциатив бодисын мэдэгдэж буй фармакологийн нөлөөнөөс үүдэлтэй бөгөөд тэдгээрийн хүндийн зэрэг нь хэрэглэсэн диссоциатив бодисын хэмжээтэй нягт холбоотой. Эдгээр нь хугацааны хязгаартай бөгөөд диссоциатив бодис биеэс гадагшлахын хэрээр намжина. Илрэх шинжид түрэмгийлэл, импульсив байдал, урьдчилан таамаглашгүй байдал, сэтгэл түгшилт, сэтгэц хөдөлгөөний цочрол, дүгнэх чадвар алдагдах, мэдээ алдах буюу өвдөлтөд хариу урвал буурах, хэл ээдрэх ба дистони хамаарч болно. Биеийн шинжид нистагм (нүдний давтагдсан, хяналтгүй хөдөлгөөн), тахикарди, цусны даралт ихсэх, мэдээ алдах, тэнцвэргүйдэл, тультраа ба булчингийн хөшүүн байдал хамаарна. Ховор тохиолдолд кетамин ба PCP зэрэг диссоциатив бодис хэрэглэх нь таталт үүсгэж болно.
Dissociative drug intoxication including Ketamine and PCP is a clinically significant transient condition that develops during or shortly after the consumption of a dissociative drug that is characterised by disturbances in consciousness, cognition, perception, affect, behaviour, or coordination. These disturbances are caused by the known pharmacological effects of a dissociative drug and their intensity is closely related to the amount of the dissociative drug consumed. They are time-limited and abate as the dissociative drug is cleared from the body. Presenting features may include aggression, impulsiveness, unpredictability, anxiety, psychomotor agitation, impaired judgment, numbness or diminished responsiveness to pain, slurred speech, and dystonia. Physical signs include nystagmus (repetitive, uncontrolled eye movements), tachycardia, elevated blood pressure, numbness, ataxia, dysarthria, and muscle rigidity. In rare instances, use of dissociative drugs including Ketamine and PCP can result in seizures.
ICD-10-тай харгалзах код