Ачааллаж байна…
Disorders due to substance use
Бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэгт зарим эм зэрэг сэтгэц нөлөөт шинж чанартай бодисыг нэг удаа буюу давтан хэрэглэсний үр дүнд үүсдэг эмгэг хамаарна. Сэтгэц нөлөөт бодисын арван дөрвөн анги буюу бүлэгтэй холбоотой эмгэг үүнд хамаарна. Ихэвчлэн эдгээр бодисыг анх хэрэглэхэд таатай буюу сэтгэл татам сэтгэц нөлөөт үйлдэл үзүүлэх бөгөөд давтан хэрэглэхэд энэ нь таашаал өгч, бэхжинэ. Үргэлжлүүлэн хэрэглэхэд эдгээр бодисын олонх нь донтолт үүсгэх чадвартай. Тэдгээр нь мөн сэтгэцийн ба бие махбодийн эрүүл мэндэд олон хэлбэрийн хор хөнөөл учруулах чадвартай. Сэтгэц нөлөөт бус бодисыг эмнэлгийн бус зорилгоор хор хөнөөлтэйгээр хэрэглэсний шалтгаант эмгэг мөн энэ бүлэгт хамаарна.
Тодорхойлолт
Кетамин буюу фенциклидин (PCP) зэрэг диссоциатив бодис хэрэглэсний шалтгаант эмгэг нь диссоциатив бодисын хэрэглээний хэв маяг ба үр дагавраар тодорхойлогдоно. Диссоциатив бодисд кетамин ба PCP, мөн тэдгээрийн (харьцангуй ховор) химийн аналогууд хамаарна. Кетамин нь бага ба дунд орлоготой орнуудад, ялангуяа Африкт, мөн яаралтай нөхцөлд өргөн хэрэглэгддэг, судсаар тарих мэдээгүйжүүлэх эм юм. Мөн кетаминыг зарим сэтгэцийн эмгэгийн (жишээ нь эмчилгээнд тэсвэртэй сэтгэл гутрах эмгэг) эмчилгээнд хэрэглэх боломжийг судалж байна. Энэ нь мөн олон оронд эмнэлгийн бус зорилгоор өргөн хэрэглэгддэг бодис бөгөөд амаар буюу хамрын замаар хэрэглэх, эсвэл тарьж хэрэглэж болно. Энэ нь эйфорийн мэдрэмж үүсгэдэг боловч тунгаас хамааран илрэх хий үзэгдэл ба диссоциаци нь тааламжгүй гаж нөлөө болох нь тогтоогдсон. Фенциклидин нь дэлхий дахинд илүү хязгаарлагдмал тархалттай бөгөөд мөн эйфори ба диссоциатив нөлөө үзүүлдэг. Түүний хэрэглээ нь тухайн хүнд урьд нь ажиглагддаггүй байсан жигтэй зан төрх, тэр дундаа өөрийгөө гэмтээх үйлдэлд хүргэж болно. Диссоциатив бодисын донтолтыг тодорхойлсон боловч ихэнх эрх бүхий эх сурвалж үгүйлэх хамшинжийг хүлээн зөвшөөрдөггүй. Диссоциатив бодисын шалтгаант хэд хэдэн сэтгэцийн эмгэг тогтоогдсон.
Disorders due to use of dissociative drugs including ketamine and phencyclidine (PCP) are characterised by the pattern and consequences of dissociative drug use. Dissociative drugs include ketamine and PCP and their (comparatively rare) chemical analogues. Ketamine is an intravenous anaesthetic widely used in low- and middle-income countries, particularly in Africa, and in emergency situations. Ketamine is also undergoing evaluation for treatment of some mental disorders (e.g., treatment resistant Depressive Disorders). It is also a widespread drug of nonmedical use in many countries and may be taken by the oral or nasal routes or injected. It produces a sense of euphoria but depending on the dose, emergent hallucinations and dissociation are recognised as unpleasant side effects. Phencyclidine has a more restricted worldwide distribution and also has euphoric and dissociative effects. Its use may result in bizarre behaviour uncharacteristic for the individual, including self-harm. Dissociative Drug Dependence is described but a withdrawal syndrome is not recognized by most authorities. Several Dissociative Drug-Induced Mental Disorders are recognised.
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
Тодорхойлолт
Хүний бие махбодын буюу сэтгэцийн эрүүл мэндэд хохирол учруулсан, эсвэл бусдын эрүүл мэндэд хор хөнөөл учруулах зан төрхөд хүргэсэн, кетамин ба фенциклидин (PCP) зэрэг диссоциатив бодисын хэрэглээний хэв маяг. Хэрэглээ үечилсэн бол диссоциатив бодисын хэрэглээний хэв маяг дор хаяж 12 сарын хугацаанд, тасралтгүй (өөрөөр хэлбэл өдөр бүр буюу бараг өдөр бүр) бол дор хаяж нэг сарын хугацаанд илэрхий байна. Тухайн хүний эрүүл мэндэд учрах хор хөнөөл нь дараах зүйлсийн нэг буюу хэд хэдээс үүдэлтэй: (1) хордлоготой холбоотой зан төрх; (2) биеийн эрхтэн ба тогтолцоонд үзүүлэх шууд буюу хоёрдогч хорт нөлөө; эсвэл (3) хор хөнөөлтэй хэрэглэх зам. Бусдын эрүүл мэндэд учрах хор хөнөөлд кетамин буюу PCP зэрэг диссоциатив бодисын хор хөнөөлтэй хэрэглээний хэв маяг гэсэн онош тавигдсан хүний диссоциатив бодисын хордлоготой холбоотой зан төрхтэй шууд холбоотой, гэмтэл зэрэг аливаа хэлбэрийн бие махбодын хохирол буюу сэтгэцийн эмгэг хамаарна.
A pattern of use of dissociative drugs, including ketamine and phencyclidine (PCP), that has caused damage to a person’s physical or mental health or has resulted in behaviour leading to harm to the health of others. The pattern of dissociative drug use is evident over a period of at least 12 months if use is episodic or at least one month if use is continuous (i.e., daily or almost daily). Harm to health of the individual occurs due to one or more of the following: (1) behaviour related to intoxication; (2) direct or secondary toxic effects on body organs and systems; or (3) a harmful route of administration. Harm to health of others includes any form of physical harm, including trauma, or mental disorder that is directly attributable to behaviour related to dissociative drug intoxication on the part of the person to whom the diagnosis of Harmful pattern of use of dissociative drugs, including ketamine and PCP applies.
Хамаарахгүй (Exclusions)
ICD-10-тай харгалзах код
Дэд ангилал
ICD-10-тай харгалзах код